Examkin

Finansal Baskılama ve Serbestleşme

12 soru

Soru 1Soru →

Finansal baskılama (financial repression) politikalarının uygulandığı ve reel faiz oranlarının negatif seyrettiği bir ekonomide, yatırım projelerinin seçimi ve sermaye tahsis mekanizmasıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Fon arzının yetersizliği nedeniyle bankalar kredi tayınlamasına (credit rationing) gider ve projeleri iktisadi verimlilikten ziyade teminat gücü veya sübjektif kriterlere göre seçer.

Cevap

Finansal baskılama durumunda fon yetersizliği kredi tayınlamasına yol açar ve projeler verimlilik yerine teminat gücü gibi kriterlere göre seçilir.
Doğru yanıt olan seçenek, McKinnon ve Shaw'un finansal baskılama analizindeki temel sonucu ifade eder. Faiz tavanları nedeniyle oluşan fon kıtlığı, bankaların projeleri iktisadi verimlilik kriterine göre değil, kredi riskini minimize edecek teminatlar veya öznel ilişkiler üzerinden dağıtmasına (kredi tayınlaması) yol açar.

Adım Adım Çözüm

1
Finansal baskılama mekanizmasını tanımla.
Hükümetlerin faiz oranlarına enflasyonun altında tavan getirmesi sonucu negatif reel faiz oluşur.
Bu durum fon arzının (tasarrufların) azalmasına ve fon talebinin (yatırım arzusu) artmasına neden olur.
2
Piyasa dengesizliğinin sonucunu analiz et.
S<IS < I durumu ortaya çıkar; yani tasarruflar yatırım talebini karşılayamaz.
Faiz oranları yasal tavan nedeniyle yükselemediği için piyasada 'fon açığı' oluşur.
3
Kredi dağıtım mekanizmasını belirle.
Bankalar fiyat (faiz) yoluyla dengeleyemedikleri piyasada 'kredi tayınlaması' yapmak zorunda kalır.
Sınırlı fonlar, en verimli projeler yerine teminatı yüksek veya siyasi bağlantısı güçlü kesimlere aktarılır; bu da sermaye tahsisinde etkinliği bozar.

Anahtar Kavram

McKinnon-Shaw Hipotezi: Finansal Baskılama ve Kredi Tayınlaması

İpuçları

1
McKinnon ve Shaw'a göre, faizlerin piyasa dengesinin altında tutulması bir 'fon kıtlığı' yaratır.
2
Fiyatın (faizin) piyasayı temizleyemediği durumlarda, bankaların kredi verirken hangi kriterlere başvuracağını düşünün.

Daha Fazla Pratik

Finansal serbestleşmenin (liberalization) bu süreçteki olumlu etkilerini ve finansal derinleşme (financial deepening) kavramını inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Sermaye tahsisi etkinliği açısından bakıldığında; serbest piyasada fonlar en yüksek faizi ödeyebilen (en verimli) projelere giderken, baskılanmış piyasada 'tayınlama' mekanizmasının verimliliği neden bozduğunu analiz edebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 2Soru →

McKinnon ve Shaw tarafından geliştirilen finansal baskılama (financial repression) modeline göre, nominal faiz oranlarının enflasyon oranının altında belirlenmesi sonucu ortaya çıkan "finansal sığlaşma" (financial shallowing) olgusunun temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Reel faiz oranlarının negatif olması nedeniyle tasarruf sahiplerinin fonlarını finansal sistemden çekerek altın, gayrimenkul veya stok gibi üretken olmayan varlıklara yöneltmesi

Cevap

Reel faiz oranlarının negatif seyretmesi nedeniyle tasarruf sahiplerinin fonlarını bankacılık sisteminden çekerek altın, gayrimenkul gibi fiziksel varlıklara yöneltmesi sonucunda finansal sistemin daralmasıdır.
Doğru cevap olan ifade, McKinnon-Shaw hipotezinin temelini oluşturur. Finansal baskılama ortamında uygulanan faiz tavanları, enflasyonun altında kaldığında reel faizler negatife düşer. Bu durum tasarruf sahiplerini bankacılık sisteminden uzaklaştırarak parayı fiziksel varlıklara (altın, stok, gayrimenkul) yatırmaya iter. Sonuçta finansal sistemin büyüklüğü daralır ve bu duruma 'finansal sığlaşma' adı verilir.

Adım Adım Çözüm

1
Reel faiz oranının etkisini belirle.
Negatif reel faiz (r=i−π<0r = i - \pi < 0).
Hükümetin belirlediği nominal faiz tavanı (ii), beklenen enflasyondan (π\pi) düşük olduğunda reel getiri negatif olur.
2
Tasarruf sahibi davranışını analiz et.
Finansal varlıklardan kaçış ve atıl varlıklara yönelim.
Tasarruf sahipleri satın alma güçlerini korumak için getirisi olmayan parayı bankada tutmak yerine altın, döviz veya gayrimenkul gibi 'enflasyona karşı korunaklı' varlıklara geçerler.
3
Sistem üzerindeki toplam etkiyi değerlendir.
Finansal sığlaşma.
Bankacılık sistemine akan fonların azalması, finansal aracıların kredi verme kapasitesini düşürür ve finansal sistemin GSYH içindeki payı küçülür.

Anahtar Kavram

Finansal Sığlaşma (Financial Shallowing)
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 3Soru →

Gelişmekte olan ülkelerde sermaye birikimini ve iktisadi kalkınmayı hızlandırmak amacıyla savunulan "Finansal Serbestleşme" (McKinnon-Shaw Hipotezi) yaklaşımına göre, finansal baskılamanın sona erdirilmesinin temel mekanizması ve beklenen sonuçları hakkında aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: McKinnon'un "tamamlayıcılık hipotezi"ne göre, gelişmekte olan ülkelerde para ile fiziki sermaye arasında güçlü bir ikame ilişkisi olduğu için reel para talebindeki artış doğrudan yatırımları engeller.

Cevap

McKinnon'un tamamlayıcılık hipotezine göre para ile fiziki sermaye arasında ikame değil, tamamlayıcılık ilişkisi bulunduğu için reel para talebindeki artışın yatırımları teşvik ettiği ifadesi yanlıştır.
McKinnon-Shaw hipotezinde, özellikle McKinnon'un yaklaşımında, gelişmekte olan ve finansal piyasaları parçalı (fragmented) olan ekonomilerde para (M/PM/P) ile fiziki sermaye (KK) arasında bir 'ikame' değil, 'tamamlayıcılık' ilişkisi olduğu savunulur. Yatırımlar büyük oranda öz kaynaklarla finanse edildiği için, yatırım yapacak olan aktörler önce nakit biriktirmek zorundadır; bu nedenle reel para talebindeki artış (finansal varlıklara olan güvenin artması) yatırımları engellemez, aksine teşvik eder. Seçenekteki 'ikame ilişkisi' ve 'yatırımları engelleme' ifadeleri bu nedenle teorik olarak yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

1
McKinnon-Shaw modelinin temel varsayımlarını hatırla.
Gelişmekte olan ülkelerde finansal piyasaların parçalı (fragmented) olduğu ve yatırımların büyük oranda öz kaynakla finanse edildiği varsayılır.
Modelin işleyişi bu temel yapısal özellik üzerine kuruludur.
2
McKinnon'un "Tamamlayıcılık Hipotezi"ni (Complementarity Hypothesis) analiz et.
Yatırımcıların fiziksel sermaye yatırımı yapabilmek için önce nakit (reel para balansları) biriktirmesi gerekir; bu durum para (M/PM/P) ve sermaye (KK) arasında tamamlayıcılık yaratır.
İkame ilişkisi gelişmiş piyasalar için geçerliyken, McKinnon gelişmekte olan ülkeler için tamamlayıcılığı savunur.
3
Reel para talebi ile yatırım ilişkisini kur.
Pozitif reel faizler para talebini artırır, bu da yatırımcıların öz kaynak biriktirmesini kolaylaştırarak toplam yatırımları artırır.
Finansal serbestleşmenin kalkınmayı hızlandırma mantığı bu ilişkiye dayanır.

Anahtar Kavram

Tamamlayıcılık Hipotezi (Complementarity Hypothesis)

İpuçları

1
McKinnon ve Shaw'un finansal piyasaların serbestleştirilmesine ilişkin görüşlerini, özellikle reel faiz oranlarının tasarruf ve yatırım üzerindeki etkisini düşünün.
2
McKinnon, gelişmekte olan ülkelerde yatırımcıların yatırım yapmadan önce para biriktirmek zorunda olduklarını vurgulayan 'tamamlayıcılık' (complementarity) kavramını kullanır.
3
Para talebi ile fiziki sermaye birikimi arasındaki ilişkiyi 'ikame' olarak tanımlayan görüş, genellikle gelişmiş piyasa ekonomileri için geçerli olan varsayımdır; McKinnon buna karşı çıkar.

Daha Fazla Pratik

Shaw'un 'Borç Aracılığı' (Debt Intermediation) görüşü ile McKinnon'un görüşü arasındaki farkları incelemek konuyu pekiştirecektir.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 4Soru →

McKinnon ve Shaw tarafından öne sürülen finansal serbestleşme tezine karşı, van Wijnbergen ve Taylor gibi Neo-Yapısalcı (Neo-Structuralist) iktisatçılar tarafından getirilen temel eleştiri; finansal serbestleşmenin gelişmekte olan ülkelerde toplam kredi arzını ve dolayısıyla büyümeyi olumsuz etkileyebileceği yönündedir. Bu yaklaşıma göre, serbestleşme politikaları kapsamında mevduat faizlerinin yükseltilmesinin toplam yatırımlar üzerinde daraltıcı bir etki yaratmasının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Fonların zorunlu karşılığa tabi olmayan etkin kayıt dışı (serbest) piyasalardan, zorunlu karşılık sızıntısı olan bankacılık sistemine kaymasının toplam kredi hacmini daraltması

Cevap

Fonların zorunlu karşılığa tabi olmayan etkin kayıt dışı (serbest) piyasalardan, zorunlu karşılık sızıntısı olan bankacılık sistemine kaymasının toplam kredi hacmini daraltması
Doğru yanıt olan seçenek, Neo-Yapısalcı iktisatçıların temel argümanını yansıtmaktadır. Neo-Yapısalcılar, gelişmekte olan ülkelerde formal bankacılık sistemi dışında, merkez bankası denetiminde olmayan ve zorunlu karşılık ayırmak zorunda olmayan oldukça etkin bir kayıt dışı (informal/curb) piyasa bulunduğunu savunurlar. Finansal serbestleşme ile banka mevduat faizleri arttığında, hanehalkı fonlarını bu kayıt dışı piyasalardan çekip bankalara yatırır. Ancak bankalar, bu fonların bir kısmını zorunlu karşılık olarak merkez bankasında tutmak zorunda oldukları için, sistemdeki toplam kredi arzı (kayıt dışı piyasa + bankalar) azalmış olur. Bu durum, yatırımların daralmasına ve ekonomik büyümenin yavaşlamasına yol açar.

Adım Adım Çözüm

1
McKinnon-Shaw modelinin temel varsayımını analiz etme
Model, faiz tavanlarının kaldırılmasının formal bankacılıkta tasarrufları artırarak yatırımları teşvik edeceğini savunur.
Eleştirinin zeminini anlamak için önce temel modelin iddiasını belirlemek gerekir.
2
Neo-Yapısalcı (van Wijnbergen ve Taylor) argümanını değerlendirme
Gelişmekte olan ülkelerde formal bankacılık dışında etkin bir "kayıt dışı (curb) piyasa" bulunduğu tespit edilir.
Neo-Yapısalcılar, finansal sistemin ikili yapısını (dualizm) vurgularlar.
3
Fon transferi mekanizmasını inceleme
Banka faizleri arttığında, fonlar kayıt dışı piyasalardan bankacılık sistemine kayar.
Banka mevduatlarının daha cazip hale gelmesi hanehalkının portföy tercihlerini değiştirir.
4
Zorunlu karşılık sızıntısını (leakage) hesaplama
Kayıt dışı piyasalarda zorunlu karşılık yoktur, ancak bankalar mevduatların bir kısmını merkez bankasına yatırmak zorundadır.
Zorunlu karşılıklar, bankaya giren fonun tamamının krediye dönüşmesini engeller.
5
Toplam kredi arzı üzerindeki net etkiyi belirleme
Zorunlu karşılık sızıntısı nedeniyle, kayıt dışı piyasadan bankaya geçen her 1 birim fon, toplam kredi arzında azalmaya neden olur.
Kayıt dışı piyasanın verimliliğinin (kredi yaratma kapasitesinin) bankalardan yüksek olması daraltıcı etki yaratır.

Anahtar Kavram

Neo-Yapısalcı Eleştiri ve Kayıt Dışı Piyasa Etkisi

İpuçları

1
McKinnon ve Shaw modellerinde genellikle piyasanın tek (homojen) olduğu varsayılır, ancak Neo-Yapısalcılar kayıt dışı piyasaların önemine vurgu yaparlar.
2
Banka mevduatlarına uygulanan zorunlu karşılıklar ile kayıt dışı piyasadaki kredi verme süreci arasındaki farkı düşünün.
3
Eğer fonlar zorunlu karşılığın olmadığı bir yerden zorunlu karşılığın olduğu bir yere akarsa, toplamda ekonomiye sunulan kredi miktarında ne gibi bir sızıntı olur?

Daha Fazla Pratik

Finansal serbestleşmenin başarılı olabilmesi için gerekli olan makroekonomik istikrar ve denetim mekanizmalarını inceleyen Hellmann, Murdock ve Stiglitz'in görüşlerini araştırabilirsiniz.
Tahmini Süre:3m 0s
Soru 5Soru →

McKinnon ve Shaw tarafından geliştirilen finansal serbestleşme tezi, faiz tavanlarının kaldırılmasının tasarrufları ve yatırım verimliliğini artıracağını öne sürmektedir. Ancak Joseph Stiglitz ve Andrew Weiss, asimetrik enformasyonun (bilgi eksikliği/eşitsizliği) piyasa mekanizmalarını bozduğu durumlarda, faiz oranlarının serbestleşmesinin her zaman etkin bir kaynak dağılımı sağlamayabileceğini savunmuştur. Stiglitz-Weiss modeline göre, asimetrik enformasyonun varlığı durumunda, bankaların faiz oranlarını piyasa dengesinin (market-clearing) altında tutarak 'kredi tayınlaması' (credit rationing) yoluna gitmelerinin temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Faiz oranlarındaki artışın, düşük riskli borçluları piyasadan uzaklaştırarak ters seçime; borçluların ise daha riskli projeleri tercih etmesine yol açarak ahlaki tehlikeye neden olması ve bankanın beklenen getirisini azaltması

Cevap

Faiz oranlarındaki artışın, borçlu portföyünün kalitesini bozarak (ters seçim) ve borçluların risk alma eğilimini artırarak (ahlaki tehlike) bankanın beklenen getirisini düşürmesi nedeniyle bankaların faizleri denge seviyesinin altında tutmasıdır.
Doğru yanıt, asimetrik enformasyonun piyasa üzerindeki bozucu etkisine odaklanır. Faiz oranları yükseldiğinde, yalnızca yüksek riskli projeleri olan borçlular borçlanmaya devam eder (ters seçim) ve borçluların iflas olasılığı artar (ahlaki tehlike). Bu durum bankanın beklenen getirisini düşürdüğü için banka faizi piyasa denge seviyesine (imi_m) yükseltmek yerine daha düşük bir optimal seviyede (i∗i^*) sabitler ve kredi talebinin tamamını karşılamaz.

Adım Adım Çözüm

1
McKinnon-Shaw varsayımını değerlendir.
Bu tez, faiz tavanlarının kaldırılmasının tasarrufları artırarak piyasayı dengeye getireceğini varsayar.
Teorinin başlangıç noktasını belirlemek eleştiri mekanizmasını anlamak için gereklidir.
2
Asimetrik enformasyonun banka getirisi üzerindeki etkisini analiz et.
Faiz oranları arttıkça, geri ödeme olasılığı yüksek olan (düşük riskli) borçlular piyasadan çekilir (Ters Seçim).
Yüksek maliyet, güvenli projelerin kârlılığını ortadan kaldırır.
3
Ahlaki tehlike mekanizmasını incele.
Yüksek faiz yükü altına giren borçlular, maliyeti karşılayabilmek için daha yüksek getirili ancak daha riskli projelere yönelir.
Borçlunun davranış değişikliği bankanın iflas riskini artırır.
4
Optimal faiz oranı ve kredi tayınlaması sonucuna ulaş.
Bankanın beklenen getirisi belirli bir faiz oranından (i∗i^*) sonra azalmaya başlar. Banka, faizi i∗i^* seviyesinde tutar ve piyasadaki fazla talebi krediyi kısıtlayarak (tayınlayarak) karşılar.
Rasyonel bir banka, beklenen getirisini maksimize etmek için piyasa dengesinin altında kalmayı tercih eder.

Anahtar Kavram

Stiglitz-Weiss Kredi Tayınlaması ve Asimetrik Enformasyon Eleştirisi

İpuçları

1
Bankaların faiz artışından neden korkabileceğini düşünün.
2
Bilgi eksikliği durumunda, yüksek faiz ödemeye razı olan borçlu tipi hakkında bir çıkarım yapın.
3
Ters seçim (adverse selection) ve ahlaki tehlike (moral hazard) kavramlarının banka getirisi üzerindeki negatif etkisini hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

McKinnon-Shaw modelinin 'Tamamlayıcılık Hipotezi' ile Neo-Yapısalcıların 'Enformel Piyasa' eleştirilerini karşılaştıran bir soru çözebilirsiniz.
Tahmini Süre:3m 0s
Soru 6Soru →

Gelişmekte olan ülkelerde hükümetlerin bütçe açıklarını düşük maliyetle finanse etmek amacıyla uyguladıkları faiz tavanları, yüksek zorunlu karşılık oranları ve güdümlü kredi tahsisleri gibi politikalar bütünü "finansal baskılama" (financial repression) olarak adlandırılmaktadır.

McKinnon ve Shaw tarafından geliştirilen Finansal Serbestleşme Teorisi çerçevesinde; bu tür bir finansal baskılama sürecinin yatırım projelerinin verimliliği ve sermaye birikimi üzerindeki en temel olumsuz etkisi aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yatırım projelerinin seçiminde faiz oranının eleyici (fiyat) rolünü yitirmesi ve ortaya çıkan kredi rasyonlaması nedeniyle toplam yatırım kalitesinin ve ortalama verimliliğin düşmesi

Cevap

Finansal baskılama altında kredi rasyonlamasının egemen olması nedeniyle yatırımların verimliliğinin düşmesi.
Doğru seçenek, finansal baskılamanın özünde yatan mekanizmayı açıklamaktadır. Faiz oranları serbestçe belirlenemediğinde, kredi piyasasında arz-talep dengesi fiyat yoluyla sağlanamaz. Bu durum 'kredi rasyonlaması'na yol açar. Krediler bankalar tarafından en verimli olanlara değil, çoğu zaman siyasi bağlantıları olanlara veya teminatı güçlü ancak verimliliği düşük olan eski işletmelere verilir. Bu da ekonomideki toplam yatırım verimliliğini düşürür.

Adım Adım Çözüm

1
Finansal baskılama mekanizmasını analiz et.
Hükümetler faiz tavanı uygulayarak reel faizleri yapay olarak düşük tutar.
Kamu açıklarını düşük maliyetle fonlamak ve yatırımları teşvik etmek amaçlanır.
2
Tasarruf arzı ve yatırım talebi arasındaki ilişkiyi değerlendir.
Düşük faiz fon arzını (tasarruf) azaltırken, fon talebini (yatırım) artırarak bir fon kıtlığı yaratır.
Bireyler düşük getiri nedeniyle finansal sistem dışına çıkar, yatırımcılar ise ucuz kredi için sıraya girer.
3
Fon dağıtım mekanizmasının (kredi rasyonlaması) sonucunu belirle.
Piyasa mekanizması (faiz) fonları en verimli projeye yönlendiremez; bunun yerine bankalar kredileri keyfi veya idari olarak dağıtır.
Fiyatın (faiz) dengeleyici rolü ortadan kalktığı için yatırım projelerinin seçiminde verimlilik kriteri ikincil plana düşer.

Anahtar Kavram

Finansal baskılamanın yatırım kalitesini bozması (Kredi Rasyonlaması)

İpuçları

1
Finansal baskılama altında faizlerin piyasa denge seviyesinin neresinde (altında mı üstünde mi) olduğunu düşünün.
2
Eğer kredi talebi, faizlerin düşük olması nedeniyle fon arzından fazlaysa; bankalar kredileri kime vereceklerine nasıl karar verir?
3
McKinnon ve Shaw'a göre, faizlerin eleyici rolünü kaybetmesi yatırım projelerinin kalitesini (verimliliğini) nasıl etkiler?

Daha Fazla Pratik

McKinnon'un 'Tamamlayıcılık Hipotezi' (Complementarity Hypothesis) ile Shaw'un 'Borç Aracılığı' (Debt Intermediation) yaklaşımları arasındaki farkları inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 7Soru →

McKinnon ve Shaw tarafından geliştirilen finansal baskılama (financial repression) analizine göre, gelişmekte olan ülkelerde uygulanan faiz tavanları nedeniyle reel faiz oranlarının denge seviyesinin altında tutulmasının, yatırım projelerinin seçimi ve verimliliği üzerindeki temel olumsuz etkisi aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Düşük veya negatif reel faizlerin kredi talebini aşırı artırması sonucu, bankaların verimlilik yerine risk ve teminat gibi kriterlere dayalı kredi tayınlamasına giderek düşük verimli projeleri desteklemesi

Cevap

Düşük veya negatif reel faizlerin kredi tayınlamasına yol açarak düşük verimli projelerin desteklenmesine neden olması
Doğru yanıt olan seçenek, finansal baskılamanın en kritik mikroekonomik sonucunu açıklar. Faiz tavanları nedeniyle ortaya çıkan fon kıtlığı ortamında, bankalar projeleri sermayenin marjinal verimliliğine göre değil, politik bağlantılar veya düşük riskli teminatlar gibi kriterlere göre seçer. Bu durum, ekonomideki toplam yatırım kalitesini düşürür.

Adım Adım Çözüm

1
Reel faiz oranının (rr) durumunu analiz etme
Faiz tavanları nedeniyle nominal faizler enflasyonun altında kalır ve rr düşük veya negatif olur.
Finansal baskılamanın temel aracı faiz tavanlarıdır.
2
Kredi piyasasındaki arz-talep dengesini inceleme
Düşük faiz, tasarrufları (fon arzını) azaltırken kredi talebini (yatırım niyetini) aşırı artırır.
Yatırımcılar için kredi maliyeti düştüğü için herkes kredi almak ister.
3
Kredi tahsis mekanizmasını değerlendirme
Talep arzı aştığı için bankalar kredi tayınlaması yapar; seçim verimliliğe göre değil, sübjektif kriterlere göre gerçekleşir.
Fiyat (faiz) dengeyi sağlayamadığında miktar kısıtlaması (rationing) devreye girer.

Anahtar Kavram

McKinnon-Shaw Finansal Baskılama ve Kredi Tayınlaması
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 8Soru →

McKinnon ve Shaw'un "finansal baskılama" (financial repression) analizine göre, bir ekonomide nominal faiz oranlarına enflasyon oranının altında kalacak şekilde yasal tavan sınır getirilmesi durumunda, reel faiz oranları ve fon arzı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Reel faiz oranları negatif olur ve ödünç verilebilir fon arzı azalır.

Cevap

Reel faiz oranlarının negatif olması ve ödünç verilebilir fon arzının azalması.
McKinnon ve Shaw'a göre, gelişmekte olan ülkelerde uygulanan faiz tavanları nominal faizlerin enflasyonun altında kalmasına yol açar. Bu durum reel faizleri negatife düşürerek tasarruf sahiplerini cezalandırır. Sonuç olarak bankacılık sistemine akan fonlar azalır (finansal sığlaşma) ve yatırımları finanse edecek kaynak kalmaz.

Adım Adım Çözüm

1
Reel faiz formülünü hatırla
r=i−πr = i - \pi
Reel faiz (rr), nominal faiz (ii) ile enflasyon oranı (π\pi) arasındaki farktır.
2
Finansal baskılama varsayımını uygula
i<π⇒r<0i < \pi \Rightarrow r < 0
Baskılama durumunda hükümet nominal faize (ii) tavan getirir. Bu tavan enflasyonun (π\pi) altındaysa reel faiz negatif olur.
3
Tasarrufçu davranışını analiz et
Fon arzında daralma
Negatif reel faiz, tasarruf sahiplerinin satın alma gücünü azaltır; bu da hanehalkını finansal sistemden uzaklaştırarak ödünç verilebilir fon arzını düşürür.

Anahtar Kavram

McKinnon-Shaw Hipotezi ve Finansal Baskılama

İpuçları

1
Fisher denklemini (r=i−πr = i - \pi) düşünün.
2
Enflasyonun uygulanan faiz sınırından daha yüksek olduğu bir senaryoyu hayal edin.
3
Bankaya yatırdığınız paradan enflasyonun altında getiri alıyorsanız tasarruf yapmaya devam eder misiniz?

Daha Fazla Pratik

Finansal serbestleşme (liberalization) sonrası tasarruf ve yatırım verimliliği arasındaki ilişkiyi inceleyen sorulara göz atabilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 9Soru →

Gelişmekte olan ülkelerde finansal sistemin çeşitli yasal düzenlemeler ve idari kararlarla kısıtlandığı "finansal baskılama" (financial repression) dönemlerinde, aşağıdakilerden hangisinin gerçekleşmesi beklenmez?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Finansal araç çeşitliliğinin artması ve finansal derinleşmenin (M2/GSYHM2/GSYH oranı) hızlanması

Cevap

Finansal araç çeşitliliğinin artması ve finansal derinleşmenin hızlanması, finansal baskılama değil finansal serbestleşme sürecinde beklenen bir durumdur.
Finansal derinleşme, bir ekonomide finansal varlıkların ve hizmetlerin hacminin reel ekonomiye oranla artmasıdır. McKinnon ve Shaw'a göre finansal baskılama, reel faizleri düşürerek tasarrufları ve dolayısıyla finansal sistemin derinliğini azaltır. Dolayısıyla derinleşmenin artması finansal serbestleşmenin bir karakteristiğidir.

Adım Adım Çözüm

1
Finansal baskılama kavramını tanımlama
Devletin faiz tavanları, yüksek zorunlu karşılıklar ve güdümlü krediler yoluyla finansal sisteme müdahale etmesi olarak tanımlanır.
Soruda sorulan 'beklenmeyen durumu' ayırt edebilmek için önce sistemin işleyişini anlamak gerekir.
2
Baskılama araçlarının etkilerini analiz etme
Faiz tavanları negatif reel faize neden olur; bu da hanehalkını bankadan kaçırarak altın/döviz gibi varlıklara iter. Bankalar ise fon yetersizliği ve yüksek karşılıklar nedeniyle kredi rasyonlamasına gider.
Diğer seçeneklerin neden 'beklenen' durumlar olduğunu doğrulamak için gereklidir.
3
Finansal derinleşme ve sığlaşma ayrımını yapma
Finansal baskılama tasarrufları azalttığı için finansal sistemin GSYH içindeki payı (M2/GSYHM2/GSYH) küçülür (finansal sığlaşma). Bu oranın artması (derinleşme) ancak serbestleşme ile mümkündür.
Doğru cevaba ulaşmak için kilit teknik ayrımı yapmayı sağlar.

Anahtar Kavram

Finansal Baskılama ve Finansal Sığlaşma İlişkisi

İpuçları

1
Finansal baskılamanın tasarrufları bankacılık sisteminde tutup tutmadığını düşünün.
2
McKinnon ve Shaw'un temel tezi, baskılamanın finansal sistemi 'sığlaştırdığı' yönündedir.

Daha Fazla Pratik

McKinnon-Shaw hipotezine yönelik Neo-Yapısalcı eleştirileri inceleyerek finansal serbestleşmenin olası olumsuz etkilerini analiz edebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 10Soru →

McKinnon ve Shaw'un finansal baskılama (financial repression) modeline göre, mevduat faizlerine uygulanan tavanların enflasyon oranının altında kalarak negatif reel faiz oranlarına yol açması durumunda, tasarruf sahiplerinin davranışlarına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Tasarruflar finansal sistemden kaçarak altın ve gayrimenkul gibi üretken olmayan varlıklara yönelir.

Cevap

Negatif reel faiz ortamında tasarruf sahipleri, finansal sistemden uzaklaşarak birikimlerini altın ve gayrimenkul gibi üretken olmayan fiziksel varlıklara yönlendirirler.
Doğru cevap olan ifade, McKinnon ve Shaw'un finansal baskılama teorisindeki en temel mekanizmayı açıklar. Negatif reel faiz oranları, tasarrufların bankacılık sisteminden çekilmesine ve ekonomide 'üretken olmayan varlıklara yönelim' (flight to unproductive assets) olarak adlandırılan sürecin başlamasına neden olur. Bu durum finansal sığlaşmaya yol açarak yatırımlar için gerekli olan fon arzını daraltır.

Adım Adım Çözüm

1
Finansal baskılamanın tasarruf üzerindeki etkisini belirle.
Faiz tavanları nedeniyle reel faizler negatif hale gelir (r=i−π<0r = i - \pi < 0).
Tasarruf yapmanın getirisi, enflasyonun altında kaldığı için maliyetli hale gelir.
2
Tasarruf sahiplerinin alternatif tercihlerini analiz et.
Bireyler paralarının değerini korumak için fiziksel varlıklara (altın, gayrimenkul vb.) yönelir.
Bu varlıklar enflasyona karşı koruma sağlar ancak ekonomik büyüme için gerekli üretken yatırımları finanse etmez.

Anahtar Kavram

McKinnon-Shaw Hipotezi ve Finansal Sığlaşma
Tahmini Süre:45s
Soru 11Soru →

McKinnon ve Shaw tarafından geliştirilen finansal baskılama (financial repression) teorisine göre, gelişmekte olan ülkelerde hükümetlerin yatırım maliyetlerini düşürmek amacıyla uyguladıkları faiz tavanları ve buna bağlı olarak ortaya çıkan düşük veya negatif reel faizlerin yatırım süreci üzerindeki temel olumsuz etkisi aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kredi piyasasında oluşan aşırı talep nedeniyle fonların verimlilik yerine idari kararlar veya teminat gücü gibi kriterlerle rasyonlanması ve yatırım verimliliğinin düşmesi

Cevap

Fonların piyasa faizi yerine idari kararlar veya teminat gücü gibi kriterlerle rasyonlanması sonucunda yatırım projelerinin ortalama verimliliğinin azalması
McKinnon ve Shaw'a göre finansal baskılama ortamında faizler denge seviyesinin altına çekildiğinde ortaya çıkan kredi kıtlığı, bankaların fonları verimlilik yerine sübjektif kriterlerle (siyasi baskı, teminat gücü vb.) dağıtmasına yol açar. Bu durum, toplum için en verimli projelerin dışlanması ve sermayenin verimsiz kullanılması anlamına gelir.

Adım Adım Çözüm

1
Politika müdahalesini tanımla
Hükümetler faiz tavanı uygulayarak nominal faizleri enflasyonun altında bir seviyeye çeker.
Finansal baskılama, piyasa mekanizmasını devre dışı bırakarak fon maliyetlerini yapay olarak düşük tutmayı amaçlar.
2
Piyasa dengesizliğini analiz et
Düşük faizler tasarrufları (fon arzını) azaltırken, 'ucuz kredi' beklentisiyle kredi talebi hızla artar ve piyasada fon açığı oluşur.
Negatif reel faizler hanehalkını mali varlıklardan uzaklaştırarak doğrudan tüketime veya kayıt dışı piyasalara yöneltir.
3
Kredi dağıtım mekanizmasını değerlendir
Faiz mekanizması çalışmadığı için bankalar kredileri kime vereceklerini 'rasyonlama' (karneye bağlama) yöntemiyle seçerler.
En yüksek faizi ödemeye razı olan (en verimli) projeler yerine, bankalar siyasi bağlantıları olan veya yüksek teminat sunan kişileri tercih eder.
4
Makroekonomik sonucu belirle
Sermaye en verimli alanlara akmadığı için ekonominin toplam yatırım verimliliği ve büyüme hızı düşer.
Bu durum McKinnon-Shaw hipotezinin temelini oluşturan 'finansal serbestleşme' ihtiyacının ana gerekçesidir.

Anahtar Kavram

Finansal Baskılama ve Kredi Rasyonlaması
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 12Soru →

Finansal serbestleşme literatüründe Edward Shaw tarafından geliştirilen "Borç Aracılığı" (Debt-Intermediation) yaklaşımı, McKinnon'ın "Tamamlayıcılık" analizinden bazı temel varsayımlarla ayrılmaktadır. Shaw'ın modeline göre, finansal baskılamanın kaldırılması ve reel faiz oranlarının denge seviyesine yükseltilmesi durumunda, yatırım hacmi ve ekonomik büyüme kapasitesinin artmasını sağlayan temel süreç aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Finansal kurumların ölçek ekonomilerinden yararlanarak bilgi ve işlem maliyetlerini düşürmesi ve bu sayede yatırımcıların dışsal finansman (external finance) olanaklarını genişletmesi

Cevap

Finansal kurumların ölçek ekonomilerinden yararlanarak bilgi ve işlem maliyetlerini düşürmesi ve bu sayede yatırımcıların dışsal finansman olanaklarını genişletmesi
Shaw'ın "Borç Aracılığı" yaklaşımına göre, finansal serbestleşme ile reel faizlerin yükselmesi finansal kurumların (bankalar vb.) elindeki fonları artırır. Bu durum, finansal sistemin büyümesini (finansal derinleşme) ve ölçek ekonomileri sayesinde işlem/bilgi maliyetlerinin düşmesini sağlar. Sonuç olarak yatırımcılar, kendi birikimleri (içsel finansman) yerine banka kredileri gibi dışsal finansman kaynaklarına daha kolay ve ucuz erişebilir, bu da yatırımların hem miktarını hem de verimliliğini artırır.

Adım Adım Çözüm

1
Shaw ve McKinnon modelleri arasındaki temel farkı belirle.
McKinnon 'tamamlayıcılık' ve 'öz finansman' üzerine odaklanırken, Shaw 'borç aracılığı' ve 'dışsal finansman' üzerine odaklanır.
Her iki iktisatçı da finansal serbestleşmeyi savunsa da, paranın ekonomideki rolü ve yatırımların finansman şekli konusunda farklı varsayımlara sahiptirler.
2
Finansal serbestleşmenin Shaw modelindeki mekanizmasını analiz et.
Reel faizlerin yükselmesi →\rightarrow Para talebinin artması (M/P↑M/P \uparrow) →\rightarrow Finansal derinleşme →\rightarrow Aracılık maliyetlerinin düşmesi →\rightarrow Kredi hacminin artması.
Yüksek reel faizler, hanehalkını tasarruflarını bankalara yatırmaya teşvik eder, bu da bankaların daha fazla ve daha verimli kredi (borç aracılığı) vermesini sağlar.
3
Dışsal finansman ve verimlilik ilişkisini kur.
Yatırımcılar kendi birikimleri yerine finansal sistemden aldıkları kredilerle daha büyük ve verimli projeleri finanse edebilirler.
Finansal kurumlar, uzmanlıkları sayesinde en verimli projeleri seçerek sermayenin ortalama verimliliğini artırırlar.

Anahtar Kavram

Shaw'ın Borç Aracılığı Yaklaşımı ve Finansal Derinleşme

Daha Fazla Pratik

McKinnon ve Shaw modelleri arasındaki 'Tamamlayıcılık' vs 'İkame' varsayımı farkını çalışınız.
Tahmini Süre:2m 30s