Examkin

Soru

Zorluk: ZorKapasite Planlaması ve Türleri

Endüstriyel seramik karo üretimi yapan bir fabrikadaki temel fırın hattının teknik özelliklerine göre, sistemin hiç durmadan 7/247/24 çalışması durumunda aylık (30 gün üzerinden) maksimum üretim miktarı 150.000 m2150.000 \text{ m}^2 olarak belirlenmiştir. Ancak fabrika yönetimi; makine kalıp değişimleri, vardiya geçişleri, periyodik temizlik ve önleyici bakım faaliyetlerini dikkate alarak planlanan aylık üretim miktarını 120.000 m2120.000 \text{ m}^2 olarak hedeflemiştir.

Geçtiğimiz ay, tedarik zincirinde yaşanan hammadde eksikliği ve fırın brülörlerindeki beklenmedik bir arıza nedeniyle hattın çalışması kesintiye uğramış ve toplam 90.000 m290.000 \text{ m}^2 sağlam karo üretilebilmiştir.

İşletmenin aylık sabit maliyetleri 900.000 TL900.000 \text{ TL}, bir metrekare karonun değişken maliyeti 30 TL30 \text{ TL} ve satış fiyatı 45 TL45 \text{ TL}'dir.

Üretim yönetiminin temel kavramları ve kapasite planlaması ilkeleri dikkate alındığında, bu tesisin ilgili aydaki durumuyla ilgili aşağıdakilerden hangisi kesinlikle doğrudur?

  1. Tesisin verimlilik (etkinlik) oranı %75\%75, kapasite kullanım oranı %60\%60'tır ve fiili üretim miktarı, kâra geçiş (başa baş) noktasının %50\%50 üzerindedir.Cevap
  2. B
    Tesisin pratik (etkili) kapasitesi 150.000 m2150.000 \text{ m}^2 olarak kabul edildiğinde verimlilik oranı %60\%60'tır ve işletme 60.000 m260.000 \text{ m}^2'lik başa baş üretim hacmine ulaşamadığı için zarar etmiştir.
  3. C
    İşletmenin kapasite kullanım oranı %75\%75, verimlilik oranı %60\%60'tır; ayrıca başa baş noktası 20.000 m220.000 \text{ m}^2 olduğundan işletme atıl kapasite ile çalışmaktadır.
  4. D
    Hammadde eksikliği ve beklenmeyen arızalar pratik kapasiteyi 90.000 m290.000 \text{ m}^2'ye düşürmüştür; işletmenin başa baş noktası ise 30.000 m230.000 \text{ m}^2'dir.
  5. E
    Tesisin teorik kapasitesi 120.000 m2120.000 \text{ m}^2 olup, gerçekleşen 90.000 m290.000 \text{ m}^2'lik üretim kapasite kullanım oranını %75\%75 yapar ve işletme başa baş noktasındadır.

Cevap

Doğru seçenek, verimlilik oranının %75\%75, kapasite kullanım oranının %60\%60 ve fiili üretimin başa baş noktasının %50\%50 üzerinde olduğunu belirten seçenektir.
Verilen senaryoda kapasite türleri şöyledir: Teorik Kapasite = 150.000150.000, Pratik Kapasite = 120.000120.000, Gerçekleşen Kapasite = 90.00090.000. Verimlilik oranı, gerçekleşen üretimin pratik kapasiteye oranıdır (90.000/120.000=%7590.000 / 120.000 = \%75). Kapasite Kullanım Oranı ise gerçekleşen üretimin teorik kapasiteye oranıdır (90.000/150.000=%6090.000 / 150.000 = \%60). Başa baş noktası; Sabit Maliyet / (Fiyat - Değişken Maliyet) formülü ile 900.000/(45−30)=60.000900.000 / (45 - 30) = 60.000 birim olarak hesaplanır. İşletmenin fiili üretimi olan 90.00090.000 birim, başa baş noktasının (60.00060.000) tam olarak %50\%50'si kadar (30.00030.000) üzerindedir ve işletme kâra geçmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Kapasite türlerini metindeki verilere göre sınıflandırın.
Teorik (Tasarım) Kapasite = 150.000 m2150.000 \text{ m}^2 (Hiç durmadan maksimum üretim)
Pratik (Etkili) Kapasite = 120.000 m2120.000 \text{ m}^2 (Bakım, mola vb. düşülmüş planlanan üretim)
Gerçekleşen (Fiili) Üretim = 90.000 m290.000 \text{ m}^2 (Arızalar sonrası fiilen üretilen miktar)
Performans ölçütlerini hesaplayabilmek için kapasite türlerinin doğru tanımlanması şarttır.
2
Kapasite Kullanım Oranını (KKO) hesaplayın.
KKO=Gerc¸ekles¸en U¨retimTeorik Kapasite=90.000150.000=0,60⇒%60\text{KKO} = \frac{\text{Gerçekleşen Üretim}}{\text{Teorik Kapasite}} = \frac{90.000}{150.000} = 0,60 \Rightarrow \%60
KKO, tesisin mutlak maksimum potansiyelinin ne kadarının kullanıldığını gösterir.
3
Verimlilik (Etkinlik) oranını hesaplayın.
Verimlilik=Gerc¸ekles¸en U¨retimPratik Kapasite=90.000120.000=0,75⇒%75\text{Verimlilik} = \frac{\text{Gerçekleşen Üretim}}{\text{Pratik Kapasite}} = \frac{90.000}{120.000} = 0,75 \Rightarrow \%75
Verimlilik, işletmenin kendi gerçekçi kısıtları (planlanan kapasite) altında ne kadar başarılı olduğunu ölçer.
4
Başa Baş Noktasını (BBN) üretim miktarı cinsinden hesaplayın.
Birim Katkı Payı=Fiyat−Deg˘is¸ken Maliyet=45−30=15 TL\text{Birim Katkı Payı} = \text{Fiyat} - \text{Değişken Maliyet} = 45 - 30 = 15 \text{ TL}.
BBN (Miktar)=Sabit MaliyetlerBirim Katkı Payı=900.00015=60.000 m2\text{BBN (Miktar)} = \frac{\text{Sabit Maliyetler}}{\text{Birim Katkı Payı}} = \frac{900.000}{15} = 60.000 \text{ m}^2
İşletmenin kâra geçebilmesi için minimum ne kadar üretim/satış yapması gerektiğini bulmak gerekir.
5
Fiili üretim ile Başa Baş Noktasını karşılaştırın.
Fiili üretim 90.000 m290.000 \text{ m}^2, başa baş noktası olan 60.000 m260.000 \text{ m}^2'den daha büyüktür. Aradaki fark 30.000 m230.000 \text{ m}^2'dir. 30.00030.000, başa baş noktası olan 60.00060.000'in tam olarak %50\%50'sine eşittir.
Seçeneklerdeki 'kâra geçiş noktasının %50\%50 üzerindedir' ifadesinin doğruluğunu kanıtlamak içindir.

Anahtar Kavram

Kapasite Türleri, Performans Ölçümü ve Başa Baş Analizi
Tahmini Süre:2m 30s
Bu soruyu puanla

Konular

Kapasite Planlaması ve Türleri

Bu konudan daha fazla soru