Soru

Zorluk: ZorKapasite Planlaması ve Türleri

Bir biyoteknoloji firması, endüstriyel enzim üretimi yapan tam otomasyonlu bir reaktör hattına sahiptir. Belirli bir üretim döneminde sistemin performans verileri incelendiğinde; hattın kapasite kullanım oranının %60\%60, sistem verimliliğinin ise %75\%75 olduğu ölçülmüştür. İşletmenin ilgili dönemdeki gerçekleşen (fiili) üretimi 90.00090.000 litre enzimdir.

Buna göre, bu üretim hattının teorik (tasarım) kapasitesi ve pratik (etkili) kapasitesi sırasıyla kaç litredir?

  1. A
    120.000 ve 150.000120.000 \text{ ve } 150.000
  2. B
    200.000 ve 120.000200.000 \text{ ve } 120.000
  3. 150.000 ve 120.000150.000 \text{ ve } 120.000Cevap
  4. D
    150.000 ve 112.500150.000 \text{ ve } 112.500
  5. E
    54.000 ve 67.50054.000 \text{ ve } 67.500

Cevap

İşletmenin teorik kapasitesi 150.000150.000 litre, pratik kapasitesi ise 120.000120.000 litredir.
Teorik (tasarım) kapasite, hiçbir kesinti veya duruş olmadığı varsayılan maksimum üretim miktarıdır ve 'Kapasite Kullanım Oranı = Gerçek Üretim / Teorik Kapasite' formülü ile bulunur. Buradan Teorik=90.000/0,60=150.000Teorik = 90.000 / 0,60 = 150.000 litredir. Pratik (etkili) kapasite ise olağan duruşlar düşüldükten sonraki ulaşılabilir kapasitedir ve 'Verimlilik = Gerçek Üretim / Pratik Kapasite' formülü ile bulunur. Buradan Pratik=90.000/0,75=120.000Pratik = 90.000 / 0,75 = 120.000 litredir.

Adım Adım Çözüm

1
Kapasite kullanım oranı formülünü kullanarak teorik kapasiteyi hesaplama.
0,60=90.000Teorik KapasiteTeorik Kapasite=150.000 litre0,60 = \frac{90.000}{\text{Teorik Kapasite}} \Rightarrow \text{Teorik Kapasite} = 150.000 \text{ litre}
Kapasite kullanım oranı (utilization), gerçekleşen üretimin teorik (tasarım) kapasiteye oranıdır.
2
Sistem verimliliği formülünü kullanarak pratik kapasiteyi hesaplama.
0,75=90.000Pratik KapasitePratik Kapasite=120.000 litre0,75 = \frac{90.000}{\text{Pratik Kapasite}} \Rightarrow \text{Pratik Kapasite} = 120.000 \text{ litre}
Verimlilik (efficiency), gerçekleşen üretimin pratik (etkili) kapasiteye oranıdır.

Anahtar Kavram

Kapasite Kullanım Oranı ve Verimlilik (Utilization vs. Efficiency)
Bu soruyu puanla