Finansal Tablolar Analizi Alıştırma Soruları — KPSS İşletme — Sayfa 8

Soru 141Soru →

Bir teknoloji ürünleri perakendecisinin belirli bir dönem sonu itibarıyla bilançosundan alınan bazı hesap kalemleri aşağıda verilmiştir:

Hesap Kalemi	Tutar (TL)
Hazır Değerler	$100.000$
Ticari Alacaklar	$400.000$
Stoklar	$300.000$
Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar	$400.000$

İşletmenin dönen varlıklarının yalnızca yukarıdaki kalemlerden oluştuğu varsayıldığında, bu işletmenin asit-test (likidite) oranı kaçtır?

2,00

1,25

1,00

0,75

0,25

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $1,25$

Cevap

İşletmenin asit-test oranı

1,25

'tir.

Asit-test (hızlı) oranı, işletmenin stoklarını satamaması durumunda dahi kısa vadeli borçlarını ödeyebilme gücünü gösterir. Bu nedenle hesaplamada, dönen varlıklar toplamından likiditesi en düşük olan 'Stoklar' kalemi çıkarılır ve kalan tutar (likit varlıklar) Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklara bölünür. Tablodaki verilere göre Dönen Varlıklar =

100.000 + 400.000 + 300.000 = 800.000

TL'dir. Asit-test oranı =

(800.000 - 300.000) / 400.000 = 500.000 / 400.000 = 1,25

olarak bulunur.

Adım Adım Çözüm

1

Toplam dönen varlık tutarını hesapla.

Dönen Varlıklar = Hazır Değerler + Ticari Alacaklar + Stoklar =

100.000 + 400.000 + 300.000 = 800.000

TL

Asit-test oranının temel bileşenlerinden olan brüt dönen varlık toplamını bulmak için.

2

Asit-test oranı formülünü uygula.

Asit-Test Oranı = (Dönen Varlıklar - Stoklar) / Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar

İşletmenin likidite durumunu stoklara bağımlı olmadan ölçebilmek için.

3

Değerleri formülde yerine koy ve sonucu bul.

Asit-Test Oranı =

(800.000 - 300.000) / 400.000 = 500.000 / 400.000 = 1,25

Likit varlıkların kısa vadeli borçları karşılama kapasitesini matematiksel olarak tespit etmek için.

Anahtar Kavram

Asit-Test (Likidite/Hızlı) Oranı Hesaplaması

Soru 142Soru →

Kimya sanayisinde faaliyet gösteren bir üretim işletmesinin belirli bir tarihteki bazı bilanço kalemlerine ait tutarlar aşağıda verilmiştir:

Hesap Kalemi	Tutar (TL)
Kasa	$40.000$
Bankalar	$60.000$
Ticari Alacaklar	$100.000$
Stoklar	$300.000$
Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar	$250.000$

İşletme, vadesi gelen $50.000$ TL tutarındaki ticari borcunu bankadaki hesabından havale yaparak ödemiştir.

Buna göre, söz konusu ödeme işlemi sonrasında işletmenin Cari Oran ve Asit-Test Oranı sırasıyla kaç olmuştur?

Cari Oran:

2,50

| Asit-Test Oranı:

1,00

Cari Oran:

2,00

| Asit-Test Oranı:

0,80

Cari Oran:

2,25

| Asit-Test Oranı:

2,25

Cari Oran:

2,25

| Asit-Test Oranı:

0,75

Cari Oran:

1,80

| Asit-Test Oranı:

0,60

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cari Oran: $2,25$ | Asit-Test Oranı: $0,75$

Cevap

Doğru yanıt, Cari Oran:

2,25

| Asit-Test Oranı:

0,75

değerlerini içeren seçenektir.

Doğru seçenekte, ödeme işlemi sonucunda hem toplam dönen varlıkların (

50.000

TL nakit çıkışı) hem de kısa vadeli yabancı kaynakların (

50.000

TL ticari borç azalışı) yeni değerleri üzerinden oranlar kusursuz biçimde hesaplanmıştır. Yeni cari oran

450.000 / 200.000

işleminden

2,25

; yeni asit-test oranı ise stoklar çıkarıldıktan sonraki kalan

150.000

TL'nin

200.000

TL'ye bölünmesiyle

0,75

olarak doğru bulunmuştur.

Adım Adım Çözüm

1

İşlem öncesi toplam Dönen Varlık (DV) tutarının hesaplanması.

40.000 + 60.000 + 100.000 + 300.000 = 500.000

TL.

Likidite oranlarının hesaplanabilmesi için bilançodaki dönen varlık kalemlerinin toplam değerinin bulunması gerekir.

2

Borç ödeme işleminin bilanço üzerindeki etkilerinin yansıtılarak yeni değerlerin bulunması.

Bankalardan

50.000

TL çıkış olur (Yeni DV =

500.000 - 50.000 = 450.000

TL). Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklardan (KVYK)

50.000

TL azalma olur (Yeni KVYK =

250.000 - 50.000 = 200.000

TL). Stoklar ise

300.000

TL olarak sabit kalır.

Nakit kullanılarak yapılan ticari borç ödemesi, bilançonun hem aktifini (hazır değerleri) hem de pasifini (kısa vadeli borçları) aynı tutarda azaltan bir işlemdir.

3

İşlem sonrasındaki yeni Cari Oranın hesaplanması.

Cari Oran = Yeni DV / Yeni KVYK =

450.000 / 200.000 = 2,25

.

Cari oran, işletmenin toplam dönen varlıklarının kısa vadeli borçlarını karşılama gücünü ifade eder.

4

İşlem sonrasındaki yeni Asit-Test (Likit) Oranının hesaplanması.

Asit-Test Oranı = (Yeni DV - Stoklar) / Yeni KVYK =

(450.000 - 300.000) / 200.000 = 150.000 / 200.000 = 0,75

.

Asit-test oranı, nakde dönüşümü zaman alan stoklar dışarıda bırakılarak işletmenin daha hassas olan anlık likidite durumunu ölçer.

Anahtar Kavram

Likidite Oranları ve Bilanço İşlemlerinin Rasyolara Etkisi

Soru 143Soru →

Bir yenilenebilir enerji şirketinin cari yıl sonu bilançosunda yer alan bazı kalemlerin tutarları aşağıda verilmiştir:

* Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar: $1.500.000 \text{ TL}$
* Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklar: $2.500.000 \text{ TL}$
* Özkaynaklar: $6.000.000 \text{ TL}$

Buna göre, bu şirketin kaldıraç oranı (borç oranı) yüzde kaçtır?

\%15

\%25

\%40

\%60

\%150

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $\%40$

Cevap

Şirketin kaldıraç oranı

\%40

'tır.

Kaldıraç oranı, işletmenin toplam varlıklarının ne kadarının yabancı kaynaklar (borçlar) ile finanse edildiğini gösterir. Toplam yabancı kaynaklar

4.000.000 \text{ TL}

, toplam varlıklar ise (yabancı kaynaklar + özkaynaklar)

10.000.000 \text{ TL}

'dir. Formül uygulandığında

\frac{4.000.000}{10.000.000} = 0,40

yani

\%40

sonucu bulunur.

Adım Adım Çözüm

1

Toplam Yabancı Kaynakları (Toplam Borç) hesaplamak.

1.500.000 \text{ TL} + 2.500.000 \text{ TL} = 4.000.000 \text{ TL}

Kaldıraç oranının pay kısmında işletmenin tüm dış borçları yer alır.

2

Toplam Varlıkları (Aktif Toplamı = Pasif Toplamı) hesaplamak.

4.000.000 \text{ TL} + 6.000.000 \text{ TL} = 10.000.000 \text{ TL}

Bilanço denkliği gereği Toplam Varlıklar, Toplam Yabancı Kaynaklar ile Özkaynakların toplamına eşittir.

3

Kaldıraç oranını formüle yerleştirerek hesaplamak.

\frac{4.000.000}{10.000.000} = 0,40

(yani

\%40

)

Kaldıraç Oranı = Toplam Yabancı Kaynaklar / Toplam Varlıklar

Anahtar Kavram

Kaldıraç Oranı Hesaplaması

Soru 144Soru →

Bir perakende işletmesinin $2025$ yılı sonu itibarıyla hazırlanan finansal tablolarından alınan bazı veriler aşağıdaki tabloda verilmiştir:

Hesap Kalemi	Tutar (TL)
Net Satışlar	$8.000.000$
Toplam Aktifler	$10.000.000$
Toplam Özkaynaklar	$6.000.000$
Faaliyet Kârı	$2.400.000$
Net Dönem Kârı	$1.200.000$

Buna göre, işletmenin Özkaynak Kârlılık Oranı (ROE) yüzde kaçtır?

\%12

\%15

\%20

\%24

\%40

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $\%20$

Cevap

İşletmenin Özkaynak Kârlılık Oranı (ROE)

\%20

'dir.

Özkaynak Kârlılık Oranı (ROE), işletmenin net dönem kârının toplam özkaynaklara bölünmesiyle bulunur.

\frac{1.200.000}{6.000.000}

işlemi yapıldığında sonuç

0,20

çıkar. Bu da

\%20

'ye eşittir.

Adım Adım Çözüm

1

Özkaynak Kârlılık Oranı (ROE) formülünü hatırla.

\text{ROE} = \frac{\text{Net Dönem Kârı}}{\text{Toplam Özkaynaklar}}

İşletme sahiplerinin (ortakların) sağladığı sermayenin ne kadar kâr yarattığını ölçmek için bu formül kullanılır.

2

Tablodan formülde kullanılacak doğru verileri tespit et.

Net Dönem Kârı =

1.200.000

TL, Toplam Özkaynaklar =

6.000.000

TL.

Tablodaki diğer veriler (Net Satışlar, Toplam Aktifler, Faaliyet Kârı) bu spesifik oran için çeldirici niteliktedir.

3

Verileri formülde yerine koyarak matematiksel işlemi gerçekleştir.

\frac{1.200.000}{6.000.000} = 0,20

Oransal sonucu yüzde cinsinden ifade etmek için oran bulunur.

4

Bulunan ondalık değeri yüzde olarak ifade et.

0,20 = \%20

Kârlılık oranları genellikle yüzde (

\text{\%}

) olarak raporlanır.

Anahtar Kavram

Özkaynak Kârlılığı (ROE)

Soru 145Soru →

Bir işletmenin $2025$ yılı sonu bilançosuna ait bazı veriler ve dikey analiz oranları aşağıda verilmiştir:

- Kısa Vadeli Yabancı Kaynakların dikey yüzdesi: $\%40$
- Uzun Vadeli Yabancı Kaynakların dikey yüzdesi: $\%20$
- Özkaynaklar: $1.600.000 \text{ TL}$

Ayrıca, bilançonun aktif yapısında Dönen Varlıkların tutarı, Duran Varlıkların tutarının $4$ katı büyüklüğündedir.

Buna göre, işletmenin Dönen Varlıklar tutarı ve Duran Varlıkların dikey yüzdesi sırasıyla aşağıdakilerden hangisidir?

3.200.000 \text{ TL}

ve

\%20

3.200.000 \text{ TL}

ve

\%80

1.280.000 \text{ TL}

ve

\%20

1.600.000 \text{ TL}

ve

\%20

3.200.000 \text{ TL}

ve

\%25

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $3.200.000 \text{ TL}$ ve $\%20$

Cevap

İşletmenin Dönen Varlıklar tutarı

3.200.000 \text{ TL}

ve Duran Varlıkların dikey yüzdesi

\%20

'dir.

Doğru seçenekte Dönen Varlıklar tutarı ve Duran Varlıkların dikey yüzdesi tam ve eksiksiz hesaplanmıştır. Dikey analizde pasif toplamı

\%100

kabul edilir. Kısa ve uzun vadeli yabancı kaynakların toplam payı

\%60

(

\40 + \%20

) olduğundan, özkaynaklara

\%40

'lık pay kalır. Özkaynak tutarı

1.600.000 \text{ TL}

olduğuna göre, Pasif Toplamı (ve dolayısıyla Aktif Toplamı)

1.600.000 / 0,40 = 4.000.000 \text{ TL}

'dir. Dönen varlıklar (

4x

) ve duran varlıklar (

x

) toplamı

5x = 4.000.000 \text{ TL}

denkleminden Duran Varlıklar

800.000 \text{ TL}

, Dönen Varlıklar ise

3.200.000 \text{ TL}

olarak bulunur. Duran Varlıkların dikey yüzdesi ise

800.000 / 4.000.000 = \%20

olarak hesaplanır.

Adım Adım Çözüm

1

Özkaynakların dikey yüzdesini hesaplama

Özkaynaklar Dikey Yüzdesi =

\%100 - (\%40 + \%20) = \%40

Pasif toplamının dikey yüzdesi her zaman

\%100

'dür. Yabancı kaynakların yüzdesi çıkarılarak özkaynakların payı bulunur.

2

Pasif ve Aktif Toplamını bulma

Pasif Toplamı =

1.600.000 \text{ TL} / 0,40 = 4.000.000 \text{ TL}

. Dolayısıyla Aktif Toplamı da

4.000.000 \text{ TL}

'dir.

Dikey analizde oran, kalemin toplam içerisindeki payını gösterir. Pasif toplamı aktif toplamına eşittir.

3

Dönen Varlıklar ve Duran Varlıklar tutarını hesaplama

Duran Varlıklar =

800.000 \text{ TL}

, Dönen Varlıklar =

3.200.000 \text{ TL}

Aktif Toplamı (

4.000.000 \text{ TL}

), birbirinin

4

katı olan Dönen (

4x

) ve Duran (

x

) varlıkların toplamına (

5x

) eşittir.

4

Duran Varlıkların dikey yüzdesini belirleme

Duran Varlıklar Dikey Yüzdesi =

800.000 / 4.000.000 = \%20

Dikey yüzde, ilgili kalemin Aktif Toplamına bölünmesiyle elde edilir.

Anahtar Kavram

Bilanço Dikey Analizi ve Yapısal Oranlar

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 146Soru →

SPK denetimine tabi bir anonim şirketin dönem sonu finansal raporlamasında gelir tablosu kalemleri aşağıdaki gibi gerçekleşmiştir:

- Brüt Satışlar: $1.250.000 \text{ TL}$
- Satıştan İadeler: $150.000 \text{ TL}$
- Satış İskontoları: $100.000 \text{ TL}$
- Satışların Maliyeti: $750.000 \text{ TL}$

Dikey analiz tekniğini kullanan bir finansal analistin, gelir tablosunda "Satışların Maliyeti" kalemini yüzde kaç olarak raporlaması gerekir?

\%20

\%25

\%60

\%75

\%80

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $\%75$

Cevap

Satışların maliyetinin dikey analizi

\%75

olarak raporlanmalıdır.

Dikey analizde gelir tablosu kalemleri incelenirken taban değer her zaman 'Net Satışlar'dır. İlk olarak Net Satışlar hesaplanmalıdır: Brüt Satışlar (

1.250.000

) eksi İadeler ve İskontolar (

250.000

) =

1.000.000 \text{ TL}

. Ardından 'Satışların Maliyeti' kalemi bu tabana oranlanır:

(750.000 / 1.000.000) \times 100 = \%75

sonucuna ulaşılır.

Adım Adım Çözüm

1

Dikey analiz için baz alınacak olan 'Net Satışlar' tutarını hesapla.

Net Satışlar =

1.250.000 - (150.000 + 100.000) = 1.000.000 \text{ TL}

Gelir tablosunun dikey analizinde tüm kalemler her zaman net satışlara (

\text{Net Satışlar} = \%100

) bölünerek ifade edilir. Net satışlar, brüt satışlardan iade ve iskontoların çıkarılmasıyla bulunur.

2

İstenen kalemin (Satışların Maliyeti) dikey yüzdesini hesapla.

Dikey Yüzde =

(750.000 / 1.000.000) \times 100 = \%75

İlgili kalemin tutarı, analizin temeli olan net satışlara bölünüp 100 ile çarpılarak oransal ağırlığı belirlenir.

Anahtar Kavram

Gelir tablosunda dikey analiz (yüzde yöntemi) uygulanırken, analiz tabanı her zaman Net Satışlar (

\text{Baz} = \%100

) olarak alınır.

Soru 147Soru →

Özel bir hastane işletmesinin belirli bir tarih itibarıyla finansal durum tablosundan (bilanço) alınan bazı kalemler aşağıdaki gibidir:

Hesap Kalemi	Tutar (TL)
Hazır Değerler	$120.000$
Menkul Kıymetler	$80.000$
Ticari Alacaklar	$160.000$
Stoklar	$140.000$
Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar	$200.000$

Buna göre, işletmenin asit-test (hızlı likidite) oranı kaçtır?

1,00

1,40

1,70

1,80

2,50

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $1,80$

Cevap

İşletmenin asit-test oranı

1,80

'dir.

Asit-test (hızlı likidite) oranı, işletmenin stoklarını satmaya gerek kalmadan kısa vadeli borçlarını ödeyebilme gücünü gösterir. Formülü: (Hazır Değerler + Menkul Kıymetler + Ticari Alacaklar) / Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar şeklindedir. Verilen bilgilere göre likit varlıklar toplamı:

120.000 + 80.000 + 160.000 = 360.000

TL'dir. Asit-test oranı =

360.000 / 200.000 = 1,80

olarak bulunur.

Adım Adım Çözüm

1

Asit-test oranının pay kısmını oluşturan likit dönen varlıkları (stoklar hariç) hesaplayın.

Likit Varlıklar = Hazır Değerler (

120.000

) + Menkul Kıymetler (

80.000

) + Ticari Alacaklar (

160.000

) =

360.000

TL.

Asit-test oranında nakde dönüşümü zaman alabilen stoklar dikkate alınmaz.

2

Bulunan likit varlıklar toplamını Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklara bölün.

Asit-Test Oranı =

360.000

/

200.000

=

1,80

.

İşletmenin kısa vadeli borç ödeme gücünü stoklara bağımlı olmadan ölçmek için bu oran kullanılır.

Anahtar Kavram

Asit-Test (Hızlı Likidite) Oranı Hesaplaması

Alternatif Yöntem

Alternatif olarak önce Toplam Dönen Varlıklar bulunabilir (

120.000 + 80.000 + 160.000 + 140.000 = 500.000

TL). Daha sonra formüle uygun olarak stoklar bu toplamdan çıkarılır (

500.000 - 140.000 = 360.000

TL) ve Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklara bölünür (

360.000 / 200.000 = 1,80

).

Tahmini Süre:45s

Soru 148Soru →

Otomotiv yan sanayisinde parça üretimi yapan bir fabrikanın 2026 yılı 1. çeyrek sonu itibarıyla bilançosunun ilgili bölümlerinden alınan bazı hesap bakiyeleri aşağıdaki gibidir:

Hesap Kalemi	Tutar (TL)
Hazır Değerler	400.000
Ticari Alacaklar	400.000
Stoklar	400.000
Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar	1.000.000

İşletme, 2. çeyreğin ilk haftasında aşağıdaki iki işlemi gerçekleştirmiştir:

I. Üretimde kullanılmak üzere $200.000$ TL tutarında hammaddeyi kredili (veresiye) olarak satın almıştır.
II. Vadesi gelen $200.000$ TL tutarındaki satıcı borcunu banka hesabından havale yaparak ödemiştir.

Buna göre, belirtilen işlemler sonrasında işletmenin asit-test (hızlı likidite) oranı kaç olmuştur?

0,20

0,50

0,60

0,80

1,20

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $0,60$

Cevap

İşlemler sonrasında işletmenin asit-test oranı

0,60

olarak hesaplanmalıdır.

Doğru yanıt, işlemlerin her birinin bilançodaki etkisini kümülatif olarak yansıtan değerdir. Kredili mal alımı sonucunda Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar (KVK) 200.000 TL artarken, stoklar da 200.000 TL artmıştır. Ancak stoklar asit-test oranının pay kısmında yer almadığından payı etkilemez. Ardından yapılan 200.000 TL'lik nakit borç ödemesi hem KVK'yı hem de Hazır Değerleri 200.000 TL azaltmıştır. Sonuç olarak KVK net bazda değişmeyerek 1.000.000 TL kalmış; pay kısmındaki likit varlıklar (Hazır Değerler + Ticari Alacaklar) ise 400.000 TL + 400.000 TL - 200.000 TL = 600.000 TL'ye düşmüştür. Oran 600.000 / 1.000.000 = 0,60 olarak gerçekleşir.

Adım Adım Çözüm

1

Asit-Test (Hızlı Likidite) oranının formülünü belirleyiniz.

\text{Asit-Test Oranı} = \frac{\text{Dönen Varlıklar} - \text{Stoklar}}{\text{Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar}}

veya

\frac{\text{Hazır Değerler} + \text{Ticari Alacaklar}}{\text{Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar}}

Asit-test oranı, işletmenin stoklarını satmaya gerek kalmadan kısa vadeli borçlarını ödeyebilme gücünü ölçer.

2

Birinci işlemin (kredili hammadde alımı) bilanço kalemlerine etkisini hesaplayınız.

Stoklar

200.000

TL artar. Satıcılar (Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar)

200.000

TL artar. Hazır Değerler ve Alacaklar değişmez.

Kredili alımlarda nakit çıkışı olmaz, varlık (stok) ve kaynak (ticari borç) aynı anda eşit miktarda artar.

3

İkinci işlemin (satıcı borcu ödemesi) bilanço kalemlerine etkisini hesaplayınız.

Hazır Değerler (Banka)

200.000

TL azalır. Satıcılar (Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar)

200.000

TL azalır.

Borç ödemesi bilançonun hem aktifinde (nakit çıkışı) hem de pasifinde (borç azalışı) daralmaya yol açar.

4

İşlemler sonrasındaki güncel bilanço kalemlerini (pay ve payda) toplayınız.

Yeni Hazır Değerler =

400.000 - 200.000 = 200.000

TL. Yeni Ticari Alacaklar =

400.000

TL. Yeni Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar =

1.000.000 + 200.000 - 200.000 = 1.000.000

TL.

Yeni oranı bulmak için güncel değerlerin formüle yerleştirilmesi gereklidir.

5

Güncel değerlerle yeni asit-test oranını hesaplayınız.

\text{Yeni Asit-Test Oranı} = \frac{200.000 + 400.000}{1.000.000} = \frac{600.000}{1.000.000} = 0,60

Pay kısmındaki likit varlıklar toplamı

600.000

TL, paydadaki kısa vadeli borçlar ise

1.000.000

TL olarak kesinleşmiştir.

Anahtar Kavram

Asit-Test (Hızlı Likidite) Oranı Hesaplaması ve İşlemlerin Bilanço Kalemlerine Etkisi

Soru 149Soru →

Yenilenebilir enerji teknolojileri alanında faaliyet gösteren bir işletmenin 2014-2017 dönemine ait bazı gelir tablosu verileri aşağıda verilmiştir:

Kalemler (Bin TL)	2014	2015	2016	2017
Net Satışlar	400	480	600	500
Satışların Maliyeti	250	310	400	350
Faaliyet Giderleri	80	96	104	120

İşletmenin finansal performansını değerlendirmek amacıyla, **2014 yılı temel (baz) yıl ( $100$ )** kabul edilerek eğilim yüzdeleri (trend) analizi yapılmıştır.

Buna göre, analizin sonuçlarına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

2017 yılında net satışlar baz yıla göre %25 oranında artış gösterirken, satışların maliyetindeki artış eğilimi %40 seviyesinde gerçekleşmiştir.

2016 yılında satışların maliyeti kaleminin eğilim yüzdesi yaklaşık %66,7 olarak hesaplanmıştır.

2016 yılında faaliyet giderlerinin eğilim yüzdesi %108,3'tür.

2017 yılı itibarıyla faaliyet giderlerinin eğilim yüzdesi %24 olarak gerçekleşmiştir.

2017 yılında net satışların eğilim yüzdesi, analiz tablosunda %83,3 olarak yer almalıdır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 2017 yılında net satışlar baz yıla göre %25 oranında artış gösterirken, satışların maliyetindeki artış eğilimi %40 seviyesinde gerçekleşmiştir.

Cevap

2017 yılında net satışlar baz yıla göre %25 oranında artış gösterirken, satışların maliyetindeki artış eğilimi %40 seviyesinde gerçekleşmiştir ifadesi doğrudur.

Doğru cevap, 2017 yılı için net satışlar ve satışların maliyeti kalemlerinin 2014 baz yılına göre doğru hesaplanmış eğilim endekslerini ve bu endekslerin ifade ettiği net artış oranlarını (%25 ve %40) birlikte ve doğru bir şekilde vermektedir.

Adım Adım Çözüm

1

Eğilim yüzdesi (trend) hesaplama formülünü belirle.

Eğilim Yüzdesi =

(\frac{\text{İlgili Yıl Tutarı}}{\text{Baz Yıl Tutarı}}) \times 100

Trend analizi, bilanço ve gelir tablosu kalemlerinin seçilen bir temel (baz) yıla göre zaman içindeki gelişimini oransal olarak ölçer.

2

2017 yılı Net Satışlar kaleminin eğilim yüzdesini ve artış oranını hesapla.

Eğilim Yüzdesi =

(\frac{500}{400}) \times 100 = 125

. Artış oranı:

125 - 100 = \%25

.

Net satışların baz yılına göre ne kadar büyüdüğünü tespit etmek için.

3

2017 yılı Satışların Maliyeti kaleminin eğilim yüzdesini ve artış oranını hesapla.

Eğilim Yüzdesi =

(\frac{350}{250}) \times 100 = 140

. Artış oranı:

140 - 100 = \%40

.

Maliyetlerdeki büyüme hızını belirleyip satışlardaki artışla kıyaslayabilmek için.

4

Seçeneklerdeki iddiaları hesaplanan bu değerlerle karşılaştır.

2017 yılında net satışlarda %25, satışların maliyetinde ise %40 artış gerçekleştiğini belirten ifade kesinlikle doğrudur.

Doğru analitik yorumu tespit etmek için tüm kalemlerin baz yıla göre doğru oranlanması zorunludur.

Anahtar Kavram

Eğilim yüzdeleri analizinde, her bir kalemin tutarının analiz için seçilen baz yılın (temel yıl) tutarına bölünmesi ve elde edilen sonucun yatay/sabit bir temelde yorumlanması gerekliliği.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 150Soru →

Sağlık hizmetleri sektöründe faaliyet gösteren bir hastane işletmesinin cari dönem sonu bilançosuna ilişkin bazı finansal yapı oranları ve tutarlar aşağıda verilmiştir:

* Borç / Özkaynak Oranı: $1,5$
* Kısa Vadeli Yabancı Kaynakların Aktif Toplamına Oranı: $\%25$
* Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklar Toplamı: $21.000.000 \text{ TL}$

Bu verilere göre, işletmenin Özkaynaklar Toplamı kaç TL'dir?

14.000.000

24.000.000

36.000.000

60.000.000

84.000.000

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $24.000.000$

Cevap

İşletmenin özkaynaklar toplamı 24.000.000 TL'dir.

İşletmenin borç/özkaynak oranı 1,5 olduğuna göre, toplam yabancı kaynaklar aktifin %60'ını, özkaynaklar ise %40'ını oluşturmaktadır. Toplam yabancı kaynakların %25'lik kısmı kısa vadeli olduğuna göre, kalan %35'lik kısım uzun vadeli yabancı kaynaklardır (UVYK). Aktifin %35'i 21.000.000 TL ise, aktif toplamı 60.000.000 TL'dir. Özkaynaklar aktifin %40'ı olduğuna göre, 60.000.000 x 0,40 = 24.000.000 TL olarak bulunur.

Adım Adım Çözüm

1

Borç/Özkaynak oranından yararlanarak bilanço kalemlerinin oransal büyüklüklerini belirlemek.

Toplam Yabancı Kaynak (Borç) =

\%60

, Özkaynak =

\%40

Borç / Özkaynak =

1,5

(

15/10

) ise, Borç

1,5

pay, Özkaynak

1

paydır. Aktif Toplamı =

1,5 + 1 = 2,5

pay olur. Aktif içindeki payları: Borç =

1,5 / 2,5 = 0,60

(

\%60

), Özkaynak =

1 / 2,5 = 0,40

(

\%40

) olarak bulunur.

2

Uzun Vadeli Yabancı Kaynakların (UVYK) aktif içindeki yüzdesini hesaplamak.

UVYK / Aktif =

\%35

Toplam Yabancı Kaynaklar (

\%60

) = KVYK (

\%25

) + UVYK şeklindedir. Buradan UVYK'nin aktif içindeki payı

\%60 - \%25 = \%35

olarak bulunur.

3

Aktif toplamını hesaplamak.

Aktif Toplamı =

60.000.000 \text{ TL}

Aktifin

\%35

'i

21.000.000 \text{ TL}

ise, tamamı (

21.000.000 / 0,35

)

60.000.000 \text{ TL}

'dir.

4

Özkaynaklar toplamını bulmak.

Özkaynaklar =

24.000.000 \text{ TL}

Özkaynakların aktif içindeki payı

\%40

olarak bulunmuştu.

60.000.000 \times 0,40 = 24.000.000 \text{ TL}

özkaynak tutarıdır.

Anahtar Kavram

Finansal Yapı Oranlarının Bütünleşik Analizi

Soru 151Soru →

Borsa İstanbul'da işlem gören bir imalat şirketinin finansal departmanı, yönetime sunulmak üzere detaylı bir dikey analiz raporu hazırlamıştır. Hazırlanan raporda yer alan gelir tablosu dikey yüzdelerinden bazıları şöyledir:

- Satışların Maliyeti: $\%60$
- Faaliyet Giderleri Toplamı: $\%18$
- Diğer Faaliyetlerden Olağan Gelir ve Karlar: $\%4$
- Diğer Faaliyetlerden Olağan Gider ve Zararlar: $\%2$
- Kısa Vadeli Borçlanma Giderleri (Finansman Gideri): $\%3$

Şirketin ilgili dönemdeki brüt satış hasılatı $12.500.000 \text{ TL}$ ve satış indirimleri toplamı $500.000 \text{ TL}$ olarak gerçekleşmiştir.

Verilen bilgilere göre, şirketin raporlanan 'Olağan Kar' tutarı kaç TL'dir?

2.520.000

2.625.000

2.640.000

2.750.000

2.880.000

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $2.520.000$

Cevap

Şirketin raporlanan Olağan Kar tutarı

2.520.000 \text{ TL}

olarak hesaplanmaktadır.

Dikey analizde gelir tablosu için hesaplama bazı daima 'Net Satışlar' kalemidir. Soru verilerinden öncelikle net satışlar (

12.500.000 - 500.000 = 12.000.000 \text{ TL}

) bulunur. Daha sonra gelir tablosu yapısına uygun olarak Olağan Kar yüzdesi adım adım hesaplanır: Brüt Kar (

\%)100 - \%)60 = \%)40

), Faaliyet Karı (

\%)40 - \%)18 = \%)22

), Olağan Kar (

\%)22 + \%)4 - \%)2 - \%)3 = \%)21

). Son olarak net satışlar tutarı ile olağan kar yüzdesi çarpılarak doğru değere ulaşılır (

12.000.000 \times 0.21 = 2.520.000 \text{ TL}

).

Adım Adım Çözüm

1

Dikey analizin hesaplama bazı olan Net Satışlar tutarı bulunur.

Net Satışlar =

12.500.000 - 500.000 = 12.000.000 \text{ TL}

Gelir tablosunun dikey analizinde %100 kabul edilen temel (baz) kalem Brüt Satışlar değil, indirimler sonrası ulaşılan Net Satışlardır.

2

Tek Düzen Hesap Planı (TDHP) gelir tablosu formatına göre Olağan Kar yüzdesi kümülatif olarak hesaplanır.

Olağan Kar Yüzdesi =

\%100 - \%60 - \%18 + \%4 - \%2 - \%3 = \%21

Net Satışlardan (

\%)100

) sırasıyla maliyetler ve faaliyet giderleri düşülür, diğer olağan gelirler eklenip, diğer olağan giderler ile finansman giderleri düşülerek Olağan Kar yüzdesine ulaşılır.

3

Bulunan olağan kar yüzdesi, baz tutar olan Net Satışlar ile çarpılarak mutlak değer elde edilir.

Olağan Kar Tutarı =

12.000.000 \times 0.21 = 2.520.000 \text{ TL}

Dikey analiz yüzdeleri daima hesaplamaya esas olan temel baz kalem (Net Satışlar) üzerinden parasal büyüklüklere dönüştürülür.

Anahtar Kavram

Gelir Tablosunda Dikey Analiz ve Baz Kalem Uygulaması

Soru 152Soru →

Uluslararası taşımacılık sektöründe faaliyet gösteren Kuzey Lojistik A.Ş.'nin 2018-2021 dönemine ait gelir tablosundan alınan bazı veriler aşağıda sunulmuştur:

Yıllar	Net Satışlar (Bin TL)	Satışların Maliyeti (Bin TL)
2018	500	200
2019	600	260
2020	800	400
2021	1.000	600

İşletme, finansal performansını değerlendirmek amacıyla 2018 yılını baz (temel) yılı ( $100$ ) kabul ederek eğilim yüzdeleri (trend) analizi yapmaktadır.

Buna göre, işletmenin 2021 yılına ait Satışların Maliyeti eğilim yüzdesi kaçtır ve 2018-2021 dönemi genel olarak değerlendirildiğinde işletmenin satış maliyetleri ile brüt kâr marjı ilişkisi hakkında aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

300

; Satışların maliyeti, net satışlardan daha hızlı artmış olup işletmenin brüt kâr marjı daralmıştır.

60

; Satışların maliyeti, net satışların gerisinde kalmış ve işletmenin brüt kâr marjı genişlemiştir.

150

; Satışların maliyeti, net satışlardan daha yavaş artmış olup işletmenin brüt kâr marjı olumlu etkilenmiştir.

300

; Satışların maliyeti ve net satışlar orantılı büyümüş olup işletmenin brüt kâr marjı sabit kalmıştır.

200

; Satışların maliyeti ile net satışlar aynı oranda artmış olup işletmenin brüt kâr marjı korunmuştur.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $300$ ; Satışların maliyeti, net satışlardan daha hızlı artmış olup işletmenin brüt kâr marjı daralmıştır.

Cevap

Doğru seçenek Satışların Maliyeti eğilim yüzdesini

300

olarak hesaplayan ve maliyetlerin satışlardan daha hızlı artması sebebiyle kâr marjının daraldığını belirten ifadedir.

Eğilim yüzdeleri analizinde sabit bir baz yılı kullanılarak her kalemin o yıla göre gelişimi endekslenir. 2021 yılı maliyet eğilim yüzdesi

\frac{600}{200} \times 100 = 300

'dür. Net satışların eğilim yüzdesi ise

\frac{1.000}{500} \times 100 = 200

'dür. Maliyetlerin büyüme hızı (

300

) satışların büyüme hızından (

200

) yüksek olduğu için brüt satış kârı oransal olarak baskılanmış ve brüt kâr marjı daralmıştır.

Adım Adım Çözüm

1

2021 yılı Satışların Maliyeti eğilim yüzdesini hesaplayın.

\frac{600}{200} \times 100 = 300

Eğilim yüzdeleri analizinde ilgili yılın tutarı, baz yılın tutarına bölünerek 100 ile çarpılır.

2

2021 yılı Net Satışlar eğilim yüzdesini hesaplayarak karşılaştırma verisi elde edin.

\frac{1.000}{500} \times 100 = 200

Maliyetlerdeki artışın kâr marjına etkisini yorumlayabilmek için net satışların da aynı baz yılına göre ne kadar arttığını bilmek gerekir.

3

Eğilim yüzdelerini karşılaştırıp kâr marjına etkisini yorumlayın.

Satışların Maliyeti endeksi (

300

), Net Satışlar endeksinden (

200

) daha büyüktür.

Gider/maliyet kaleminin artış hızı gelir kaleminin artış hızından yüksekse, işletmenin brüt kâr marjı matematiksel olarak daralır.

Anahtar Kavram

Eğilim Yüzdeleri Analizi ve Bilanço/Gelir Tablosu Yorumlama

Soru 153Soru →

Bir telekomünikasyon altyapı şirketi olan Omega İletişim A.Ş.'nin 2021-2024 dönemine ait gelir tablosundan alınan bazı veriler (Bin TL) aşağıda sunulmuştur:

Yıllar	Net Satışlar	Satışların Maliyeti	Faaliyet Giderleri
2021	500	300	100
2022	600	360	110
2023	750	480	130
2024	900	600	150

Buna göre, 2021 yılı baz yılı ( $100$ ) olarak kabul edildiğinde, işletmenin 2024 yılındaki eğilim yüzdeleri analizine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

2024 yılında satışların maliyetinin eğilim yüzdesi (

\$200

), net satışların eğilim yüzdesini (

\$180

) aştığı için işletmenin brüt kâr marjı baz yılına göre daralmıştır.

2024 yılında faaliyet giderlerinin eğilim yüzdesi

\%16,6

olarak gerçekleşmiş olup, bu oran işletmenin maliyet kontrolündeki başarısını yansıtır.

2024 yılı net satışlar eğilim yüzdesi, bir önceki yılın verileri baz alınarak hesaplandığında

\%120

olarak raporlanmalıdır.

Tüm gider kalemlerinin eğilim yüzdesi

100

'ün üzerinde gerçekleştiğinden, işletmenin faaliyet kâr marjı 2021 yılına kıyasla artış göstermiştir.

2024 yılında faaliyet giderlerindeki net artış oranı

\%50

olduğu için, söz konusu yılın faaliyet giderleri eğilim yüzdesi de

\%50

olarak değerlendirilir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 2024 yılında satışların maliyetinin eğilim yüzdesi ( $\$200$ ), net satışların eğilim yüzdesini ( $\$180$ ) aştığı için işletmenin brüt kâr marjı baz yılına göre daralmıştır.

Cevap

2024 yılında satışların maliyeti eğilim yüzdesinin (200), net satışların eğilim yüzdesini (180) aşması sebebiyle brüt kâr marjının daraldığını belirten ifade doğrudur.

Doğru ifade, satışların maliyeti eğilim yüzdesinin (

200

), net satışların eğilim yüzdesinden (

180

) büyük olmasının brüt kâr marjını daralttığını belirten seçenektir. Eğilim analizinde, bir maliyet kaleminin endeks değerinin gelir kaleminin endeks değerini aşması, şirketin maliyetlerini gelirleri ölçüsünde kontrol edemediğini ve oransal olarak kârlılığın (marjın) düştüğünü kesin olarak gösterir.

Adım Adım Çözüm

1

Baz yılı değerlerini tespit et.

2021 yılı baz yılıdır (

100

). Net Satışlar:

500

, Satışların Maliyeti (SMM):

300

, Faaliyet Giderleri:

100

.

Eğilim (Trend) analizi formülünde (Cari Yıl Kalem Tutarı / Baz Yılı Kalem Tutarı) x 100 hesaplamasını yapabilmek için baz değerlere ihtiyaç vardır.

2

2024 yılı Net Satışlar eğilim yüzdesini hesapla.

Net Satışlar (

2024

) =

(900 / 500) \times 100 = 180

.

Satış gelirlerindeki baz yılına göre oransal değişimi bulmak için.

3

2024 yılı Satışların Maliyeti eğilim yüzdesini hesapla.

SMM (

2024

) =

(600 / 300) \times 100 = 200

.

Maliyetlerdeki baz yılına göre oransal değişimi bulmak için.

4

2024 yılı Faaliyet Giderleri eğilim yüzdesini hesapla.

Faaliyet Giderleri (

2024

) =

(150 / 100) \times 100 = 150

.

Faaliyet giderlerindeki baz yılına göre oransal değişimi bulmak için.

5

Bulunan eğilim yüzdelerini birbirleriyle karşılaştırarak kâr marjı etkisini yorumla.

SMM artış hızı (

200

), Net Satışlar artış hızından (

180

) daha yüksektir. Bu durum maliyetlerin satış gelirlerinden daha hızlı büyüdüğünü ve brüt kâr marjının daraldığını kanıtlar.

Gelir tablosu kalemleri arasındaki büyüme hızlarının farklılıkları doğrudan kârlılık marjlarına yansır.

Anahtar Kavram

Eğilim Yüzdeleri (Trend) Analizinde Yorumlama

Soru 154Soru →

Sinerji Teknoloji A.Ş.'nin $2025$ yılı sonu itibarıyla MSUGT (Tekdüzen Hesap Planı) yapısına uygun olarak hazırlanan finansal bilgi özetleri aşağıdaki gibidir:

Hesap Kalemi / Bilgi	Tutar (TL)
Brüt Satışlar	$2.500.000$
Satış İndirimleri ve İadeleri	$100.000$
Satışların Maliyeti	$1.400.000$
Faaliyet Giderleri	$400.000$
Finansman Giderleri	$150.000$
Vergi Karşılığı	$90.000$
Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar	$600.000$
Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklar	$400.000$
Toplam Aktifler	$1.800.000$

Buna göre, Sinerji Teknoloji A.Ş.'nin net kâr marjı ve özsermaye kârlılığı (ROE) sırasıyla aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

\%15

ve

\%45

\%15

ve

\%20

\%14,4

ve

\%45

\%14,4

ve

\%20

\%25

ve

\%36

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $\%15$ ve $\%45$

Cevap

İşletmenin net kâr marjı

\%15

, özsermaye kârlılığı (ROE) ise

\%45

olarak hesaplanmaktadır.

Net kâr marjı, dönem net kârının net satışlara bölünmesiyle; özsermaye kârlılığı (ROE) ise dönem net kârının toplam özkaynaklara bölünmesiyle bulunur. Adım adım hesaplandığında net kâr

360.000

TL, net satışlar

2.400.000

TL ve bilanço denkliğinden (

1.800.000 - 1.000.000

) özkaynaklar

800.000

TL olarak bulunur. Oranlar sırasıyla

360.000 / 2.400.000 = \%15

ve

360.000 / 800.000 = \%45

değerlerini verir.

Adım Adım Çözüm

1

Net Satışların ve Dönem Net Kârının hesaplanması.

Net Satışlar =

2.500.000 - 100.000 = 2.400.000

TL. Dönem Net Kârı = Net Satışlar - SMM - Faaliyet Gid. - Finansman Gid. - Vergi =

2.400.000 - 1.400.000 - 400.000 - 150.000 - 90.000 = 360.000

TL.

Kârlılık oranlarının pay kısmını oluşturan net kârı ve kâr marjının paydasını oluşturan net satışları doğru belirlemek zorunludur.

2

Bilanço denkliği kullanılarak Toplam Özkaynakların bulunması.

Toplam Yabancı Kaynaklar = KVYK + UVYK =

600.000 + 400.000 = 1.000.000

TL. Toplam Özkaynaklar = Toplam Aktifler - Toplam Yabancı Kaynaklar =

1.800.000 - 1.000.000 = 800.000

TL.

Özsermaye kârlılığını (ROE) hesaplayabilmek için işletmenin özkaynak tutarına bilanço temel denkleminden (

Aktif = Pasif

) ulaşılması gerekmektedir.

3

Net Kâr Marjı (NPM) ve Özsermaye Kârlılığı (ROE) oranlarının hesaplanması.

Net Kâr Marjı =

360.000 / 2.400.000 = 0,15

(

\%15

). ROE =

360.000 / 800.000 = 0,45

(

\%45

).

İlgili oranların temel formüllerini (Net Kâr / Net Satışlar ve Net Kâr / Özkaynaklar) uygulayarak nihai sonuca ulaşılır.

Anahtar Kavram

Karlılık Oranları, Bilanço Denkliği ve Kâr Marjları

Soru 155Soru →

Bir üretim işletmesi olan Yapıtaş Endüstri A.Ş.'nin $2025$ yılı hesap dönemine ait bazı finansal verileri aşağıdaki tabloda özetlenmiştir:

Hesap Kalemi	Tutar (TL)
Net Satışlar	$12.000.000$
Satışların Maliyeti	$8.400.000$
Faaliyet Giderleri	$1.600.000$
Finansman Giderleri	$125.000$
Aktif Toplamı	$10.000.000$
Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar	$2.500.000$
Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklar	$1.500.000$

İşletmenin ilgili dönemde başka bir olağan veya olağandışı gelir/gider kalemi bulunmamaktadır. Kurumlar vergisi oranı $\%20$ 'dir.

Buna göre işletmenin Net Kâr Marjı, Aktif Kârlılığı (ROA) ve Özsermaye Kârlılığı (ROE) oranları sırasıyla aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?

%12,50 - %15,00 - %25,00

%12,50 - %25,00 - %15,00

%15,63 - %18,75 - %31,25

%16,67 - %20,00 - %33,33

%12,50 - %15,00 - %15,00

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: %12,50 - %15,00 - %25,00

Cevap

Hesaplanan kârlılık oranlarının sırasıyla

\%12,50 - \%15,00 - \%25,00

olarak verildiği seçenektir.

Sırasıyla oranlar şu şekilde hesaplanmalıdır: İlk olarak gelir tablosu bağlantısıyla net kâr bulunur (Faaliyet Kârı

2.000.000

TL eksi finansman gideri

125.000

TL = Vergi Öncesi Kâr

1.875.000

TL;

\%20

vergi düşüldüğünde Dönem Net Kârı

1.500.000

TL olur). İkinci aşamada bilanço eşitliğinden özkaynaklar bulunur (Aktif toplamı

10.000.000

TL eksi toplam yabancı kaynaklar

4.000.000

TL = Özkaynaklar

6.000.000

TL). Elde edilen bu temel veriler formüllere yerleştirildiğinde; Net Kâr Marjı =

1.500.000 / 12.000.000 = \%12,50

, ROA =

1.500.000 / 10.000.000 = \%15,00

, ROE =

1.500.000 / 6.000.000 = \%25,00

olarak saptanır. Bu üç doğru sonucu sırasıyla içeren seçenek doğru cevaptır.

Adım Adım Çözüm

1

Faaliyet kârı ve vergi öncesi kârın hesaplanması.

Faaliyet Kârı:

2.000.000

TL, Vergi Öncesi Kâr:

1.875.000

TL.

Net kâra ulaşmak için gelir tablosu mantığıyla sırasıyla maliyet, faaliyet giderleri ve finansman giderleri düşülmelidir. (

12.000.000 - 8.400.000 - 1.600.000 = 2.000.000

TL Faaliyet Kârı;

2.000.000 - 125.000 = 1.875.000

TL Vergi Öncesi Kâr)

2

Kurumlar vergisinin düşülerek dönem net kârının hesaplanması.

Dönem Net Kârı:

1.500.000

TL.

Kârlılık oranlarının payında yer alacak nihai net kârı bulmak için vergi öncesi kârdan

\%20

vergi (

375.000

TL) düşülmelidir.

3

Özkaynak (Özsermaye) tutarının hesaplanması.

Özkaynaklar:

6.000.000

TL.

Özsermaye Kârlılığı (ROE) oranında kullanılmak üzere, aktif toplamından (

10.000.000

TL) yabancı kaynakların (

2.500.000 + 1.500.000 = 4.000.000

TL) çıkarılması gerekmektedir.

4

Net Kâr Marjının hesaplanması.

Net Kâr Marjı =

\%12,50

.

Net Kâr / Net Satışlar =

1.500.000 / 12.000.000 = 0,125

.

5

Aktif Kârlılığının (ROA) hesaplanması.

ROA =

\%15,00

.

Net Kâr / Aktif Toplamı =

1.500.000 / 10.000.000 = 0,15

.

6

Özsermaye Kârlılığının (ROE) hesaplanması.

ROE =

\%25,00

.

Net Kâr / Özkaynak Toplamı =

1.500.000 / 6.000.000 = 0,25

.

Anahtar Kavram

Kârlılık Oranları ve Temel Finansal Tablo Bağlantıları

Soru 156Soru →

Bir sanayi işletmesinin 2025 yılına ait bazı finansal işlemleri ve dönem sonu verileri aşağıda özetlenmiştir:

I. Nakit karşılığı $750.000 \text{ TL}$ tutarında yeni bir tesis yatırımı yapılmıştır.
II. Müşterilerden olan $400.000 \text{ TL}$ tutarındaki senetsiz ticari alacak tahsil edilmiştir.
III. Bedelli sermaye artırımına gidilmiş ve ihraç edilen hisse senetlerinden $800.000 \text{ TL}$ fon girişi sağlanmıştır.
IV. Uzun vadeli banka kredilerinin $250.000 \text{ TL}$ 'lik anapara taksiti ödenmiştir.
V. İşletme dönemi $150.000 \text{ TL}$ net zarar ile kapatmış olup, ilgili döneme ait gelir tablosunda yer alan nakit çıkışı gerektirmeyen amortisman giderleri toplamı $280.000 \text{ TL}$ 'dir.

Fon kavramının "net işletme sermayesi" olarak tanımlandığı fon akım tablosu yaklaşımına göre, bu işletmenin net işletme sermayesindeki değişim aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?

Net işletme sermayesinde

70.000 \text{ TL}

azalış

Net işletme sermayesinde

70.000 \text{ TL}

artış

Net işletme sermayesinde

330.000 \text{ TL}

artış

Net işletme sermayesinde

350.000 \text{ TL}

azalış

Net işletme sermayesinde

230.000 \text{ TL}

artış

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Net işletme sermayesinde $70.000 \text{ TL}$ azalış

Cevap

İşletmenin toplam fon kaynakları

930.000 \text{ TL}

, toplam fon kullanımları ise

1.000.000 \text{ TL}

'dir. Aradaki fark, net işletme sermayesinde

70.000 \text{ TL}

azalış olduğunu gösterir.

Net işletme sermayesindeki değişimi bulmak için kaynak ve kullanımlar kıyaslanmalıdır. Kaynaklar: Faaliyetlerden sağlanan fon (

-150.000 \text{ TL zarar} + 280.000 \text{ TL amortisman} = 130.000 \text{ TL}

) ve hisse senedi ihracı (

800.000 \text{ TL}

) toplam

930.000 \text{ TL}

'dir. Ticari alacak tahsili net işletme sermayesini değiştirmez. Kullanımlar: Tesis yatırımı (

750.000 \text{ TL}

) ve borç ödemesi (

250.000 \text{ TL}

) toplam

1.000.000 \text{ TL}

'dir. Kaynaklardan kullanımlar çıkarıldığında

70.000 \text{ TL}

azalış bulunur.

Adım Adım Çözüm

1

Faaliyetlerden sağlanan fon tutarının hesaplanması.

130.000 \text{ TL}

fon kaynağı elde edilmiştir.

Fon akım tablosunda faaliyet sonucu yaratılan fon bulunurken, dönem net zararına (

-150.000 \text{ TL}

), fon çıkışı gerektirmeyen bir gider olan amortismanlar (

+280.000 \text{ TL}

) eklenir.

2

Net işletme sermayesini etkileyen diğer fon kaynaklarının belirlenmesi.

Hisse senedi ihracından sağlanan

800.000 \text{ TL}

diğer fon kaynağıdır. Toplam kaynak

930.000 \text{ TL}

olmuştur.

Özkaynak artışları net işletme sermayesini artıran bir fon kaynağıdır. Ticari alacak tahsilatı ise bir dönen varlık kalemini (alacaklar) azaltırken diğerini (nakit) aynı oranda artırdığından, dönen varlık toplamını ve dolayısıyla net işletme sermayesini değiştirmez.

3

Net işletme sermayesini azaltan fon kullanımlarının belirlenmesi.

Tesis yatırımı için

750.000 \text{ TL}

ve kredi anapara ödemesi için

250.000 \text{ TL}

olmak üzere toplam

1.000.000 \text{ TL}

fon kullanılmıştır.

Duran varlık artışları ve uzun vadeli yabancı kaynak azalışları (borç ödemeleri) fon kullanımı olarak sınıflandırılır.

4

Net işletme sermayesi değişiminin bulunması.

Net Değişim = Toplam Kaynaklar - Toplam Kullanımlar =

930.000 \text{ TL} - 1.000.000 \text{ TL} = -70.000 \text{ TL}

(Azalış).

Toplam kullanımların toplam kaynaklardan fazla olması, işletmenin net işletme sermayesinde azalış yaşandığını ifade eder.

Anahtar Kavram

Fon Akım Tablosunda Kaynak, Kullanım ve Net İşletme Sermayesi Ayrımı

Soru 157Soru →

Tarımsal teknoloji sistemleri üreten Delta A.Ş.'nin 2021-2024 dönemine ait gelir tablosundan alınan bazı veriler aşağıda sunulmuştur (Tutarlar Bin TL olarak ifade edilmiştir):

Yıllar	Net Satışlar	Satışların Maliyeti
2021	50.000	30.000
2022	60.000	39.000
2023	85.000	63.000
2024	110.000	90.000

2021 yılı sabit baz yılı (100) olarak kabul edildiğinde, işletmenin 2024 yılına ait eğilim (trend) yüzdeleri analizine göre aşağıdakilerden hangisi kesinlikle doğrudur?

Satışların maliyeti eğilim yüzdesi 300 olarak hesaplanmıştır; maliyetlerin artış hızı, satışların artış hızını aştığı için brüt kâr marjı daralmaktadır.

Satışların maliyeti eğilim yüzdesi 81,8'dir; satışların maliyetinin gelirler içindeki payı gösterildiği için kârlılık hakkında doğrudan yorum yapılamaz.

Net satışlar ile satışların maliyeti aynı eğilim yüzdesine (220) sahiptir; bu nedenle brüt kâr marjı yıllar itibarıyla sabit kalmıştır.

2024 yılı satışların maliyeti eğilim yüzdesi 142,8'dir; hesaplama önceki yıla göre yapıldığından maliyet kontrolünün sağlandığı görülmektedir.

Satışların maliyeti eğilim yüzdesi 200'dür; maliyetlerde %200 oranında bir artış trendi olduğundan brüt satış kârı azalmaktadır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Satışların maliyeti eğilim yüzdesi 300 olarak hesaplanmıştır; maliyetlerin artış hızı, satışların artış hızını aştığı için brüt kâr marjı daralmaktadır.

Cevap

Satışların maliyeti eğilim yüzdesi 300 olarak hesaplanmıştır; maliyetlerin artış hızı, satışların artış hızını aştığı için brüt kâr marjı daralmaktadır.

Doğru seçenekte belirtildiği gibi, 2024 yılı SMM eğilim indeksi (90.000/30.000)*100 formülüyle 300 olarak bulunur. Aynı yıl için net satışların eğilimi (110.000/50.000)*100 = 220'dir. İşletmenin katlandığı maliyetler (300 endeksiyle) satışlardan (220 endeksiyle) çok daha hızlı arttığı için elde edilecek brüt kâr marjı yapısal olarak daralmaya uğramaktadır.

Adım Adım Çözüm

1

2024 yılı Net Satışlar eğilim yüzdesini hesapla.

Net Satışlar Eğilimi = (110.000 / 50.000) * 100 = 220

İşletmenin gelir yaratma hızındaki değişimi görmek için 2024 yılı verisi, baz yıl olan 2021 verisine oranlanır.

2

2024 yılı Satışların Maliyeti eğilim yüzdesini hesapla.

Satışların Maliyeti Eğilimi = (90.000 / 30.000) * 100 = 300

İşletmenin katlandığı maliyetlerdeki değişimi bulmak için 2024 yılı SMM tutarı, 2021 baz yılı SMM tutarına oranlanır.

3

Satışlar ile maliyetlerin eğilim yüzdelerini karşılaştırıp kârlılık yönünden yorumla.

Maliyetlerin eğilimi (300) > Satışların eğilimi (220). Brüt kâr marjı olumsuz etkilenir ve daralır.

Bir işletmede maliyet kalemlerinin artış hızı (eğilimi), gelir kalemlerinin artış hızından (eğiliminden) yüksekse, oransal olarak kârlılık marjı (brüt kâr marjı) düşer.

Anahtar Kavram

Eğilim yüzdeleri analizinde karşılaştırmalı değerlendirme ve kârlılık yorumu

Soru 158Soru →

Endüstriyel soğutma sistemleri üreten Kutup İklimlendirme A.Ş.'nin 2022-2025 yıllarına ait bazı gelir tablosu kalemleri aşağıda sunulmuştur (Tutarlar Milyon TL olarak ifade edilmiştir):

Yıllar	Net Satışlar	Satışların Maliyeti	Faaliyet Giderleri
2022	500	300	100
2023	650	455	130
2024	900	720	200
2025	1200	1080	250

İşletmenin finansal performansını değerlendirmek üzere 2022 yılı baz yıl ( $100$ ) kabul edilerek sabit bazlı eğilim yüzdeleri (trend) analizi yapılacaktır.

Buna göre, 2025 yılına ait Satışların Maliyeti (SMM) ve Net Satışlar eğilim yüzdeleri ile bu durumun işletme kârlılığına etkisi aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak ifade edilmiştir?

SMM eğilim yüzdesi 360, Net Satışlar eğilim yüzdesi 240 olarak gerçekleşmiş olup; maliyetlerin artış hızının satış gelirlerinden yüksek olması nedeniyle brüt kâr marjı daralmıştır.

SMM eğilim yüzdesi 150, Net Satışlar eğilim yüzdesi 133 olup; bir önceki yıla göre maliyetler satışlardan daha hızlı arttığı için işletmenin kârlılığı olumsuz etkilenmiştir.

SMM eğilim yüzdesi 90 olarak hesaplanmıştır; satışların %90'ını oluşturan maliyetlerin oransal olarak yüksek olması neticesinde brüt kârlılık zayıflamıştır.

SMM eğilim yüzdesi 260, Net Satışlar eğilim yüzdesi 140 olarak gerçekleşmiş olup; maliyet artış oranı satış artış oranını geçtiğinden brüt kâr tutarı azalmıştır.

SMM eğilim yüzdesi 28, Net Satışlar eğilim yüzdesi 42 olup; maliyetlerin endeks değeri satışların gerisinde kaldığı için brüt kâr marjı genişlemiştir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: SMM eğilim yüzdesi 360, Net Satışlar eğilim yüzdesi 240 olarak gerçekleşmiş olup; maliyetlerin artış hızının satış gelirlerinden yüksek olması nedeniyle brüt kâr marjı daralmıştır.

Cevap

Doğru seçenek, SMM eğilim yüzdesini 360, Net Satışlar eğilim yüzdesini 240 olarak belirten ve maliyetlerin satışlardan daha hızlı artması nedeniyle brüt kâr marjının daraldığını ifade eden seçenektir.

Soruda istenen analiz sabit bazlı eğilim yüzdeleri analizidir. 2022 yılı (

100

) baz alındığında; 2025 yılı Net Satışlar eğilim yüzdesi (

1200/500\times 100 = 240

) ve Satışların Maliyeti eğilim yüzdesi (

1080/300\times 100 = 360

) olarak hesaplanır. 2022 yılında %40 olan brüt kâr marjı, maliyetlerin satış gelirlerinden katbekat hızlı artması sonucunda 2025 yılında %10'a gerilemiştir. Bu durum brüt kâr marjının daraldığını kesin olarak ispatlamaktadır.

Adım Adım Çözüm

1

Net Satışlar kalemi için 2025 yılı eğilim yüzdesini hesaplayın.

\frac{1200}{500} \times 100 = 240

Eğilim yüzdesi analizinde formül: (Analiz Yılı Tutarı / Baz Yıl Tutarı) x 100'dür.

2

Satışların Maliyeti (SMM) kalemi için 2025 yılı eğilim yüzdesini hesaplayın.

\frac{1080}{300} \times 100 = 360

Baz yıl olan 2022'deki 300 Milyon TL'lik maliyete karşılık 2025 yılındaki 1080 Milyon TL'nin endeks karşılığını bulmak için aynı formül uygulanır.

3

Bulunan trend değerlerini karşılaştırarak kârlılık üzerindeki etkiyi yorumlayın.

SMM trendi (

360

), Net Satışlar trendinden (

240

) çok daha yüksektir. Maliyetlerin satış gelirlerinden daha hızlı artması brüt kâr marjının daralmasına yol açar.

Maliyet endeksinin gelir endeksini aşması, elde edilen her birim satış gelirine karşılık katlanılan maliyetin arttığını gösterir.

Anahtar Kavram

Eğilim Yüzdeleri Analizi hesaplama mantığı ve kalemler arası ilişkilerin oransal yorumlanması.

Soru 159Soru →

Borsa İstanbul'da işlem gören bir madencilik işletmesinin cari dönem sonu finansal verilerine ilişkin bazı bilgiler aşağıda verilmiştir:

* Net İşletme Sermayesi: $24.000.000 \text{ TL}$
* Cari Oran: $1,40$
* İşletmenin Kısa Vadeli Yabancı Kaynakları, Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklarının $3$ katı büyüklüğündedir.
* Özkaynaklar, Toplam Yabancı Kaynakların $\%25$ 'i kadardır (Finansman Oranı = $0,25$ ).

Bu verilere göre, işletmenin Toplam Aktif Büyüklüğü ve Kaldıraç (Yabancı Kaynak) Oranı sırasıyla aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?

100.000.000 \text{ TL}

ve

\%80

100.000.000 \text{ TL}

ve

\%20

75.000.000 \text{ TL}

ve

\%80

400.000.000 \text{ TL}

ve

\%20

300.000.000 \text{ TL}

ve

\%80

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $100.000.000 \text{ TL}$ ve $\%80$

Cevap

İşletmenin Toplam Aktif Büyüklüğü

100.000.000 \text{ TL}

ve Kaldıraç Oranı

\%80

'dir.

Verilen bilgiler adım adım çözümlendiğinde; Cari oran ve NİS yardımıyla Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar 60.000.000 TL olarak bulunur. Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklar bunun üçte biri olduğu için 20.000.000 TL'dir ve Toplam Yabancı Kaynak 80.000.000 TL'ye ulaşır. Finansman oranının 0,25 olması, Özkaynakların yabancı kaynakların dörtte biri (20.000.000 TL) olduğunu gösterir. Bilanço denkliğinden Toplam Aktif 100.000.000 TL olur. Kaldıraç oranı ise Yabancı Kaynakların (80.000.000 TL) Toplam Aktiflere (100.000.000 TL) bölünmesiyle %80 olarak doğru şekilde tespit edilir.

Adım Adım Çözüm

1

Net İşletme Sermayesi (NİS) ve Cari Oran kullanılarak Kısa Vadeli Yabancı Kaynakları (KVYK) hesaplayın.

KVYK = 60.000.000 \text{ TL}

Cari Oran = \frac{Dönen Varlıklar}{KVYK} = 1,40

olduğundan

Dönen Varlıklar = 1,40 \times KVYK

'dır.

NİS = Dönen Varlıklar - KVYK = 24.000.000

. Formülde yerine koyarsak:

1,40 \times KVYK - KVYK = 0,40 \times KVYK = 24.000.000 \Rightarrow KVYK = 60.000.000 \text{ TL}

bulunur.

2

Uzun Vadeli Yabancı Kaynakları (UVYK) ve Toplam Yabancı Kaynakları (TYK) bulun.

UVYK = 20.000.000 \text{ TL}

,

TYK = 80.000.000 \text{ TL}

KVYK = 3 \times UVYK

verildiği için

60.000.000 = 3 \times UVYK \Rightarrow UVYK = 20.000.000 \text{ TL}

olur.

TYK = KVYK + UVYK = 60.000.000 + 20.000.000 = 80.000.000 \text{ TL}

'dir.

3

Finansman oranını kullanarak Özkaynakları ve Toplam Aktif Büyüklüğünü hesaplayın.

Özkaynaklar = 20.000.000 \text{ TL}

,

Toplam Aktif = 100.000.000 \text{ TL}

Finansman Oranı = \frac{Özkaynaklar}{TYK} = 0,25

. Buradan

Özkaynaklar = 0,25 \times 80.000.000 = 20.000.000 \text{ TL}

bulunur. Bilanço eşitliğine göre

Toplam Aktif = Toplam Pasif = TYK + Özkaynaklar = 80.000.000 + 20.000.000 = 100.000.000 \text{ TL}

'dir.

4

Kaldıraç Oranını hesaplayın.

Kaldıraç Oranı = \%80

Kaldıraç Oranı = \frac{Toplam Yabancı Kaynaklar}{Toplam Aktifler} = \frac{80.000.000}{100.000.000} = 0,80 \text{ (\%80)}

olarak hesaplanır.

Anahtar Kavram

Bilanço kalemleri arası bütünsel geçişler ve Finansal Yapı Oranları (Kaldıraç/Finansman) ilişkisi

Tahmini Süre:2m 30s

Soru 160Soru →

Uluslararası taşımacılık alanında faaliyet gösteren bir lojistik işletmesinin cari yıl sonu finansal performans ve yapı verilerine ilişkin bazı bilgiler aşağıda verilmiştir:

* Kaldıraç Oranı: $\%70$
* Özkaynak Kârlılığı (ROE): $\%20$
* Dönem Net Kârı: $12.000.000 \text{ TL}$
* Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar (KVYK), Uzun Vadeli Yabancı Kaynakların (UVYK) $2,5$ katı büyüklüğündedir.

Buna göre, işletmenin Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklarının Devamlı Sermayeye oranı ve Kısa Vadeli Yabancı Kaynak tutarı aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla doğru verilmiştir?

\%20

ve

100.000.000 \text{ TL}

\%25

ve

100.000.000 \text{ TL}

\%40

ve

30.000.000 \text{ TL}

\%40

ve

100.000.000 \text{ TL}

\%62,5

ve

40.000.000 \text{ TL}

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $\%40$ ve $100.000.000 \text{ TL}$

Cevap

İşletmenin Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklarının Devamlı Sermayeye oranı

\%40

, Kısa Vadeli Yabancı Kaynak tutarı ise

100.000.000 \text{ TL}

'dir.

Verilen oranlar kullanılarak zincirleme bir analiz yapıldığında; ilk adımda ROE üzerinden özkaynaklar (60.000.000 TL), ikinci adımda kaldıraç oranı yardımıyla toplam aktifler (200.000.000 TL) ve yabancı kaynak toplamı (140.000.000 TL) bulunur. Alt bileşenlere ayrıldığında KVYK 100.000.000 TL, UVYK ise 40.000.000 TL çıkar. Devamlı sermaye, özkaynak ile UVYK'nin toplamı (100.000.000 TL) olduğu için 40.000.000 / 100.000.000 eşitliğinden %40 oranına ulaşılır.

Adım Adım Çözüm

1

Özkaynak tutarının hesaplanması

\text{Özkaynaklar} = 60.000.000 \text{ TL}

Özkaynak Kârlılığı (ROE) formülü kullanılarak (Net Kâr / Özkaynak) işletmenin içsel sermaye tutarı bulunur:

0,20 = \frac{12.000.000}{\text{Özkaynaklar}}

2

Toplam Aktif ve Toplam Yabancı Kaynak tutarlarının hesaplanması

\text{Toplam Aktif} = 200.000.000 \text{ TL}

,

\text{Toplam Yabancı Kaynak} = 140.000.000 \text{ TL}

Kaldıraç Oranı

\%70

ise, Özkaynak Oranı

\%30

'dur. Toplam Aktif

= \frac{60.000.000}{0,30} = 200.000.000 \text{ TL}

olur. Yabancı Kaynaklar ise Aktif ile Özkaynak farkından

140.000.000 \text{ TL}

olarak bulunur.

3

Kısa ve Uzun Vadeli Yabancı Kaynak (KVYK ve UVYK) dağılımının hesaplanması

\text{KVYK} = 100.000.000 \text{ TL}

,

\text{UVYK} = 40.000.000 \text{ TL}

\text{KVYK} = 2,5 \times \text{UVYK}

ilişkisi verilmiştir.

\text{KVYK} + \text{UVYK} = 3,5 \times \text{UVYK} = 140.000.000 \text{ TL}

eşitliğinden çözülerek bulunur.

4

Devamlı Sermaye tutarının ve istenen oranın hesaplanması

\text{Devamlı Sermaye} = 100.000.000 \text{ TL}

, Oran

= \%40

Devamlı Sermaye

= \text{Özkaynak} + \text{UVYK}

'dir (

60.000.000 + 40.000.000 = 100.000.000 \text{ TL}

).

\frac{\text{UVYK}}{\text{Devamlı Sermaye}} = \frac{40.000.000}{100.000.000} = \%40

olarak hesaplanır.

Anahtar Kavram

Finansal Yapı Oranları Arası Geçiş ve Devamlı Sermaye Hesaplaması

Finansal Tablolar Analizi

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Alternatif Yöntem

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm