Türkiye ekonomisinde "bacasız sanayi" olarak nitelendirilen turizm sektörü, özellikle dış ticaret açıklarının kronikleştiği dönemlerde ödemeler dengesi üzerinde dengeleyici bir işlev görmektedir. Aşağıdaki tabloda Türkiye'nin 2019 ve 2020 yıllarına ait seçilmiş bazı makroekonomik verileri yer almaktadır:
| Gösterge (Milyar $) | 2019 | 2020 |
|---|---|---|
| Turizm Gelirleri | 34,5 | 12,1 |
| Dış Ticaret Dengesi | -29,5 | -49,9 |
| Cari İşlemler Dengesi | +5,3 | -31,9 |
Tablodaki veriler ve turizm sektörünün Türkiye ekonomisindeki yapısal rolü dikkate alındığında, 2020 yılında yaşanan gelişmelere dair aşağıdaki çıkarımlardan hangisi doğrudur?
- Turizm gelirlerinin dış ticaret açığını karşılama oranındaki sert düşüş, hizmetler dengesi kanalıyla cari işlemler dengesinin artıdan eksiye dönmesinde belirleyici olmuştur.Cevap
- BTurizm gelirlerindeki azalma doğrudan "Net Hata ve Noksan" kalemine kaydedildiği için, 2020 yılındaki cari açığın finansman kalitesinde iyileşme sağlanmıştır.
- CSektördeki daralma sadece merkezi yönetim bütçe açığını etkilemiş, dış ticaret açığı ile turizm gelirleri arasında herhangi bir istatistiksel bağ kurulamamıştır.
- DTurizm gelirleri "Dış Ticaret Dengesi" kalemine dahil olan bir mal ihracatı olduğu için, 2020'deki düşüş doğrudan gümrük verilerine dayalı ihracat rakamlarını aşağı çekmiştir.
- E2020 yılında yaşanan bu tablo, Türkiye'nin 1960-1980 yılları arasında başarıyla uyguladığı ihracata dayalı büyüme modeline geri dönmesini zorunlu kılmıştır.
Cevap
Turizm gelirlerinin dış ticaret açığını karşılama oranındaki sert düşüşün, hizmetler dengesi üzerinden cari işlemler dengesini negatif etkilemesi.
2019 yılında turizm gelirleri (34,5 milyar ) daha büyüktür. Bu durum hizmetler dengesi fazlasının mal ticareti açığını net olarak kapattığını ve cari dengeyi artıya taşıdığını gösterir. 2020'de ise turizm gelirlerindeki yaklaşık %65'lik düşüş, dış ticaret açığının finansman kaynağını kurutmuş ve cari işlemler dengesinin yüksek bir açık vermesine neden olmuştur.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Hizmetler Dengesi ve Cari İşlemler Üzerindeki Etkisi