Finansal Tablolar Analizi

164 soru

Bölgesel bir tarım kooperatifine ait entegre üretim tesisinin $2022$ ve $2023$ yıllarına ilişkin özet gelir tablosu verileri aşağıdaki gibidir:

Gelir Tablosu Kalemleri	2022 (₺)	2023 (₺)
Brüt Satışlar	10.000.000	11.500.000
Satışların Maliyeti	6.000.000	7.200.000
Pazarlama, Satış ve Dağıtım Giderleri	400.000	640.000
Genel Yönetim Giderleri	800.000	880.000
Finansman Giderleri	200.000	250.000

Karşılaştırmalı tablolar (yatay) analizi tekniği kullanılarak işletmenin mali performansı değerlendirildiğinde; kârlılık üzerinde oransal olarak en yüksek olumsuz etkiyi (trend eğilimini) yaratan gider kalemi ve bu kaleme ait hesaplanan yatay değişim değeri aşağıdakilerin hangisinde birlikte verilmiştir?

Pazarlama, Satış ve Dağıtım Giderleri ;

\%37,5

artış

Satışların Maliyeti ;

\%20

artış

Satışların Maliyeti ;

1.200.000

₺ artış

Pazarlama, Satış ve Dağıtım Giderleri ;

\%60

artış

Pazarlama, Satış ve Dağıtım Giderleri ;

240.000

₺ artış

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Pazarlama, Satış ve Dağıtım Giderleri ; $\%60$ artış

Cevap

En yüksek olumsuz eğilim, %60 oransal artış ile Pazarlama, Satış ve Dağıtım Giderlerinde görülmektedir.

Yatay analiz, kalemlerin yıllar itibarıyla oransal (yüzde) değişimini ölçer. Değişim oranı hesaplanırken

\frac{\text{Cari Yıl} - \text{Baz Yıl}}{\text{Baz Yıl}} \times 100

formülü kullanılır. Gider kalemleri incelendiğinde en yüksek oransal artış,

\frac{640.000 - 400.000}{400.000} \times 100 = \%60

ile Pazarlama, Satış ve Dağıtım Giderlerinde gerçekleşmiştir. Oransal olarak en fazla artan gider, kârlılık üzerinde en yüksek olumsuz eğilimi (trendi) ifade eder.

Adım Adım Çözüm

Yatay analiz formülünü hatırlayarak her bir gider kalemi için oransal (yüzdesel) değişimi hesaplayın.

Yatay Analiz Yüzdesi = ((Cari Yıl - Baz Yıl) / Baz Yıl) * 100 formülü kullanılır.

Yatay analiz, mutlak farkların yanı sıra oransal eğilimleri ortaya çıkararak kalemlerin büyüme veya küçülme hızını gösterir.

Gider kalemlerinin yüzdesel değişimlerini tek tek bulun.

Satışların Maliyeti: (7.2M - 6M) / 6M = %20. Pazarlama, Satış ve Dağıtım Giderleri: (640K - 400K) / 400K = %60. Genel Yönetim Giderleri: (880K - 800K) / 800K = %10. Finansman Giderleri: (250K - 200K) / 200K = %25.

Kârlılık üzerindeki olumsuz etkiyi bulmak için hangi giderin oransal olarak en fazla saptığını belirlemek gerekir.

Hesaplanan değişim oranlarını karşılaştırarak kârlılığa en çok zarar veren kalemi tespit edin.

Mutlak olarak en büyük artış Satışların Maliyetinde (1.200.000 ₺) olmasına rağmen, oransal olarak en yüksek sıçrama %60 ile Pazarlama, Satış ve Dağıtım Giderlerinde yaşanmıştır.

Analizde nominal (mutlak) tutarlara değil, oransal (trend) büyüklüklere odaklanılması gerektiğinden doğru cevap %60 artış gösteren kalemdir.

Anahtar Kavram

Karşılaştırmalı Tablolar Analizi (Yatay Analiz)

Soru 162Soru →

Gelecek İletişim Teknolojileri A.Ş., $2026$ yılı faaliyet dönemini tamamlamış ve dönem sonu finansal tablolarını MSUGT ilkelerine uygun olarak hazırlamıştır. İşletmenin finansal tablolarından alınan özet veriler aşağıdaki gibidir:

Bilanço ve Gelir Tablosu Kalemleri	Tutar (TL)
Brüt Satışlar	10.000.000
Satış İndirimleri ve İadeleri	2.000.000
Faaliyet Kârı	1.600.000
Net Dönem Kârı	1.200.000
Dönen Varlıklar	4.000.000
Duran Varlıklar	6.000.000
Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar	2.000.000
Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklar	4.000.000

Buna göre işletmenin; Net Kâr Marjı, Aktif Kârlılığı (ROA) ve Özsermaye Kârlılığı (ROE) oranları sırasıyla aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?

\%15

\%12

\%30

\%20

\%16

\%40

\%15

\%30

\%12

\%12

\%12

\%30

\%15

\%12

\%20

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $\%15$ - $\%12$ - $\%30$

Cevap

İşletmenin Net Kâr Marjı

\%15

, Aktif Kârlılığı

\%12

ve Özsermaye Kârlılığı

\%30

'dur.

Verilen bilgiler ışığında ilk olarak bilanço ve gelir tablosu alt kalemleri toplanarak ana kalemlere ulaşılmalıdır. Net Satışlar

8.000.000

TL, Toplam Varlıklar

10.000.000

TL ve Özkaynaklar

4.000.000

TL'dir. İlgili oranlar sırasıyla hesaplandığında; Net Kâr Marjı (

1.200.000 / 8.000.000 = \%15

), ROA (

1.200.000 / 10.000.000 = \%12

) ve ROE (

1.200.000 / 4.000.000 = \%30

) olarak bulunur.

Adım Adım Çözüm

Net Satışlar tutarının bulunması.

Brüt Satışlar (10.000.000 TL) - Satış İndirimleri ve İadeleri (2.000.000 TL) = 8.000.000 TL

Net kâr marjı hesabı için net satış hacmine ulaşılması gerekir.

Toplam Varlıkların (Aktif Toplamı) bulunması.

Dönen Varlıklar (4.000.000 TL) + Duran Varlıklar (6.000.000 TL) = 10.000.000 TL

Aktif kârlılığı (ROA) hesaplaması için bilançonun aktif büyüklüğü gereklidir.

Özkaynaklar tutarının bulunması.

Toplam Varlıklar (10.000.000 TL) - Toplam Yabancı Kaynaklar [KVYK (2.000.000) + UVYK (4.000.000)] = 4.000.000 TL

Özsermaye kârlılığını (ROE) bulabilmek için toplam varlıklardan toplam borçlar çıkarılarak net değere ulaşılır.

Kârlılık oranlarının hesaplanması.

Net Kâr Marjı = 1.200.000 / 8.000.000 = %15
ROA = 1.200.000 / 10.000.000 = %12
ROE = 1.200.000 / 4.000.000 = %30

Verilen formüller ilgili taban büyüklüklere bölünerek nihai kârlılık göstergeleri elde edilir.

Anahtar Kavram

İşletmelerde kârlılık oranlarının (Net Kâr Marjı, ROA, ROE) dolaylı verilen bilanço ve gelir tablosu verilerinden türetilerek hesaplanması.

Soru 163Soru →

Türkiye'de faaliyet gösteren kurumsal bir emeklilik fonu, portföy çeşitlendirmesi amacıyla Borsa İstanbul'da işlem gören Zeka Teknoloji A.Ş.'nin ihraç edeceği 4 yıl vadeli tahvillerden yüklü miktarda alım yapmayı planlamaktadır. Fon yöneticileri, ilgili şirketin anapara ve faiz ödeme kapasitesi ile uzun vadeli borç ödeme gücünü tespit edebilmek amacıyla şirketin Kamuyu Aydınlatma Platformunda (KAP) yayımlanan son beş yıla ait bağımsız denetimden geçmiş finansal tablolarını ve dipnotlarını karşılaştırmalı olarak incelemiştir.

Buna göre, emeklilik fonunun gerçekleştirdiği bu finansal analiz çalışması; amacına, kapsamına ve zamanına göre sırasıyla aşağıdakilerin hangisinde doğru sınıflandırılmıştır?

Kredi Analizi – Dış Analiz – Dinamik Analiz

Yatırım Analizi – Dış Analiz – Dinamik Analiz

Kredi Analizi – İç Analiz – Dinamik Analiz

Kredi Analizi – Dış Analiz – Statik Analiz

Yönetim Analizi – İç Analiz – Statik Analiz

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kredi Analizi – Dış Analiz – Dinamik Analiz

Cevap

Doğru sınıflandırma; Kredi Analizi, Dış Analiz ve Dinamik Analiz boyutlarını içeren seçenektir.

Doğru sınıflandırmada üç boyut da kusursuzdur. 1) Amaç: Tahvil alımı işletmeye borç vermek anlamına geldiği ve ödeme gücü araştırıldığı için 'Kredi Analizi'dir. 2) Kapsam: Analist dışarıdan bir kurumdur ve yalnızca KAP'taki açık verileri kullandığı için 'Dış Analiz'dir. 3) Zaman: Son 5 yılın finansal tabloları kullanılarak trend (eğilim) incelendiği için 'Dinamik Analiz'dir.

Adım Adım Çözüm

Analizin amacını belirleme

Emeklilik fonu, 'tahvil' alımı planlamakta ve şirketin 'anapara/faiz ödeme gücünü' araştırmaktadır. Tahvil yatırımcıları işletmeye borç veren kreditör konumunda olduğundan bu bir Kredi Analizi'dir.

Yatırım analizi hisse senedi (ortaklık) alımlarında karlılık ölçmek için, kredi analizi ise borçlanma araçlarında (tahvil, bono, banka kredisi) geri ödeme gücünü ölçmek için yapılır.

Analizin kapsamını belirleme

Fon yöneticileri şirket dışı bilgi kullanıcılarıdır ve şirket yönetiminin hazırlayıp 'KAP'ta yayımladığı kamuya açık' verileri kullanmaktadır. Bu bir Dış Analiz'dir.

İç analiz sadece şirket yönetimi ve iç denetçiler tarafından, işletmenin detaylı muhasebe kayıtlarına ve kamuya kapalı raporlarına erişilerek yapılır.

Analizin zaman boyutunu belirleme

Veriler tek bir döneme ait değil, 'son beş yıla ait karşılaştırmalı' olarak incelenmektedir. Gelişim ve eğilimleri gösterdiği için bu bir Dinamik Analiz'dir.

Statik analiz belirli bir andaki (tek bir bilanço günü veya tek bir faaliyet yılı) durumu fotoğraf gibi çekerken, dinamik analiz bir video gibi süreci ve trendi inceler.

Anahtar Kavram

Finansal Analiz Türlerinin Boyutları ve Tahvil İhracının Analiz Amacı

Soru 164Soru →

Bir yenilenebilir enerji şirketinin DuPont analiz sistemine ait bazı verileri aşağıda verilmiştir:

- Aktif Kârlılığı (ROA): $\%8$
- Borç/Aktif Oranı: $\%60$
- Aktif Devir Hızı: $1,6$

İşletme yönetimi, gelecek yıl için net kâr marjını ve finansman yapısını (borç/aktif oranını) mevcut seviyesinde korumayı; ancak stok ve alacak yönetimindeki iyileştirmelerle aktif devir hızını $2,0$ seviyesine çıkarmayı hedeflemektedir.

Buna göre, planlanan hedefe ulaşılması durumunda işletmenin yeni Özkaynak Kârlılığı (ROE) yüzde kaç olacaktır?

\%4

\%10

\%15

\%25

\%64

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $\%25$

Cevap

İşletmenin yeni Özkaynak Kârlılığı (ROE)

\%25

olacaktır.

İşletmenin Özkaynak Çarpanı (Aktif/Özkaynak), Borç/Aktif oranı

\%60

olduğundan

1 / 0,40 = 2,5

olarak bulunur. Mevcut Net Kâr Marjı, ROA'nın Aktif Devir Hızına bölünmesiyle (

\%8 / 1,6

)

\%5

olarak hesaplanır. Kâr marjı ve finansman yapısı sabit kalıp Aktif Devir Hızı

2,0

'ye çıktığında; yeni ROE, Net Kâr Marjı (

\%5

), Yeni Aktif Devir Hızı (

2,0

) ve Özkaynak Çarpanının (

2,5

) çarpılmasıyla

\%25

olarak bulunur.

Adım Adım Çözüm

Özkaynak Çarpanının (ÖKÇ) hesaplanması.

Borç/Aktif =

\%60

ise Özkaynak/Aktif =

\%40

'tır. ÖKÇ = Aktif / Özkaynak =

1 / 0,40 = 2,5

olarak bulunur.

DuPont sisteminde ROE'ye geçiş yapabilmek için finansal kaldıraç derecesini gösteren özkaynak çarpanına ihtiyaç vardır.

Mevcut Net Kâr Marjının (NKM) bulunması.

ROA = NKM

\times

ADH formülünden;

0,08 = \text{NKM} \times 1,6 \Rightarrow \text{NKM} = 0,08 / 1,6 = 0,05 (\%5)

olarak bulunur.

Gelecek yıl kâr marjı sabit kalacağından, yeni durumu hesaplamak için öncelikle mevcut kâr marjının bilinmesi gerekir.

Yeni Aktif Kârlılığının (ROA) hesaplanması.

Yeni ROA = NKM

\times

Yeni ADH =

0,05 \times 2,0 = 0,10 (\%10)

olur.

Aktif devir hızındaki artışın aktif kârlılığı üzerindeki net etkisini bulmak için yapılır.

Yeni Özkaynak Kârlılığının (ROE) hesaplanması.

Yeni ROE = Yeni ROA

\times

ÖKÇ =

0,10 \times 2,5 = 0,25 (\%25)

sonucuna ulaşılır.

İşletmenin tüm bileşenler hesaba katıldığında özkaynak sahiplerine sağladığı nihai getiriyi (ROE) belirlemek için uygulanır.

Anahtar Kavram

DuPont Analiz Sistemi

ÖncekiSayfa 9 / 9

Finansal Tablolar Analizi

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar