Soru

Zorluk: Kolayİki Yanlı Tekel (Bilateral Monopol)

Bir malın veya hizmetin tek bir satıcısı (monopol) ile tek bir alıcısının (monopson) piyasada karşı karşıya geldiği 'iki yanlı tekel' (bilateral monopol) durumunda denge fiyatının oluşumuyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. Denge fiyatı, belirli bir aralık içerisinde tarafların göreli pazarlık gücüne bağlı olarak belirlenir.Cevap
  2. B
    Denge fiyatı, sadece monopolcü satıcının kâr maksimizasyonunu sağladığı noktada kesin olarak belirlenir.
  3. C
    Denge fiyatı, tam rekabet koşullarında olduğu gibi arz ve talep eğrilerinin kesiştiği noktada otomatik olarak oluşur.
  4. D
    Denge fiyatı, sadece monopsoncu alıcının marjinal ürün hasılatının faktör maliyetine eşit olduğu noktada belirlenir.
  5. E
    Denge fiyatı, her iki tarafın da toplam kârını aynı anda sıfıra indiren başabaş noktasında sabitlenir.

Cevap

Denge fiyatı, belirli bir aralık içerisinde tarafların göreli pazarlık gücüne bağlı olarak belirlenir.
İki yanlı tekel piyasasında hem alıcı hem de satıcı piyasa gücüne sahip olduğu için, teorik olarak kesin bir fiyat ve miktar dengesi yoktur. Satıcı marjinal hasılatın marjinal maliyete eşit olduğu noktada (MR=MCMR=MC) fiyat belirlemek isterken, alıcı marjinal ürün hasılatının marjinal faktör maliyetine eşit olduğu noktada (MRP=MFCMRP=MFC) fiyat belirlemek ister. Bu iki nokta arasındaki 'belirsizlik aralığı' içerisinde, denge fiyatı tarafların göreli pazarlık gücüne (bargaining power) göre şekillenir.

Adım Adım Çözüm

1
Piyasa yapısını tanımla.
İki yanlı tekel; piyasada tek bir satıcı (monopol) ve tek bir alıcının (monopson) bulunması durumudur.
Soruda sorulan denge mekanizmasını anlamak için önce aktörlerin konumunu belirlemek gerekir.
2
Tarafların amaçlarını analiz et.
Monopolcü satıcı fiyatı mümkün olduğunca yüksek tutmak isterken, monopsoncu alıcı fiyatı mümkün olduğunca düşük tutmak ister.
Her iki tarafın da piyasa gücüne sahip olması, tek bir denge noktasının oluşmasını engeller.
3
Denge fiyatının belirlenmesini değerlendir.
Fiyat, satıcının istediği en yüksek fiyat ile alıcının teklif ettiği en düşük fiyat arasındaki bir aralıkta, tarafların 'pazarlık gücü' (bargaining power) ile belirlenir.
Matematiksel olarak kesin bir denge noktası bulunmadığı için sonuç belirsizdir ve tarafların ikna kabiliyetine/gücüne bağlıdır.

Anahtar Kavram

İki Yanlı Tekel ve Belirsizlik Aralığı

İpuçları

1
Bu piyasada hem tek bir satıcı hem de tek bir alıcı olduğunu unutmayın.
2
Her iki tarafın da piyasa gücü varsa, fiyatın tek bir tarafça belirlenmesi mümkün müdür?
3
Denge fiyatının kesin bir noktada değil, bir aralıkta olduğunu ve 'pazarlık' kavramının önemini düşünün.

Daha Fazla Pratik

İki yanlı tekelin en tipik örneği olan güçlü bir işçi sendikası ile tek bir büyük işveren arasındaki toplu iş sözleşmesi süreçlerini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Bu soruyu puanla