Examkin

Soru

Zorluk: OrtaSanayi Politikalarının Tarihsel Gelişimi

Türkiye'de 19601960 yılında Devlet Planlama Teşkilatı'nın (DPT) kurulmasıyla başlayan planlı dönemde, sanayileşme stratejisi olarak "İthal İkameci Sanayileşme" (I˙I˙SİİS) modeli benimsenmiştir. Bu modelin 19701970'li yıllarda uygulanan "ileri/zor ithal ikame" aşamasında dayanıklı tüketim ve ara malların yerli üretimine odaklanılmıştır. Ancak bu stratejinin 19701970'li yılların sonunda sürdürülebilirliğini yitirmesi, 2424 Ocak 19801980 kararlarıyla dışa açık ihracat odaklı modele geçilmesine zemin hazırlamıştır. Söz konusu sanayileşme modelinin tıkanmasına ve krizle sonuçlanmasına neden olan temel yapısal sorun aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Sanayi üretiminin ara malı ve sermaye malı ithalatına bağımlı olması nedeniyle ortaya çıkan kronik döviz darboğazıCevap
  2. B
    Birinci Beş Yıllık Sanayi Planı (1934−19381934-1938) döneminin aksine, sanayi yatırımlarının sadece özel sektör eliyle yürütülmeye çalışılması
  3. C
    İthal ikameci modelin tekstil ve gıda gibi temel tüketim mallarının üretiminde takılı kalıp ara malları üretimine hiç geçememiş olması
  4. D
    İzmir İktisat Kongresi'nde alınan kararlar doğrultusunda sanayi üretiminde devletçilik ilkesinin tamamen terk edilmiş olması
  5. E
    Sanayi sektörünün milli gelir içindeki payının tarım sektörünü geçmesiyle birlikte tarımsal hammadde arzının durması

Cevap

Sanayi üretiminin ara malı ve sermaye malı ithalatına bağımlı olması nedeniyle ortaya çıkan kronik döviz darboğazı
İthal ikameci sanayileşme stratejisi, özellikle 1970'li yıllarda ara ve sermaye mallarının üretimine odaklandığında, bu tesislerin kurulması ve işletilmesi için gereken teknolojinin ve hammaddenin ithal edilmesi gerekmiştir. Ancak aynı model ihracatı teşvik etmediği için ekonomi döviz üretememiş ve bu durum 'döviz darboğazı' olarak adlandırılan yapısal krize neden olmuştur. Bu kriz, sanayileşmenin durmasına ve 1980'de radikal bir politika değişikliğine yol açmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
İthal İkameci Sanayileşme (I˙I˙SİİS) modelinin işleyişini analiz etme
I˙I˙SİİS, ithal edilen malların yurt içinde üretilmesini hedefler.
Modelin neden dışa bağımlı hale geldiğini anlamak için temel mantığının kavranması gerekir.
2
1970'li yılların "zor" aşamasını değerlendirme
Tüketim mallarından ara ve yatırım mallarına geçiş, daha teknolojik ve ithal girdi gerektiren bir süreçtir.
Krizin neden temel tüketim malları aşamasında değil de ileri aşamada derinleştiğini belirlemek gerekir.
3
Krizin temel nedenini (Do¨vizDöviz Darbog˘azıDarboğazı) tespit etme
İhracatın teşvik edilmemesi ve sanayinin ithal girdi bağımlılığı, gereken dövizin kazanılamamasına ve ödemeler dengesinin bozulmasına yol açmıştır.
1980 öncesi Türkiye ekonomisinin en büyük tıkanma noktası olan döviz krizini sanayileşme stratejisiyle ilişkilendirmek gerekir.

Anahtar Kavram

İthal İkameci Sanayileşmenin Dışa Bağımlılığı ve Döviz Darboğazı

Daha Fazla Pratik

1980 sonrası sanayileşme stratejisinin, 1960-1980 dönemine göre 'teşvik sistemleri' açısından farklarını inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla

Konular

Sanayi Politikalarının Tarihsel Gelişimi

Bu konudan daha fazla soru