Soru

Zorluk: OrtaStok Maliyetleri (Elde Bulundurma, Sipariş, Stoksuzluk)

Ağır iş makineleri üreten endüstriyel bir tesis, montajda kullandığı kritik metal bileşenleri dışarıdaki tedarikçilerden satın almak yerine kendi atölyelerinde parti (lot) büyüklükleri hâlinde üretme kararı almıştır. İşletmenin stok kontrol uzmanı, ekonomik üretim miktarını (EÜM) belirlerken geleneksel tedarik modelindeki 'sipariş verme' maliyetlerinin yerini 'hazırlık (setup)' maliyetlerinin alacağını raporlamıştır.

Buna göre, işletmenin katlanacağı aşağıdaki gider kalemlerinden hangisi stok yönetiminde doğrudan bir 'hazırlık maliyeti' olarak sınıflandırılır?

  1. Üretim hattının ilgili bileşenlerin imalatına geçişi aşamasında makinelerin yeni kalıplara göre ayarlanması ve kalibrasyonu için harcanan işçilikCevap
  2. B
    Üretimi tamamlanan bileşenlerin depoda beklediği süre zarfında korozyona uğramaması için yapılan özel iklimlendirme harcamaları
  3. C
    Bileşen eksikliği yüzünden montaj hattının durması ve müşterilere siparişlerin zamanında teslim edilememesinden doğan cezai şart bedelleri
  4. D
    Üretilmiş olan bileşenlerin tesis içindeki depolama alanında kapladığı hacim üzerinden hesaplanan kira, sigorta ve genel güvenlik giderleri
  5. E
    Söz konusu bileşenlerin imalatında kullanılacak olan ham çeliğin ana tedarikçilerden fabrikaya getirilmesi sürecinde ödenen nakliye masrafları

Cevap

Doğru cevap, üretim hattının ilgili bileşenlerin imalatına geçişi aşamasında makinelerin yeni kalıplara göre ayarlanması ve kalibrasyonu için harcanan işçiliği ifade eden seçenektir.
İşletmelerin ihtiyaç duydukları bileşenleri kendi içlerinde parti (lot) hâlinde ürettikleri durumlarda, klasik sipariş verme maliyetinin yerini hazırlık (setup) maliyeti alır. Üretim hattının belirli bir parçanın üretimine başlamadan önce uygun kalıplarla donatılması, makinelerin kalibre edilmesi ve deneme üretimlerinin yapılması sırasında oluşan işçilik ile zaman kayıpları doğrudan hazırlık maliyetini oluşturur.

Adım Adım Çözüm

1
Dışarıdan tedarik ile kendi içinde üretme (make-or-buy) arasındaki stok maliyeti kavram farklılıklarını analiz et.
Dışarıdan periyodik alımlarda 'sipariş verme' maliyetleri geçerliyken, işletme kendi içinde üretim yaptığında bu maliyetin yerini 'hazırlık (setup)' maliyetleri alır.
Ekonomik Üretim Miktarı (EÜM) modelinin temel varsayımlarını uygulayabilmek için maliyet türlerinin doğru tespit edilmesi gerekir.
2
Hazırlık maliyetinin tanımını ve neleri kapsadığını belirle.
Hazırlık maliyeti, bir üretim partisinden diğerine geçişte makinelerin ayarlanması, kalıpların değiştirilmesi, deneme üretimleri ve hattın üretime hazır hâle getirilmesi için katlanılan maliyetlerdir.
Seçenekler arasından doğru sınıflandırmayı yapabilmek için tanım sınırlarının net çizilmesi şarttır.
3
Seçeneklerdeki maliyet kalemlerini türlerine göre sınıflandır.
Makine ayarı ve kalibrasyon giderleri 'hazırlık', depolama ve iklimlendirme giderleri 'elde bulundurma', teslimat gecikmesi cezaları 'stoksuzluk', hammadde nakliyesi ise 'sipariş' maliyetidir.
Diğer seçeneklerin neden farklı stok maliyeti kategorilerine girdiğini doğrulayarak doğru cevabı kesinleştirmek için.

Anahtar Kavram

Ekonomik Üretim Miktarı (EÜM) Modelinde Hazırlık (Setup) Maliyetleri
Bu soruyu puanla