Orman Genel Müdürlüğü (OGM), orman yangınlarıyla mücadelede kullandığı alev geciktirici kimyasalların optimum stok seviyelerini belirlemek amacıyla kapsamlı bir stok maliyet analizi yürütmektedir. Ticari işletmelerde "stoksuzluk (yoksunluk) maliyeti" genellikle karşılanamayan talebin yarattığı satış ve kâr kaybı üzerinden hesaplanırken, kamu hizmeti sunan OGM'nin bu maliyeti doğrudan ticari bir kayıpla ölçmesi uygun değildir.
Buna göre, OGM'nin söz konusu kimyasallar için "stoksuzluk maliyeti"ni belirlerken aşağıdaki unsurlardan hangisini dikkate alması, üretim ve stok yönetimi ilkeleri açısından en doğru yaklaşımdır?
- Kritik müdahale anında malzemenin hazır bulunmaması nedeniyle kaybedilen orman varlığının tahmini değeri ile ihtiyacı karşılamak üzere alternatif kanallardan yapılacak acil ve olağanüstü lojistik harcamalarıCevap
- BStoklanan kimyasalların zamanla özelliklerini yitirerek fire vermesi durumunda ortaya çıkan maddi zararlar ile bu atıkların çevreye zarar vermeden bertaraf edilme masrafları
- CKimyasal maddelerin alımına bağlanan kamu kaynağının, kuruma ait alternatif bir yangın önleme projesinde veya farklı bir yatırım aracında kullanılamamasından doğan fırsat maliyeti
- Dİhtiyaç duyulan malzemelerin temini için açılan ihalelerin düzenlenmesi, şartnamelerin hazırlanması ve tedarikçi firmalarla yürütülen sözleşme süreçlerindeki idari harcamalar
- EKimyasalların kimyasal yapısının bozulmaması için gereken uygun nem ve sıcaklık koşullarını sağlayan özel yalıtımlı depoların işletilmesi, aydınlatılması ve iklimlendirilmesi giderleri
Cevap
Kamu hizmeti sunan bir kurumun stoksuzluk maliyetini hesaplarken, malzemenin bulunmaması nedeniyle hizmetin aksamasından doğan tahmini ekolojik/sosyal zararları ve bu eksikliği gidermek için başvurulacak olağanüstü, acil (hızlandırma) tedarik harcamalarını dikkate alması gerekir.
Stoksuzluk (yoksunluk) maliyeti, ihtiyaç anında elde yeterli malzemenin bulunmaması durumunda ortaya çıkan kayıpları ifade eder. Kâr amacı gütmeyen kurumlarda bu maliyet, hizmetin yerine getirilememesinden doğan toplumsal veya fiziksel zararlar (orman varlığının kaybı) ile gecikmeyi telafi etmek için başvurulan acil, olağanüstü ve yüksek maliyetli tedarik yöntemlerinin (hızlandırma maliyeti) toplamı olarak rasyonel bir şekilde hesaplanır.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Stoksuzluk (Yoksunluk) Maliyeti ve Stok Maliyetlerinin Sınıflandırılması