Examkin

Soru

Zorluk: ZorStok Maliyetleri (Elde Bulundurma, Sipariş, Stoksuzluk)

Bir petrokimya tesisi, tedarik sürecindeki operasyonel yükleri hafifletmek amacıyla, temel hammadde alımlarında tek seferde verdiği sipariş miktarını (parti büyüklüğünü) önemli ölçüde artırma kararı almıştır. İşletmenin hammadde stok yönetimiyle ilgili katlandığı bazı maliyet kalemleri şunlardır:

I. Sipariş onayı, tedarikçi iletişimi ve gümrükleme işlemleri için harcanan idari giderler
II. Depolanan kimyasalların özelliklerini yitirmesi (fire) veya buharlaşma riski
III. Beklenmeyen talep artışlarında hammadde yetersizliği nedeniyle üretimin durması riski
IV. Stoka bağlanan sermayenin alternatif bir yatırım aracında değerlendirilememesi

Bu strateji değişikliğinin, belirtilen maliyet kalemlerinin yıllık toplam tutarları ve gerçekleşme olasılıkları üzerindeki beklenen etkisiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

  1. A
    Parti büyüklüğünün artırılması, işletmenin stok devir hızını yükselteceğinden II ve IV numaralı elde bulundurma maliyeti kalemlerinin yıllık toplam tutarını azaltır.
  2. B
    Sipariş miktarının artırılması depolama sisteminde darboğaz yaratacağından, III numaralı stoksuzluk maliyetinin ortaya çıkma olasılığı ve toplam tutarı artar.
  3. I numaralı maliyet kaleminin yıllık toplam tutarı azalırken, IV numaralı maliyetin yıllık toplam tutarında artış gözlemlenir.Cevap
  4. D
    I numaralı maliyet kalemi sipariş başına sabit bir gider olduğundan, parti büyüklüğündeki değişimden etkilenmez ve yıllık toplam sipariş maliyeti sabit kalır.
  5. E
    IV numaralı fırsat maliyeti yalnızca alımların banka kredisiyle finanse edilmesi durumunda ortaya çıktığından, özkaynak kullanımında toplam stok maliyetini değiştirmez.

Cevap

I numaralı sipariş maliyetinin yıllık toplam tutarının azalacağı, IV numaralı elde bulundurma maliyetinin ise artacağını ifade eden seçenek doğrudur.
Sipariş miktarının (parti büyüklüğünün) artırılması, yıl boyunca verilmesi gereken sipariş sıklığını azaltır. Bu nedenle, tedarikçi ile iletişim ve gümrükleme gibi sipariş başına katlanılan sabit giderlerin (I. öncül) yıllık toplam tutarı düşer. Buna karşılık, büyük partiler halinde alım yapmak depolardaki ortalama stok düzeyini yükseltir. Ortalama stokun yükselmesi, daha fazla sermayenin stoka bağlanmasına neden olur ve bu sermayenin alternatif yatırım araçlarında değerlendirilememesinden doğan fırsat maliyetini (IV. öncül) artırır.

Adım Adım Çözüm

1
Verilen öncüllerdeki maliyet kalemlerinin türlerini belirleme
I: Sipariş (tedarik) maliyeti, II: Elde bulundurma maliyeti, III: Stoksuzluk maliyeti, IV: Elde bulundurma (fırsat) maliyeti.
Maliyet kalemlerinin sipariş miktarıyla olan matematiksel ilişkisini kurabilmek için öncelikle doğru sınıflandırılmaları gerekir.
2
Sipariş miktarındaki artışın sipariş maliyetleri (I) üzerindeki etkisini analiz etme
Sipariş miktarı (QQ) artarsa, yıllık toplam ihtiyacı (DD) karşılamak için verilmesi gereken sipariş sayısı (D/QD/Q) azalır. Bu nedenle sipariş başına sabit olan I numaralı maliyetin yıllık toplamı azalır.
Yıllık sipariş maliyeti, sipariş sayısı ile sipariş başına maliyetin çarpımıdır.
3
Sipariş miktarındaki artışın elde bulundurma (II, IV) ve stoksuzluk (III) maliyetleri üzerindeki etkisini analiz etme
Sipariş miktarı artarsa ortalama stok düzeyi (Q/2Q/2) yükselir. Bu durum, stoka bağlanan sermayeyi ve bozulma riskini artıracağından II ve IV numaralı maliyetlerin yıllık toplamı artar. Aynı zamanda eldeki yüksek stok, III numaralı stoksuzluk riskini azaltır.
Elde bulundurma maliyeti ortalama stokla doğru orantılıdır; stoksuzluk riski ise stok düzeyiyle ters orantılıdır.

Anahtar Kavram

Sipariş Miktarı ile Stok Maliyet Kalemleri Arasındaki Ödünleşim (Trade-off)
Bu soruyu puanla

Konular

Stok Maliyetleri (Elde Bulundurma, Sipariş, Stoksuzluk)

Bu konudan daha fazla soru