Examkin

Soru

Zorluk: ZorKapasite Planlaması ve Türleri

Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı okulların donanım ihtiyacını karşılamak üzere kurulan bir kamu iştiraki, etkileşimli tahta üretimi gerçekleştirmektedir. Tesisin üretim ve maliyet verileri aşağıda verilmiştir:

* Sistemin 7/247/24 hiç durmadan çalışması durumundaki teorik (tasarım) kapasitesi aylık 8.0008.000 adettir.
* Yasal vardiya süreleri, personel molaları ve makinelerin periyodik planlı bakımları dikkate alındığında işletmenin etkili (pratik) kapasitesi aylık 6.0006.000 adet olarak belirlenmiştir.
* Tesisin aylık sabit maliyetleri 24.000.00024.000.000 TL, bir adet etkileşimli tahtanın değişken maliyeti 6.0006.000 TL ve okullara fatura edilen kurum içi transfer fiyatı 10.00010.000 TL'dir.
* Geçtiğimiz ay yaşanan tedarik gecikmeleri ve plansız makine arızaları nedeniyle işletmenin "verimlilik (etkinlik) oranı" %80\%80 olarak gerçekleşmiştir.

Buna göre, işletmenin kapasite durumu ve başabaş analizi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi kesinlikle doğrudur?

  1. İşletmenin başabaş noktasına ulaşabilmesi için mevcut sisteminde verimlilik (etkinlik) oranının %100 düzeyine çıkarılması gerekmektedir.Cevap
  2. B
    İşletme geçtiğimiz ay başabaş miktarını aşmış olup, tasarım kapasitesine göre hesaplanan kapasite kullanım oranı %80 olarak gerçekleşmiştir.
  3. C
    Aylık 6.000 adetlik başabaş üretim hacmine ulaşılabilmesi için teorik kapasitenin artırılmasını sağlayacak yeni makine yatırımları yapılması zorunludur.
  4. D
    Geçtiğimiz aya ait gerçekleşen üretim verilerine göre, işletmenin tasarım kapasitesi üzerinden kapasite kullanım oranı %75'tir.
  5. E
    Tesiste yaşanan tedarik gecikmeleri ve plansız arızalar, sistemin pratik (etkili) kapasitesini doğrudan azaltan temel unsurlardır.

Cevap

İşletmenin başabaş noktasına ulaşabilmesi için mevcut sisteminde verimlilik (etkinlik) oranının %100 düzeyine çıkarılması gerekmektedir.
Verilen verilere göre işletmenin başabaş (zararsızlık) üretim noktası 24.000.000/(10.000−6.000)=6.00024.000.000 / (10.000 - 6.000) = 6.000 adettir. İşletmenin pratik (etkili) kapasitesi de zaten 6.0006.000 adettir. Dolayısıyla işletmenin zarar etmemek için pratik kapasitesinin tamamını (%100'ünü) fiili üretime dönüştürmesi, yani verimlilik (etkinlik) oranının %100 olması gerekmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Başabaş noktası (kâra geçiş noktası) üretim miktarını hesapla.
Başabaş Miktarı = Sabit Maliyet / (Birim Fiyat - Birim Değişken Maliyet) = 24.000.000/(10.000−6.000)=24.000.000/4.000=6.00024.000.000 / (10.000 - 6.000) = 24.000.000 / 4.000 = 6.000 adet.
İşletmenin zarar etmemesi için üretmesi ve satması gereken minimum miktarı bulmak.
2
Geçtiğimiz aya ait gerçek (fiili) üretim miktarını hesapla.
Verimlilik (Etkinlik) = Gerçek Kapasite / Pratik Kapasite formülünden; 0,80=X/6.000⇒Gerc\cekKapasite=4.8000,80 = X / 6.000 \Rightarrow Gerçek Kapasite = 4.800 adet.
Kapasite kullanım oranını ve başabaş noktasına ulaşılıp ulaşılmadığını test edebilmek için fiili üretime ihtiyaç vardır.
3
Tasarım kapasitesine göre kapasite kullanım oranını (KKO) hesapla.
KKO=Gerc\cekKapasite/TeorikKapasite=4.800/8.000=%60KKO = Gerçek Kapasite / Teorik Kapasite = 4.800 / 8.000 = \%60.
Seçeneklerde verilen kapasite kullanım oranı iddialarının doğruluğunu kontrol etmek.
4
Verileri analiz et ve başabaş noktası ile kapasite ilişkisini yorumla.
İşletmenin başabaş miktarı olan 6.0006.000 adede ulaşabilmesi için fiili üretiminin 6.0006.000 olması gerekir. Pratik kapasite de 6.0006.000 olduğundan, hedeflenen verimlilik oranı =6.000/6.000=%100= 6.000 / 6.000 = \%100 olmalıdır.
Gerçekleşen durum ile hedeflenen durum arasındaki boşluğu netleştirmek.

Anahtar Kavram

Kapasite Türleri (Teorik, Pratik, Gerçek), Kapasite Performans Ölçütleri ve Başabaş Noktası Analizi
Bu soruyu puanla

Konular

Kapasite Planlaması ve Türleri

Bu konudan daha fazla soru