Soru

Zorluk: OrtaKarar Verme Süreci ve Karar Modelleri

Bir bölgesel kalkınma ajansı genel sekreteri, yıllık hibe programı bütçesini projelere tahsis etmek için bir karar süreci yürütmektedir. Sürecin ilk aşamasında bölgesel kalkınma hedeflerini (amaçları) belirlemiş, ardından mevcut bütçe ve yasal kısıtları (varsayımları) ortaya koymuştur. Ancak çok sayıda proje başvurusunu değerlendirmek için kısıtlı bir zamanı ve gelecekteki ekonomik dalgalanmalara dair eksik bilgisi bulunmaktadır. Bu nedenle genel sekreter, projeleri tek tek inceleyip teorik olarak en yüksek geri dönüşü sağlayacak 'optimum' proje portföyünü bulmaya çalışmak yerine, ajansın asgari istihdam ve büyüme hedeflerini karşılayan ilk proje grubunu onaylayarak karar sürecini tamamlamıştır.

Buna göre, genel sekreterin yürüttüğü karar verme süreci ve benimsediği karar modeli ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. Karar sürecinde kısıtlı rasyonellik modelini benimseyen genel sekreter, optimum (en mükemmel) çözüm yerine tatminkâr (yeterli) olan alternatifi tercih etmiştir.Cevap
  2. B
    Karar sürecinin aşamalarına aykırı hareket eden genel sekreter, hedefleri belirlemeden önce kısıtları ve varsayımları ortaya koyarak rasyonel modelden uzaklaşmıştır.
  3. C
    Zaman ve bilgi eksikliğine rağmen klasik karar modelinin kurallarını işletmiş ve mevcut alternatifler arasından maksimum faydayı sağlayan seçeneği bulmuştur.
  4. D
    Klasik rasyonel modelin öngördüğü insan doğasına uygun hareket etmiş ve karar sürecinde eksik bilgiyi tam bilgiye dönüştürerek tüm belirsizliği ortadan kaldırmıştır.
  5. E
    Karar sürecinin teorik adımlarını yanlış sıralayarak, seçenekleri analiz etmeden önce nihai seçimi yapmış ve rasyonel modelin sıralı değerlendirme mantığını ihlal etmiştir.

Cevap

Karar sürecinde kısıtlı rasyonellik modelini benimseyen genel sekreter, optimum (en mükemmel) çözüm yerine tatminkâr (yeterli) olan alternatifi tercih etmiştir.
Vakadaki yönetici, karar verme sürecinin adımlarını doğru bir şekilde (önce amaçlar, sonra varsayımlar) izlemiştir. Ancak tam bilgiye sahip olmadığı ve zaman kısıtı bulunduğu için tüm alternatifleri analiz edip en yüksek faydayı (optimum noktayı) bulmak yerine, asgari kriterlerini karşılayan ilk seçeneği (tatminkâr kararı) seçmiştir. Bu durum, rasyonel (klasik) karar modelinden sapmayı ifade eden ve Herbert Simon tarafından geliştirilen 'kısıtlı rasyonellik' (bounded rationality) modelinin temel özelliğidir.

Adım Adım Çözüm

1
Vakada uygulanan karar verme sürecinin aşamalarını analiz etme.
Yöneticinin önce amaçları, sonra varsayımları belirlediği tespit edilmiştir. Bu durum teorik sıralamanın doğru işletildiğini gösterir.
Sürecin teorik sıralamaya uygun olup olmadığını test eden seçenekleri elemek için.
2
Karar vericinin karşılaştığı kısıtları ve benimsediği yaklaşımı belirleme.
Kısıtlı zaman ve eksik bilgi nedeniyle maksimum fayda (optimum) yerine asgari hedefleri karşılayan ilk seçeneğin (tatminkâr karar) onaylandığı görülmüştür.
Klasik model (optimum) ile kısıtlı rasyonellik (tatminkâr) modelleri arasındaki temel farkı ortaya koymak için.
3
Bulguları yönetim teorileriyle eşleştirme.
Bu yaklaşımın Herbert Simon'ın 'kısıtlı rasyonellik' modelini yansıttığı kesin olarak belirlenmiştir.
Doğru seçeneği kesinleştirmek için.

Anahtar Kavram

Kısıtlı Rasyonellik Modeli ve Tatminkâr Karar Verme
Bu soruyu puanla