Soru

Zorluk: Ortaİki Yanlı Tekel (Bilateral Monopol)

Belirli bir ara malı piyasasında, bu malın üretimini elinde bulunduran tek bir satıcı firma ile bu malı girdi olarak kullanan tek bir alıcı firmanın karşı karşıya geldiği piyasa yapısı incelenmektedir. İktisat literatüründe "İki Yanlı Tekel" (Bilateral Monopol) olarak adlandırılan bu durumda, piyasa denge fiyatı ve miktarının belirlenmesine ilişkin aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

  1. Denge fiyatı ve miktarı teorik olarak belirsizdir; nihai sonuç tarafların göreli pazarlık gücüne bağlı olarak bir aralık içerisinde belirlenir.Cevap
  2. B
    Denge, her zaman satıcı firmanın marjinal hasılatını (MRMR) marjinal maliyetine (MCMC) eşitlediği kâr maksimizasyonu noktasında kesin olarak oluşur.
  3. C
    Denge fiyatı, alıcı firmanın marjinal faktör maliyetinin (MFCMFC) faktörün marjinal ürün hasılatına (MRPMRP) eşit olduğu noktada sabitlenir.
  4. D
    Fiyat ve miktar, tam rekabet koşullarında olduğu gibi arz ve talep eğrilerinin kesiştiği noktada piyasa tarafından otomatik olarak belirlenir.
  5. E
    Üretim miktarı her zaman verimli seviyede gerçekleşir ve kâr, taraflar arasında her zaman eşit olarak paylaştırılır.

Cevap

İki yanlı tekel piyasasında denge fiyatı ve miktarı teorik olarak belirsizdir ve tarafların pazarlık gücü tarafından belirlenen bir aralıkta gerçekleşir.
İki yanlı tekel durumunda, monopolcü satıcının kârını maksimize eden fiyat düzeyi ile monopsoncu alıcının kârını maksimize eden fiyat düzeyi birbirinden farklıdır. İktisat teorisi bu iki uç nokta arasında kesin bir denge noktası öngöremez. Bu nedenle denge, 'belirsizlik aralığı' (indeterminacy range) olarak adlandırılan bir bölgede, tarafların ikna kabiliyeti, sabrı ve ekonomik alternatifleri gibi unsurlardan oluşan pazarlık gücüne göre şekillenir.

Adım Adım Çözüm

1
Piyasa yapısının analiz edilmesi
Piyasada tek bir satıcı (monopol) ve tek bir alıcı (monopson) bulunmaktadır.
Soruda tanımlanan yapı iki yanlı tekelin temel özelliğidir.
2
Tarafların amaçlarının karşılaştırılması
Satıcı fiyatı yüksek tutmak (MR=MCMR=MC), alıcı ise fiyatı düşük tutmak (MRP=MFCMRP=MFC) ister.
Her iki taraf da kendi kârını maksimize etmeye çalışırken zıt fiyat seviyelerini hedefler.
3
Dengenin belirlenmesi
Tek bir denge noktası yerine bir 'belirsizlik aralığı' ortaya çıkar.
Teorik modeller bu durumda kesin bir matematiksel çözüm sunamaz; sonuç sosyo-ekonomik bir faktör olan pazarlık gücüne kalır.

Anahtar Kavram

İki Yanlı Tekelde Belirsizlik ve Pazarlık Gücü

Daha Fazla Pratik

Emek piyasasında güçlü bir işçi sendikası ile tek bir büyük işverenin (monopson) karşı karşıya gelmesi durumunu inceleyerek konuyu pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Bu soruyu puanla