Soru

Zorluk: ZorKanal İçi Çatışmalar (Yatay, Dikey, Çoklu Kanal)

Endüstriyel soğutma sistemleri üreten bir işletme, uzun yıllardır ürünlerini yalnızca proje danışmanlığı, kurulum ve periyodik bakım hizmetleri de sunan bölgesel yetkili bayileri aracılığıyla otel ve restoranlara satmaktadır. İşletme, son dönemde pazar payını artırmak ve standart ürün arayan küçük ölçekli işletmelere ulaşmak amacıyla, ürünlerin bayilere kıyasla daha uygun fiyatlarla satıldığı ve kurulum hizmetinin dahil edilmediği doğrudan bir e-ticaret platformu kurmuştur. Kısa süre sonra bayiler, kendi bölgelerindeki potansiyel müşterilerin e-ticaret sitesinden standart ürünleri satın aldığını, ancak kurulum ve teknik destek için ücretsiz olarak kendilerinden hizmet talep ettiğini belirterek üretici firmaya yoğun tepki göstermeye başlamıştır. Üretici ise e-ticaret platformunun tamamen farklı bir müşteri segmentini hedeflediğini savunmaktadır.

Bu senaryoda ortaya çıkan kanal çatışmasının türü ve bu çatışmayı tetikleyen temel neden aşağıdakilerin hangisinde doğru eşleştirilmiştir?

  1. Çoklu kanal çatışması – Üreticinin doğrudan satış kanalı açarak mevcut bayilerin hedef pazarına girmesi ve bayilerin sunduğu katma değerli hizmetlerin istismar edilmesi (bedavacılık)Cevap
  2. B
    Dikey kanal çatışması – Üretici ile bayiler arasında kâr marjlarının paylaşımı ve nihai satış fiyatının belirlenmesi konusunda yaşanan ekonomik anlaşmazlık
  3. C
    Yatay kanal çatışması – Aynı dağıtım seviyesinde yer alan farklı bölgesel bayilerin, birbirlerinin coğrafi sınırlarına sızarak haksız rekabet yaratması
  4. D
    Çoklu kanal çatışması – Üreticinin e-ticaret platformunda, bayilerde satılanlardan daha düşük nitelikli ürünler sunarak markanın genel kalite algısını zedelemesi
  5. E
    Dikey kanal çatışması – Bayilerin, üreticinin belirlediği kurumsal standartlara uymaması ve hedeflenen satış kotalarını gerçekleştirememesi

Cevap

Çoklu kanal çatışması – Üreticinin doğrudan satış kanalı açarak mevcut bayilerin hedef pazarına girmesi ve bayilerin sunduğu katma değerli hizmetlerin istismar edilmesi (bedavacılık)
Senaryoda üreticinin mevcut dolaylı bağımsız aracı ağına (bayiler) ek olarak kendi doğrudan satış platformunu (e-ticaret) kurması, dağıtım sistemini çoklu kanal (multi-channel) yapısına dönüştürmüştür. Çatışmanın asıl kopma noktası ise müşterilerin, fiziksel bayilerin katlandığı maliyetler sonucunda sunduğu danışmanlık hizmetini alıp, satın almayı fiyat avantajı sunan üretici kanalından gerçekleştirmesidir. Pazarlama biliminde aracının hizmetinin bir başka kanal tarafından karşılıksız sömürülmesine 'bedavacılık (free-riding)' denir ve çoklu kanal sistemlerindeki alan anlaşmazlıklarının en temel nedenidir.

Adım Adım Çözüm

1
Kanal yapısındaki değişikliği tespit etme
Üretici, var olan 'dolaylı' bayi kanalının yanına kendi 'doğrudan' e-ticaret kanalını eklemiştir.
Bir işletmenin aynı hedef pazara ulaşmak için birden fazla farklı kanal türünü (doğrudan ve dolaylı) aynı anda kullanması 'çoklu kanal (multi-channel)' sistemini oluşturur.
2
Çatışmanın taraflarını ve türünü belirleme
Çatışma, üreticinin doğrudan kanalı (e-ticaret) ile bağımsız dolaylı kanalı (bayiler) arasında yaşanmaktadır. Bu durum yapısal olarak Çoklu Kanal Çatışmasıdır.
Çatışma aynı seviyedeki iki aracı (yatay) veya sadece bir üretici ile onun dağıtıcısı (dikey) arasında değil, bizzat farklı kanal sistemlerinin birbirinin pazarına girmesinden kaynaklanmaktadır.
3
Çatışmanın davranışsal nedenini (tetikleyiciyi) analiz etme
Müşteriler bayiden ücretsiz danışmanlık alıp, satın almayı daha ucuz olan internet sitesinden yapmaktadır. Bu literatürde 'bedavacılık (free-riding)' olarak geçer.
Bayinin satış yapmadan hizmet maliyetine katlanması, hedef pazar örtüşmesinin (alan anlaşmazlığı) yarattığı yıkıcı bir etkidir.

Anahtar Kavram

Çoklu Kanal Çatışması ve Bedavacılık (Free-Riding) Etkisi
Bu soruyu puanla