Soru

Zorluk: Çok zorİşletmelerin Sosyal Amaçları

X Madencilik A.Ş., faaliyet gösterdiği bölgede yerel halkın tepkisini çeken çevresel etkileri azaltmak ve kurumsal itibarını onarmak amacıyla bir dizi stratejik karar almıştır. Bu kapsamda şirket;

I. Maden sahasının etrafındaki köylerde yaşayan öğrencilere karşılıksız eğitim bursu vermeye başlamış,
II. Maden ocağında çalışan işçilerin iş sağlığı ve güvenliği standartlarını yasal zorunlulukların ötesine taşımış,
III. Bölgedeki biyoçeşitliliği korumak adına üretim kapasitesini %15 oranında düşürmeyi göze alarak atık yönetim sistemini yenilemiş,
IV. Tedarik zincirindeki yerel işletmelere öncelik tanıyarak onların finansal sürdürülebilirliğine katkı sağlamıştır.

İşletme biliminde yer alan 'amaçlar hiyerarşisi' ve 'çevre unsurları' dikkate alındığında, X Madencilik A.Ş.'nin bu uygulamalarının sınıflandırılmasıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. I ve III numaralı uygulamalar doğrudan toplumun genel refahını ve çevreyi gözettiği için işletmenin 'sosyal amaçları' kapsamında yer alırken; II ve IV numaralı uygulamalar belirli paydaş gruplarının beklentilerine cevap veren 'özel amaçlar' olarak sınıflandırılır.Cevap
  2. B
    Çalışanların iş sağlığı standartlarının iyileştirilmesi (II) ile yerel tedarikçilerin finansal yönden desteklenmesi (IV), işletmenin içinde bulunduğu topluma karşı üstlendiği asli 'sosyal amaçların' en tipik örneklerini oluşturur.
  3. C
    İşletmenin gerçekleştirdiği bu dört uygulamanın tamamı, Carroll'ın Sosyal Sorumluluk Piramidi'nde ekonomik ve yasal yükümlülüklerin de temelini oluşturan en alt basamaktaki 'gönüllü (hayırseverlik) sorumluluklar' kategorisinde değerlendirilir.
  4. D
    Atık sisteminin yenilenmesi uğruna üretim kapasitesinden vazgeçilmesi (III), işletmelerin her koşulda yegâne amacı olan maksimum kârlılık ilkesini ihlal ettiğinden, rasyonel bir sosyal amaçtan ziyade doğrudan sürekliliği tehlikeye atan bir yönetim hatasıdır.
  5. E
    Eğitim bursu sağlanması (I) işletmenin iç çevre unsurlarını geliştirmeye yönelik bir adımken; işçilerin standartlarının yükseltilmesi (II) tamamen işletmenin mikro çevresine yönelik uygulanan dışsal bir sosyal amaçtır.

Cevap

Eğitim bursu ve atık yönetimi (toplum ve çevre odaklı) uygulamalarının 'sosyal amaç', işçi ve tedarikçilere yönelik uygulamaların (belirli çıkar grubu odaklı) ise 'özel amaç' olarak sınıflandırıldığını belirten ifadedir.
İşletme biliminde amaçlar hiyerarşisi; ekonomik, özel ve sosyal amaçlar olarak sınıflandırılır. Sosyal amaçlar, işletmenin dışındaki genel toplumun ve fiziksel çevrenin refahını artırmaya yöneliktir (eğitim bursu vermek, doğal yaşamı korumak vb.). Özel amaçlar ise işletmeyle doğrudan ilişkisi olan belirli çıkar gruplarının (çalışanlar, tedarikçiler, müşteriler, ortaklar) beklentilerini karşılar. Bu kurala göre I ve III nolu uygulamalar sosyal amaç, II ve IV nolu uygulamalar ise özel amaç niteliğindedir.

Adım Adım Çözüm

1
Senaryodaki I. ve III. eylemlerin hedef kitlesini belirle.
Burs verilmesi (I) ve biyoçeşitliliğin korunması (III), işletme dışındaki genel toplumun ve fiziksel çevrenin refahına yöneliktir.
İşletme amaçlarının ayrımını yapabilmek için uygulamanın kime fayda sağladığını saptamak gerekir.
2
Senaryodaki II. ve IV. eylemlerin hedef kitlesini belirle.
İşçilerin standartlarının yükseltilmesi (II) ve tedarikçilerin desteklenmesi (IV), işletmeyle organik bağı olan belirli paydaş gruplarına yöneliktir.
Tüm faydalı eylemlerin 'sosyal amaç' olmadığını, bazılarının dar kapsamlı özel amaçlar olduğunu ayırt etmek.
3
Hedef kitleleri işletme literatüründeki amaç türleriyle eşleştir.
Genel toplum ve çevreye yönelik uygulamalar 'Sosyal Amaç', belirli çıkar gruplarına (çalışan, tedarikçi, müşteri) yönelik uygulamalar 'Özel Amaç' tır.
Kavramsal ayrımın doğruluğunu teyit etmek.

Anahtar Kavram

İşletmenin Sosyal Amaçları ile Özel Amaçları Arasındaki Sınırlar
Bu soruyu puanla