Sermaye yoğun bir sektörde faaliyet gösteren bir petrokimya işletmesi, pazar araştırmaları doğrultusunda gelecekteki talebi karşılamak amacıyla "Öncü (Lead) Kapasite Stratejisi" benimsemiş ve talebin henüz realize olmasını beklemeden tek seferde büyük ölçekli bir ek tesis yatırımı gerçekleştirmiştir. Kurulan bu yeni tesisin, talebin öngörülen düzeye ulaşacağı ilk birkaç yıl boyunca oldukça geniş bir pozitif kapasite yastığına (capacity cushion) sahip olacağı ve düşük kapasite kullanım oranıyla çalışacağı bilinmektedir.
İşletmenin aldığı bu uzun dönemli kapasite kararının, maliyet yapısı ve operasyonel risk profili üzerindeki etkileri dikkate alındığında aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- ATesisin kapasite kullanım oranı hesaplanırken, ilk yıllardaki düşük talebin etkisini telafi etmek amacıyla gerçekleşen üretim miktarı normal kapasite yerine teorik kapasiteye bölünerek tesisin operasyonel verimliliği kâğıt üzerinde yüksek tutulmalıdır.
- İlk yıllarda yüksek atıl kapasite sebebiyle birim başına düşen sabit maliyetler artacak ve işletmenin başa baş (kâra geçiş) üretim miktarı yukarı yönde kayacaktır; ancak tesis tam kapasiteye yaklaştıkça uzun vadede ölçek ekonomilerinden yararlanılacaktır.Cevap
- CTek seferde yapılan büyük ölçekli yatırım, işletmenin katlanacağı toplam sabit maliyetleri uzun vadede potansiyel olarak çok geniş bir üretim hacmine yayacağı için işletmenin başa baş noktasını yatırımın gerçekleştiği ilk andan itibaren düşürecektir.
- Dİlk yıllarda ortaya çıkacak düşük talep dezavantajı, tesisin pratik (etken) kapasitesinin teorik kapasite düzeyine çekilmesi ve planlı bakım duruşlarının iptal edilmesiyle tamamen ortadan kaldırılarak birim maliyetler minimize edilebilir.
- EÖncü kapasite stratejisinin sağladığı geniş kapasite yastığı, talebi izleyen (chase) bir üretim planlamasını imkânsız kılacak ve tedarik zincirinde nihai ürüne yönelik bağımsız talep yapısını bozarak bağımlı talebe dönüştürecektir.
Cevap
İlk yıllarda atıl kapasite sebebiyle birim sabit maliyetlerin artacağını, işletmenin başa baş miktarının yukarı kayacağını ancak uzun vadede ölçek ekonomilerinden yararlanılacağını ifade eden seçenek doğrudur.
Öncü (Lead) kapasite stratejisinde talep beklentisine istinaden önceden büyük bir kapasite yaratılır. Matematiksel olarak, başa baş noktası () formülüne göre, tesisin inşası ile gelen devasa sabit maliyetler (), işletmenin kâra geçiş noktasını oldukça yukarı taşır ve riski artırır. İlk yıllarda talep düşük kalacağından bu büyük tesisin getirdiği yüksek sabit giderler az sayıdaki üretilmiş birime dağıtılır ve birim başı maliyetleri tırmandırır. Ancak talep yıllar içinde yükselip kapasiteyi doldurduğunda, tek seferde kurulmuş bu büyük yapının operasyonel verimliliği (ölçek ekonomisi) birim maliyetleri ciddi şekilde düşürecektir.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Öncü Kapasite Stratejisi, Ölçek Ekonomisi ve Başa Baş Noktası (Kâra Geçiş Analizi) Etkileşimi
Tahmini Süre:2m 30s