Soru

Zorluk: Zor1930-1946 Dönemi: Devletçilik ve Sanayi Planları

19301930'lu yıllarda Türkiye'de devletçilik ilkesinin benimsenmesiyle birlikte hayata geçirilen Birinci Beş Yıllık Sanayi Planı (BBYSPBBYSP) ve hazırlık süreci devam eden İkinci Beş Yıllık Sanayi Planı (I˙BYSPİBYSP) ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

  1. BBYSP'nin temel stratejisi, hammadde ihtiyacı ithalatla karşılanan lüks tüketim mallarının yerli üretimi yoluyla dış ticaret açığını kapatmaktır.Cevap
  2. B
    Birinci Beş Yıllık Sanayi Planı, makroekonomik dengeleri gözeten bir kalkınma planı olmaktan ziyade, belirli sanayi kollarını içeren bir "yatırım projeleri demeti" niteliği taşır.
  3. C
    19381938 yılında hazırlanan ancak İkinci Dünya Savaşı nedeniyle uygulanamayan I˙BYSPİBYSP, dokuma gibi temel tüketim malları yerine makine, kimya ve maden gibi ara malı üretimine öncelik vermiştir.
  4. D
    19321932 yılında kurulan Devlet Sanayi Ofisi ve Türkiye Sanayi Kredi Bankası'nın beklenen başarıyı gösterememesi üzerine, sanayi yatırımlarını tek elden yönetmek amacıyla 19331933 yılında Sümerbank kurulmuştur.
  5. E
    BBYSP kapsamındaki yatırımların bir kısmının finansmanı için Sovyetler Birliği'nden 88 milyon dolarlık faizsiz ve altın karşılığı kredi temin edilmiştir.

Cevap

BBYSP'nin temel stratejisi lüks mallar değil, hammaddesi yurt içinde olan temel tüketim mallarının üretilmesidir.
Doğru olmayan seçenek, lüks tüketim mallarına odaklanıldığını belirten ifadedir. Birinci Beş Yıllık Sanayi Planı'nın temel felsefesi, ithal edilen temel ihtiyaç maddelerini (üç beyazlar: un, şeker, pamuklu dokuma) yerli imkânlarla üretmek ve bunu yaparken hammaddesi yurt içinde bulunan kaynakları kullanmaktır. Lüks tüketim malları bu dönemin önceliği değildir.

Adım Adım Çözüm

1
BBYSP'nin stratejik amacını değerlendir
Planın temel prensibi 'hammadde içerde, pazar içerde' ilkesidir.
Dışa bağımlılığı azaltmak için dokuma, şeker ve kâğıt gibi temel ihtiyaçlara odaklanılmıştır.
2
Planın niteliğini analiz et
BBYSP bir 'yatırım programı'dır.
19631963 sonrası başlayan Kalkınma Planları ile karıştırılmamalıdır; makroekonomik hedeflerden ziyade proje bazlıdır.
3
Finansal kaynakları kontrol et
İç kaynaklar esastır ancak Sovyet kredisi kullanılmıştır.
19341934 yılında Sovyetler Birliği ile yapılan anlaşma planın finansmanında kritik bir dış destek sağlamıştır.
4
İkinci Plan (I˙BYSPİBYSP) farkını belirle
Hedef tüketimden ara mallarına kaymıştır.
İlk planda başarılan temel üretimden sonra ağır sanayi ve madenciliğe geçiş hedeflenmiştir.

Anahtar Kavram

BBYSP Stratejisi ve Kurumsal Yapısı

İpuçları

1
Sanayi planlarının temel amacı döviz tasarrufu sağlamaktır; bu yüzden hammaddesi ülkede olan ürünler tercih edilir.
2
Birinci plan ile modern kalkınma planları arasındaki 'sektörel vs makro' ayrımına dikkat edin.

Daha Fazla Pratik

Sümerbank'ın 'holding bankacılığı' modelinin sonraki dönemlerde KİT'lerin yapısını nasıl etkilediğini araştırabilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Bu soruyu puanla