Soru

Zorluk: OrtaKarar Verme Süreci ve Karar Modelleri

Bir İl Sağlık Müdürlüğü, kente yeni atanan uzman hekimlerin ilçelerdeki hastanelere dağıtımını yapmak üzere toplanmıştır. Karar sürecinin doğası gereği, önümüzdeki bir yıl içinde hangi ilçede tam olarak ne kadar poliklinik yükü oluşacağı kesin olarak öngörülememekte ve hekimlerin tüm kişisel beklentilerine dair eksiksiz bilgiye anında ulaşılamamaktadır. Ayrıca mevzuat gereği atamaların 48 saat içinde sisteme girilmesi zorunluluğu bulunmaktadır. Bu kısıtlar altında müdürlük yönetimi; tüm olası atama kombinasyonlarını tek tek hesaplayıp kuramsal olarak en yüksek sistem verimliliğini sağlayacak "mükemmel" dağıtımı bulmak yerine, temel hizmet sunum standartlarını karşılayan ve taraflarca kabul edilebilir düzeyde olan "yeterince iyi" bir planı onaylayarak süreci sonlandırmıştır.

Yönetimin bu olaydaki karar alma yaklaşımı, aşağıdaki kavramlardan veya modellerden hangisiyle doğrudan açıklanabilir?

  1. A
    Klasik (rasyonel) modelin öngördüğü, zaman ve maliyet kısıtları nedeniyle ilk uygun alternatifle yetinme anlayışı
  2. B
    Karar verme sürecinde alternatiflerin belirlenmesi aşaması tamamlanmadan doğrudan nihai seçimin yapılması
  3. Herbert Simon'ın kısıtlı rasyonellik modelinde ifade edilen tatminkâr (yeterince iyi) karar yaklaşımıCevap
  4. D
    Klasik karar modelinin temelini oluşturan ve tüm alternatiflerin incelendiği optimum (en iyi) seçim ilkesi
  5. E
    Kısıtlı rasyonellik modelinin savunduğu, tam bilgi varsayımı altında mükemmeliyetçi karara ulaşma çabası

Cevap

Parçadaki olay, yöneticilerin zaman ve bilgi kısıtları altında mükemmeli aramak yerine kabul edilebilir ilk çözümü seçtiği kısıtlı rasyonellik modelindeki tatminkâr karar yaklaşımıdır.
Vakada anlatılan durum, karar vericilerin sınırlı zaman, eksik bilgi ve bilişsel kısıtlar nedeniyle optimum (mükemmel) alternatife ulaşmalarının imkânsız olduğunu, bu nedenle amaca hizmet eden ve kabul edilebilir nitelikteki 'tatminkâr' alternatifle yetindiklerini göstermektedir. Bu tanım, yönetim biliminde Herbert Simon'ın 'Kısıtlı Rasyonellik' (Bounded Rationality) modelinde kavramsallaştırdığı 'Tatminkâr Karar' (Satisficing) ilkesinin tam karşılığıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Vakadaki kısıtlayıcı unsurları tespit et.
Zaman baskısı (48 saat), bilgi eksikliği (hasta yükünün öngörülememesi) ve insan bilişinin sınırları gibi kısıtlar tespit edilmiştir.
Karar vericinin hangi koşullar altında hareket ettiğini anlamak modelin belirlenmesi için gereklidir.
2
Karar vericinin nihai tercih stratejisini belirle.
Tüm kombinasyonları hesaplayıp 'mükemmel' (optimum) olanı bulmak yerine, temel standartları karşılayan 'yeterince iyi' (tatminkâr) bir plan onaylanmıştır.
Ulaşılan sonucun maksimizasyon mu yoksa tatmin etme mi olduğunu görmek, klasik model ile kısıtlı rasyonellik modeli ayrımını netleştirir.
3
Stratejiyi yönetim kuramındaki ilgili model ile eşleştir.
Bulgular, Herbert Simon tarafından literatüre kazandırılan 'Kısıtlı Rasyonellik' (Bounded Rationality) ve 'Tatminkâr Karar' (Satisficing) kavramlarıyla birebir örtüşmektedir.
Doğru akademik terimi bularak seçenekler eleştirilir.

Anahtar Kavram

Kısıtlı Rasyonellik ve Tatminkâr Karar
Bu soruyu puanla