Soru

Zorluk: OrtaKarar Verme Süreci ve Karar Modelleri

Yeni kurulan bir kamu araştırma enstitüsünün müdürü, bütçe yılı kapanmadan önce acilen temel laboratuvar altyapısını kurmak zorundadır. Müdür, dünyadaki tüm donanım tedarikçilerini, olası alternatif teknolojik kombinasyonları ve uzun vadeli maliyet-fayda analizlerini eksiksiz bir şekilde incelemenin mevcut zaman kısıtında imkânsız olduğunu fark eder. Bu nedenle tüm seçenekleri değerlendirmek yerine; şartnamede belirtilen asgari teknik standartları sağlayan ve istenen tarihte teslimat yapabileceğini taahhüt eden ilk tedarikçiyle anlaşmaya karar verir.

Yöneticinin bu süreçte sergilediği yaklaşım, karar verme modelleri ve kavramlarından hangisiyle doğrudan örtüşmektedir?

  1. Kısıtlı rasyonellik modelindeki tatminkâr (yeterli) karar alma prensibiCevap
  2. B
    Klasik rasyonel modelin öngördüğü optimum (en mükemmel) seçeneği bulma ilkesi
  3. C
    Çöp tenekesi modelindeki tesadüfi sorun-çözüm eşleşmesi mekanizması
  4. D
    Sezgisel karar modelinin vurguladığı deneyimsel ve hissi tercih eğilimi
  5. E
    Artımlı (gelişimci) karar modelinin savunduğu marjinal değişiklik yapma stratejisi

Cevap

Doğru cevap, kısıtlı rasyonellik modelindeki tatminkâr (yeterli) karar alma prensibini ifade eden seçenektir.
Verilen senaryoda yöneticinin zaman ve bilgi kısıtları nedeniyle tüm tedarikçileri inceleyememesi (sınırlı rasyonellik) ve mükemmel olanı bulmak yerine asgari şartları sağlayan ilk seçeneği kabul etmesi, Herbert Simon tarafından geliştirilen kısıtlı rasyonellik modelinin 'tatminkâr (satisficing) karar' kavramıyla doğrudan örtüşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Senaryodaki karar vericinin kısıtlarını tespit etme
Zaman darlığı ve tüm alternatifleri incelemenin imkânsızlığı (sınırlı bilgi işleme kapasitesi) görülmektedir.
Karar modelini belirleyen temel unsur, karar vericinin içinde bulunduğu bilgi ve zaman kısıtlarıdır.
2
Karar vericinin seçim kriterini analiz etme
Yönetici 'en iyi' (optimum) olanı aramak yerine, 'asgari teknik standartları sağlayan ilk tedarikçiyi' seçmiştir.
En mükemmeli değil, o anki şartlarda yeterli olanı seçmek, literatürdeki 'satisficing' (tatminkâr/yeterli karar) kavramına karşılık gelir.
3
Kavramları kuramcılarla ve modellerle eşleştirme
İnsanın rasyonelliğinin sınırlı olduğu ve optimum yerine tatminkâr karar alındığı teorisi Herbert Simon'ın 'Kısıtlı Rasyonellik' modeline aittir.
Klasik modelin eksikliklerini eleştiren bu yaklaşım, gerçek hayattaki yönetsel kararları daha doğru açıklar.

Anahtar Kavram

Herbert Simon'ın Kısıtlı Rasyonellik (Bounded Rationality) Modeli ve Tatminkâr Karar (Satisficing)
Bu soruyu puanla