İleri teknoloji tıbbi görüntüleme cihazları üreten bir firma, tedarik zinciri sürecinde ka… — KPSS İşletme

İleri teknoloji tıbbi görüntüleme cihazları üreten bir firma, tedarik zinciri sürecinde karşılaştığı maliyet unsurlarını analiz etmektedir. Analiz raporunda aşağıdaki beş farklı maliyet kalemi tanımlanmıştır:

I. İthal edilen mikroçip partilerinin gümrük işlemleri ve kalite onay süreçleri için sipariş başına ödenen sabit maktu ücretler.
II. Mikroçiplerin özel iklimlendirmeli alanlarda muhafaza edilmesi için katlanılan aylık enerji, güvenlik ve sigorta giderleri.
III. Üretim bandının parça yokluğu nedeniyle durmasını önlemek amacıyla, eksik bileşenlerin acil kurye (express hava kargo) ile normal tedarik planından önce getirtilmesi sonucu oluşan navlun farkı.
IV. Stokta bekleyen mikroçiplerin satın alınmasına bağlanan finansal kaynağın, alternatif bir yatırım aracında (örneğin kısa vadeli hazine bonosu) değerlendirilememesinden kaynaklanan getiri kaybı.
V. Piyasaya yeni nesil bir mikroçip sürülmesi nedeniyle, mevcut stoktaki parçaların tasarım standartlarını karşılayamaması sonucu hurdaya ayrılmasıyla oluşan değer kaybı.

İşletme yönetiminin bu maliyet kalemlerini bilimsel stok yönetimi ilkelerine göre 'Sipariş (Hazırlık)', 'Elde Bulundurma' ve 'Stoksuzluk (Yokluk)' maliyetleri olarak sınıflandırması gerekmektedir.

Buna göre, söz konusu maliyet kalemlerinin sınıflandırılması ve analizi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi kesinlikle doğrudur?

A
I numaralı kalem, siparişin verilmesinden teslim alınmasına kadar geçen sürede oluştuğu için, elde bulundurma maliyetlerinin bir parçası olan 'hazırlık (setup) maliyeti' grubuna girer.
B
III numaralı kalem, parça yokluğunda ortaya çıkan rutin dışı bir nakliye faaliyeti olduğu için 'sipariş verme maliyeti' kapsamında değerlendirilmelidir.
C
IV numaralı kalem, işletmenin muhasebe kayıtlarında fiili bir gider veya nakit çıkışı yaratmadığı için, stok yönetimi analizlerinde (örneğin ESM) dikkate alınmayan batık bir maliyettir.
D
V numaralı kalem, teknolojik eskime nedeniyle stoktaki ürünün fiziki ve ekonomik kullanım potansiyelini kaybetmesini ifade ettiğinden 'stoksuzluk (yokluk)' maliyeti altında sınıflandırılır.
II, IV ve V numaralı kalemlerin tamamı, ekonomik sipariş miktarı (ESM) modelinde sipariş büyüklüğü ( $Q$ ) arttıkça toplam tutarı doğrusal olarak yükselen 'elde bulundurma maliyeti' sınıfında değerlendirilir.Cevap

Cevap

Depolama, fırsat maliyeti ve eskimeyi içeren II, IV ve V numaralı kalemlerin tamamının elde bulundurma maliyeti sınıfında değerlendirildiğini ve sipariş büyüklüğü arttıkça doğrusal olarak yükseldiğini belirten seçenek doğrudur.

Sipariş maliyetleri (I) sipariş başına sabit kalırken, stoksuzluk maliyetleri (III) elde yeterli stok olmadığında karşılanamayan talep veya acil tedarik navlun farkı gibi telafi süreçlerinde oluşur. Elde bulundurma maliyetleri ise depolama/sigorta (II), sermayenin fırsat maliyeti (IV) ve eskime/bozulma (V) gibi unsurları kapsar. Bu maliyetler, Ekonomik Sipariş Miktarı (ESM) modelinde toplam elde bulundurma maliyeti

=(Q/2) \times H

formülüyle hesaplanır ve parti büyüklüğü (

Q

) ile doğrusal bir artış gösterir.

Adım Adım Çözüm

I numaralı kalemin analiz edilmesi

Gümrük ve onay süreçleri için ödenen sabit maktu ücretler, sipariş verme faaliyetinin bir parçasıdır ve 'Sipariş Maliyeti' olarak sınıflandırılır.

Maliyet siparişin hacmine göre değil, sipariş verme eyleminin kendisine (parti başına) bağlı olarak sabit gerçekleşmektedir.

II, IV ve V numaralı kalemlerin ortak özelliğinin belirlenmesi

Enerji/sigorta (II), sermayenin fırsat maliyeti (IV) ve eskime/hurda (V) kalemlerinin tamamı ürünün depoda beklemesinden kaynaklanır.

Stokta tutulan her birim ürün için katlanılan bu maliyetler literatürde 'Elde Bulundurma Maliyeti' ana başlığı altında toplanır.

III numaralı kalemin sınıflandırılması

Acil kurye ve hızlandırma (expediting) faaliyetleri sonucu oluşan navlun farkı 'Stoksuzluk (Yokluk) Maliyeti' olarak sınıflandırılır.

Bu maliyet doğrudan elde yeterli stok olmamasından (yokluktan) kaynaklanan bir cezai veya telafi edici maliyettir.

Elde bulundurma maliyetlerinin ESM (Ekonomik Sipariş Miktarı) içindeki davranışının değerlendirilmesi

Elde bulundurma maliyetleri, ortalama stok miktarı (

Q/2

) ile birim elde bulundurma maliyetinin (

H

) çarpımıyla bulunur.

Formül gereği sipariş büyüklüğü (

Q

) arttıkça, bu gruptaki toplam maliyetler doğrusal olarak artış gösterir.

Anahtar Kavram

Stok Maliyetlerinin Sınıflandırılması ve Karakteristikleri

Tahmini Süre:2m 30s

Soru

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Konular

Bu konudan daha fazla soru