Soru

Zorluk: OrtaTarımsal Dış Ticaret

Türkiye’nin tarımsal dış ticareti incelendiğinde; sektörün hammadde, gıda ve sanayi girdisi olma özellikleri dış ticaret dengesini farklı şekillerde etkilemektedir. Türkiye’nin tarımsal dış ticaret yapısı ve ürün bileşimi dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi yanlış bir bilgidir?

  1. A
    Geleneksel ihraç ürünleri olan fındık, kuru incir ve kuru kayısıda Türkiye, dünya piyasalarında yüksek pazar payına ve rekabet gücüne sahiptir.
  2. B
    Türkiye, 'Gıda Ürünleri ve Canlı Hayvanlar' faslında uzun yıllardır dış ticaret fazlası veren bir yapı sergilemektedir.
  3. C
    Dahilde İşleme Rejimi (DİR) kapsamında yapılan buğday ithalatı, Türkiye'nin un ve makarna ihracatında dünya liderleri arasında yer almasını desteklemektedir.
  4. Türkiye; yağlı tohumlar, bitkisel yağlar ve tekstil sanayisinin girdisi olan lifli bitkiler (pamuk vb.) gibi tarımsal hammadde gruplarında net ihracatçı konumundadır.Cevap
  5. E
    Cumhuriyetin ilk yıllarında toplam ihracatın yaklaşık %80%90\%80-\%90’ını oluşturan tarımsal ürünlerin payı, sanayileşme süreciyle birlikte oransal olarak gerileyerek yerini sanayi ürünlerine bırakmıştır.

Cevap

Türkiye, yağlı tohumlar ve lifli bitkiler gibi tarımsal hammadde gruplarında net ihracatçı değil, net ithalatçı konumundadır.
Doğru cevap olan ifade yanlıştır çünkü Türkiye, özellikle yağlı tohumlar (soya, ayçiçeği vb.) ve lifli bitkiler (pamuk) gibi sanayi girdisi olan tarımsal hammaddelerde önemli bir dış ticaret açığı vermektedir. Bu ürünlerde Türkiye net ithalatçı konumundadır; yerli üretim sanayi kapasitesini karşılamaya yetmemektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Tarımsal dış ticaretin alt kalemlerini (Gıda vs. Hammadde) ayrıştırın.
Türkiye gıda ürünlerinde (meyve, sebze, işlenmiş gıda) net ihracatçıyken, endüstriyel tarım hammaddelerinde dışa bağımlıdır.
Sektörel dış ticaret dengesini anlamak için ürün gruplarının net pozisyonunu bilmek gerekir.
2
Sanayi girdisi olan tarım ürünlerinin üretim-tüketim dengesini kontrol edin.
Özellikle bitkisel yağ sanayisi (yağlı tohumlar) ve tekstil sanayisi (pamuk) için gereken miktar, yerli üretimin çok üzerindedir.
Hammadde gruplarındaki net ithalatçı konumu, sanayinin hammadde ihtiyacının büyüklüğünden kaynaklanır.
3
Yanlış olan önermeyi belirleyin.
Hammadde gruplarında 'net ihracatçı' ifadesi gerçek verilerle (TÜİK dış ticaret istatistikleri) çelişmektedir.
Türkiye'nin tarımsal dış ticaretindeki en büyük açık kalemlerini hammadde ithalatı oluşturur.

Anahtar Kavram

Tarımsal Dış Ticaretin Sektörel Yapısı

İpuçları

1
Türkiye'nin gıda ürünlerinde verdiği dış ticaret fazlası ile sanayi hammaddesi olan tarım ürünlerindeki açığını birbirinden ayırın.
2
Bitkisel yağ sanayisi ve tekstil sanayisinin hammadde ihtiyacını düşünün; Türkiye bu ürünleri ihraç mı ediyor yoksa ithal mi ediyor?

Daha Fazla Pratik

Türkiye'nin dış ticaretinde 'Dahilde İşleme Rejimi'nin tarımsal ürün ihracatındaki oransal etkisini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla