Soru

Zorluk: OrtaBölümlere Ayırma ve Örgüt Yapıları

Köklü bir yükseköğretim kurumu, ulusal ve uluslararası fonlardan daha fazla yararlanabilmek ve karmaşık bilimsel problemlere çözüm üretebilmek amacıyla geleneksel fakülte yapılanmasının yanı sıra "Tematik Araştırma Enstitüleri" (örneğin; Sürdürülebilirlik Enstitüsü, İleri Malzeme Enstitüsü) kurmuştur. Bu yeni tasarımda, çeşitli fakültelerdeki (Mühendislik, Fen, Tıp vb.) öğretim elemanları akademik kadrolarını ve temel ders verme yükümlülüklerini kendi bölümlerinde sürdürmeye devam ederken, eşzamanlı olarak bu enstitülerde yürütülen projelerde görevlendirilmektedir. Öğretim elemanları; akademik yükselme kriterleri ve bilimsel disiplin standartları açısından kendi bölüm başkanlarına bağlı kalırken, proje bütçesi, zaman çizelgesi ve laboratuvar çalışmaları açısından doğrudan Enstitü Müdürüne karşı sorumludurlar.

Bu yükseköğretim kurumunun disiplinler arası araştırmaları yönetmek için benimsediği ve çalışanların aynı anda iki farklı yöneticiye rapor verdiği örgüt yapısı aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Matris örgüt yapısıCevap
  2. B
    Saf proje örgüt yapısı
  3. C
    Şebeke (ağ) örgüt yapısı
  4. D
    Sanal örgüt yapısı
  5. E
    Fonksiyonel örgüt yapısı

Cevap

Doğru cevap matris örgüt yapısıdır.
Vaka metninde anlatılan yapıda, çalışanların hem uzmanlık alanlarını temsil eden fonksiyonel yöneticilerine (bölüm başkanı) hem de belirli bir hedefe yönelik proje/ürün yöneticisine (enstitü müdürü) aynı anda bağlı çalıştığı 'ikili komuta' (dual command) sistemi açıkça görülmektedir. Matris yapılar, fonksiyonel uzmanlaşma (derinlik) ile proje odaklılığın (hız ve entegrasyon) avantajlarını birleştirmek amacıyla her iki hiyerarşik yapının eşzamanlı olarak uygulanmasıyla ortaya çıkar.

Adım Adım Çözüm

1
Vakadaki komuta ve raporlama ilişkilerini analiz etmek.
Çalışanların (öğretim elemanlarının) akademik konularda bölüm başkanlarına, proje konularında ise enstitü müdürlerine bağlı olduğu belirlenmiştir.
Örgüt yapısının türünü belirleyen en önemli faktör komuta zincirinin niteliğidir.
2
Tespit edilen ilişkiyi örgüt kuramlarındaki kavramlarla eşleştirmek.
Aynı anda iki farklı yöneticiye bağlı olarak çalışma durumu, klasik kuramdaki emir-komuta birliği ilkesinin ihlal edildiği 'ikili komuta (dual command)' sistemidir.
Fonksiyonel ve proje/ürün tabanlı yetkinin kesiştiği bu sistem matris örgüt yapısının temel tanımıdır.
3
Diğer güçlü çeldiricileri (özellikle saf proje yapısını) elemek.
Çalışanların eski departmanlarından tamamen kopmadığı, her iki yapıda da eşzamanlı bulundukları teyit edilerek saf proje yapısı seçeneği elenmiştir.
Saf proje yapısı ile matris yapısı arasındaki en temel fark, fonksiyonel bölüme olan kalıcı bağlılığın devam edip etmemesidir.

Anahtar Kavram

Matris Örgüt Yapısı ve İkili Komuta Sistemi
Bu soruyu puanla