İşletmelerin büyüklüklerine göre sınıflandırılmasında niceliksel (kantitatif) ve niteliksel (kalitatif) ölçütler kullanılmaktadır. Yeni ekonomi ve dijitalleşmenin etkisiyle, işletmelerin bu ölçütler bazındaki görünümleri arasında uyumsuzluklar yaşanabilmektedir.
I. Küresel çapta hizmet veren bir yazılım firması, yalnızca 15 tam zamanlı personel çalıştırmasına rağmen yıllık 2 milyar TL satış hasılatı elde etmekte ve kendi pazarında fiyat belirleyici (pazar lideri) konumunda bulunmaktadır.
II. Emek yoğun üretim yapan yerel bir tekstil fabrikası, 300 işçi istihdam etmesine karşın yıllık 90 milyon TL ciro ile sadece faaliyet gösterdiği ilçedeki talebi karşılamakta ve tam rekabete yakın koşullarda fiyat alıcı olarak çalışmaktadır.
Bu iki işletmenin büyüklük sınıflandırması teorisi açısından değerlendirilmesiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi en kapsamlı ve doğru analizi sunmaktadır?
- Yazılım şirketi personel sayısı bakımından niceliksel olarak küçük işletme sınırlarında görünmesine karşın, satış hasılatı ve pazara hakimiyet gibi niteliksel ölçütler bağlamında büyük işletme niteliği taşırken; tekstil fabrikası istihdam hacmiyle büyük işletme eşiğini geçmesine rağmen niteliksel olarak küçük işletme profiline daha uygundur.Cevap
- Bİşletme büyüklüğünün tespitinde yasal mevzuat gereği mutlak ve tek belirleyici kriter istihdam kapasitesi olduğundan, yazılım şirketi her koşulda küçük işletme, tekstil fabrikası ise kesin olarak büyük işletme statüsünde sınıflandırılmalıdır.
- CHer iki işletme de kendi faaliyet gösterdikleri sektörün özelliklerine göre farklı niceliksel alanlarda maksimizasyona ulaştıkları için, işletme bilimi açısından doğrudan optimum büyüklükteki işletme olarak tanımlanmalıdır.
- DYazılım şirketinin ulaştığı yüksek ciro rakamı ve pazar liderliği pozisyonu, onun mecburi olarak sermaye şirketi olmasını gerektirdiğinden, bu karşılaştırmada büyüklük sınıflandırmasından ziyade hukuki yapıya göre sınıflandırma geçerlidir.
- ETekstil fabrikasının tüketim malı üretmesi üretilen malın niteliğine göre, yazılım şirketinin hizmet sunması ise faaliyet alanına göre sınıflandırmayı ön plana çıkardığından, büyüklük ölçütleri bu iki farklı sektör arasında karşılaştırma yapmak için kullanılamaz.