Soru

Zorluk: ZorKarar Verme Süreci ve Karar Modelleri

Uluslararası bir enerji firmasının tedarik zinciri direktörü olan Aslı Hanım, tedarik ağında yaşanan küresel bir kriz nedeniyle acil bir rota değişikliği yapmak zorundadır. Teorik olarak en düşük maliyetli rotayı bulmak için dünyadaki tüm aktarma merkezlerinin anlık kapasite verilerini, hava durumu tahminlerini ve gümrük bekleme sürelerini eşzamanlı olarak analiz etmesi gerekmektedir. Ancak Aslı Hanım, bu verilerin tamamına ulaşmanın haftalar süreceğini ve bu gecikmenin firmaya maliyetinin rotadan elde edilecek teorik tasarruftan çok daha büyük olacağını hesaplar. Bu nedenle detaylı optimizasyon arayışından vazgeçerek, firmanın temel teslimat süresi hedeflerini ve asgari güvenlik standartlarını karşılayan ilk uygulanabilir rotayı seçip operasyonu başlatır.

Yönetim ve organizasyon literatürüne göre, Aslı Hanım'ın bu karar süreciyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. A
    Bilgi ve zaman kısıtlarına rağmen bir sonuca ulaştığı için, Klasik (Ekonomik) Karar Modelinin öngördüğü maksimizasyon hedefini başarıyla gerçekleştirmiştir.
  2. B
    Karar alma aşamalarının teorik dizilimini bozarak, alternatiflerin geliştirilmesi adımını atlamış ve doğrudan değerlendirme aşamasına geçmiştir.
  3. C
    Optimum karara ulaşmak yerine ilk uygun alternatifi seçmesi, Klasik Karar Modelinde tanımlanan tam rasyonellik ilkesinin doğal bir sonucudur.
  4. Karar vericinin bilişsel ve çevresel sınırlarını kabul eden Davranışsal Karar Modeline uygun hareket etmiş ve optimum yerine tatminkar bir karar almıştır.Cevap
  5. E
    Seçimini yaparken işletmenin asgari standartlarını dikkate alması, Herbert Simon'un karar modelindeki sınırsız rasyonellik ilkesinin temel bir gereğidir.

Cevap

Aslı Hanım'ın süreci Davranışsal Karar Modeline uygun yürüttüğünü ve optimum yerine tatminkar bir karar aldığını ifade eden seçenek doğrudur.
Vakadaki yöneticinin tam veri analizinden vazgeçerek, zaman ve maliyet engelleri nedeniyle asgari hedefleri karşılayan 'ilk uygulanabilir' seçeneğe yönelmesi literatürde tam olarak 'tatminkar karar (satisficing)' olarak adlandırılır. Bu kavram, Herbert Simon'un geliştirdiği ve yöneticilerin tam rasyonel olamayacağını (sınırlı rasyonellik) savunan Davranışsal Karar Modeli'nin merkezinde yer alır. İlgili seçenek bu teorik arka planı doğru şekilde özetlemektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Vakadaki yöneticinin yaklaşımını analiz etme
Yönetici tam bilgi toplamayı reddetmiş, zaman/maliyet kısıtını gözetmiş ve en mükemmel seçenek yerine standartları karşılayan 'ilk uygun' (tatminkar) seçeneği uygulamıştır.
Uygulanan teorik modelin temel karakteristiklerini belirlemek için senaryodaki kilit eylemlerin tespit edilmesi gerekir.
2
Tespit edilen yaklaşımı karar modelleriyle eşleştirme
Mükemmeliyeti (optimizasyon) hedefleyen yapı 'Klasik (Rasyonel) Model'; kısıtlı rasyonellikle asgari tatmini (tatminkar karar) hedefleyen yapı ise Herbert Simon'un 'Davranışsal Karar Modeli'dir.
Teorik modeller arasındaki ayrımın doğru yapılması, çeldiricilerde yer alan hatalı eşleştirmelerin elenmesini sağlar.
3
Seçeneklerdeki ifadeleri doğrulama
Yöneticinin Davranışsal modele uygun olarak optimum yerine tatminkar karar aldığını belirten ifade, vakadaki durumun kusursuz teorik açıklamasıdır.
Kavramlar ve uygulamaların doğru eşleştirildiği tek seçeneğe ulaşmak içindir.

Anahtar Kavram

Davranışsal Karar Modeli ve Sınırlı Rasyonellik (Herbert Simon)
Bu soruyu puanla