Soru

Zorluk: Ortaİç Çevre Analizi Teknikleri

Stratejik yönetim disiplininde, bir işletmenin sahip olduğu kaynak ve yeteneklerin rekabetçi pozisyonuna etkisi analiz edilirken yalnızca kaynağın niteliksel özelliklerine değil, aynı zamanda işletmenin bu kaynağı sömürebilme (değerlendirme) kapasitesine de odaklanılır.

Örneğin; bir otomotiv ana sanayi işletmesi, otonom sürüş sistemlerinde çığır açacak devrim niteliğinde bir yapay zekâ algoritması geliştirmiştir. Yapılan durum tespitinde; bu algoritmanın müşteriler için yüksek değer yarattığı, dünyada yalnızca bu işletmenin elinde bulunması sebebiyle nadir olduğu ve kod yapısının karmaşıklığı sayesinde rakiplerce kopyalanmasının fiilen imkânsız olduğu görülmüştür. Ne var ki, işletmenin hantal bürokratik yapısı, departmanlar arası iletişim kopuklukları ve yenilikçi projelere bütçe ayırmadaki isteksizliği, söz konusu algoritmanın seri üretim araçlara entegrasyonunu sürekli engellemektedir.

Buna göre, işletmenin içinde bulunduğu durum ve kullanılması gereken analiz araçları hakkında aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. VRIO analizinin hiyerarşik yapısına göre; işletme 'örgütsel destek' yeteneğinden yoksun olduğu için söz konusu algoritma şimdilik yalnızca 'kullanılmayan rekabet avantajı' durumundadır.Cevap
  2. B
    Algoritma nadir ve taklit edilemez olduğu için, PESTEL analizindeki teknolojik faktörler kapsamında değerlendirilmeli ve işletmeye doğrudan 'sürdürülebilir rekabet avantajı' sağladığı kabul edilmelidir.
  3. C
    Departmanlar arası iletişim kopukluğu ve bürokrasi, dış çevre analizinde bir sektörel tehdit unsuru olduğu için işletme 'rekabet dezavantajı' ile karşı karşıyadır.
  4. D
    Değer ve nadirlik kriterleri sağlandığından, Porter'ın Beş Güç Modeli'ne göre alıcıların pazarlık gücü kırılmış ve işletme 'rekabet eşitliği' konumuna gelmiştir.
  5. E
    İşletmenin elindeki karmaşık mühendislik sırları, dış çevre analizinde bir fırsat olarak nitelendirildiğinden teknoloji işletmeye kalıcı olarak 'geçici rekabet avantajı' sunmaktadır.

Cevap

VRIO analizinin hiyerarşik yapısına göre; işletme 'örgütsel destek' yeteneğinden yoksun olduğu için söz konusu algoritma şimdilik yalnızca 'kullanılmayan rekabet avantajı' durumundadır.
İç çevre analizi tekniklerinden biri olan VRIO çerçevesi; bir kaynağın rekabet avantajı yaratabilmesi için sırasıyla değerli (Value), nadir (Rarity), taklit edilemez (Inimitability) olmasını ve işletmenin bu kaynağı sömürecek örgütsel yapıya (Organization) sahip olmasını şart koşar. Senaryoda ilk üç kriter sağlanmış ancak işletmenin hantal yapısı nedeniyle örgütsel destek sağlanamamıştır. Bu durum VRIO literatüründe hiyerarşik olarak 'kullanılmayan rekabet avantajı' ile sonuçlanır.

Adım Adım Çözüm

1
Senaryodaki kaynağın (algoritmanın) VRIO kriterlerine göre özelliklerini tespit et.
Algoritmanın müşteriler için değerli, piyasada nadir ve rakiplerce taklit edilemez olduğu; ancak işletmenin örgütsel yapısının (bürokrasi vb.) bu kaynağı değerlendirmeye uygun olmadığı belirlenir.
Kaynağın stratejik potansiyelini belirlemek için iç çevre analizi yapılmalıdır.
2
İç ve dış çevre faktörlerini birbirinden ayrıştır.
Algoritma ve mühendislik sırları işletmenin güçlü yönleri; hantal bürokratik yapı ise zayıf yönleridir. Bunlar dış çevre (PESTEL, Porter) fırsat veya tehditleri değildir.
Analiz araçlarının yanlış eşleştirilmesini önlemek için iç/dış sınırlarının çizilmesi gerekir.
3
VRIO kriterlerinin mantıksal ve hiyerarşik sonucunu uygula.
Değerli, nadir ve taklit edilemez olan ancak örgütsel olarak desteklenmeyen bir kaynak 'kullanılmayan rekabet avantajı' (unused competitive advantage) yaratır.
Örgütsel destek eksikliği, kaynağın tam potansiyeline ulaşıp sürdürülebilir avantaj olmasını engeller.

Anahtar Kavram

İç Çevre Analizi ve VRIO Çerçevesi
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla