Examkin

İş Etüdü

132 soru

Soru 121Soru →

Tarım İşletmeleri Genel Müdürlüğüne (TİGEM) bağlı bir süt işleme tesisinde, endüstriyel pastörizasyon ünitesinin darboğaz yarattığı tespit edilmiştir. Metot etüdü ekibi, üniteden sorumlu operatörün makineye ürün yükleme, temizlik ve boşaltma faaliyetleri ile makinenin kendi kendine çalıştığı aktif işlem süreleri arasındaki eşzamanlılığı, bir zaman skalası üzerinde analiz etmektedir. Çalışmanın temel amacı, operatörün ve makinenin döngü içerisindeki atıl (boş) kaldığı süreleri tespit edip minimize etmektir.

Buna göre, etüt ekibinin "kaydetme" aşamasında kullandığı şema türü ve bu çalışma sonucunda temel olarak azaltmayı hedeflediği duruma karşılık gelen ASME standart sembolü aşağıdakilerin hangisinde doğru eşleştirilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Çoklu faaliyet şeması – Gecikme (D harfi)

Cevap

Ekip, zaman ekseninde eşzamanlılık analizi için 'Çoklu faaliyet şeması' kullanmalı ve atıl (boş) süreleri temsil eden 'Gecikme (D harfi)' sembolünü azaltmayı hedeflemelidir.
Çoklu faaliyet şeması (insan-makine şeması), işçi ve makinenin faaliyetlerini dikey bir zaman skalası üzerinde yan yana göstererek aralarındaki eşzamanlılığı incelemek için kullanılır. Bu şemanın temel amacı, her iki tarafın atıl (boş) kaldığı süreleri görselleştirmektir. Metot etüdü standart ASME sembollerinde makinenin veya işçinin boşta beklemesi 'Gecikme' olarak adlandırılır ve 'D harfi' (yarım daire) ile gösterilir. Bu nedenle senaryoya uygun şema ve azaltılması hedeflenen sembol eşleştirmesi tam olarak budur.

Adım Adım Çözüm

1
Senaryodaki problemi ve analiz hedefini belirleme
Problem: İnsan ve makinenin eşzamanlı çalışması ile atıl sürelerin tespiti.
Doğru aracı seçebilmek için etüdün hangi değişkenlere (zaman, rota, mikro hareket) odaklandığını anlamak gerekir.
2
Zaman skalası üzerinde eşzamanlılık gösteren şema türünü belirleme
Uygun şema: Çoklu faaliyet şeması (İnsan-Makine şeması).
Birden fazla kaynağın (işçi-makine veya işçi-işçi) faaliyetlerini aynı zaman ekseninde gösteren tek metot etüdü aracı çoklu faaliyet şemasıdır.
3
Atıl (boş) kalma durumunun ASME standartlarındaki karşılığını bulma
Uygun sembol: Gecikme / Bekleme (D harfi veya yarım daire).
Metot etüdünde planlanmamış beklemeler, makinenin boşta durması veya işçinin makineyi beklemesi 'gecikme' olarak sınıflandırılır.
4
Şema ve sembol ikilisini eşleştirme
Çoklu faaliyet şeması ile Gecikme (D harfi) eşleşmesi tespit edilir.
Senaryodaki amaca hizmet eden eksiksiz analitik eşleştirme budur.

Anahtar Kavram

Metot Etüdü Aşamaları ve ASME Şema Sembolleri
Soru 122Soru →

Milli Eğitim Bakanlığına bağlı bir basımevinde, ders kitaplarının üretim hattında verimsizlikler yaşanmaktadır. Süreci iyileştirmek amacıyla metot etüdü uygulayan bir uzman, sahada yaptığı gözlemlerde şu iki durumu kayıt altına almıştır:

I. Ciltleme operatörünün, yarı otomatik makine presleme işlemini gerçekleştirirken makine döngüsü bitene kadar müdahale edemeyip boş beklemesi.
II. Banttan çıkan ciltlenmiş kitapların, kalite kontrol görevlisinin vardiya içindeki uygunluk onayını alabilmek için geçici olarak paletler üzerinde tutulması.

Metot etüdü prensiplerine göre, uzmanın birinci durumdaki eşzamanlı boş beklemeleri minimize etmek amacıyla hazırlaması gereken en uygun şema türü ile ikinci durumdaki geçici tutulma halini süreç şemasında temsil eden ASME sembolü aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla verilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Çoklu Faaliyet Şeması – D Harfi

Cevap

Uzmanın birinci durum için hazırlaması gereken şema Çoklu Faaliyet Şeması, ikinci durumdaki beklemeyi temsil eden sembol ise D Harfidir.
Sorudaki birinci durum, operatör ve makinenin birbirine bağımlı çalışma ve boş bekleme sürelerinin incelenmesini gerektirir. Bu analiz için zaman ölçeğine dayalı 'Çoklu Faaliyet Şeması' kullanılır. İkinci durumdaki olay, bir denetim sürecini beklemek amacıyla yaşanan geçici duraklamadır. Bu tür geçici yığılmalar ve bir sonraki işlemi beklemeler süreç şemalarında 'Gecikme' anlamına gelen 'D Harfi' ile sembolize edilir.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci durumu (operatör ve makinenin eşzamanlı çalışma/bekleme süreleri) analiz edilecek aracı belirle.
İşçi, makine veya birden fazla işçinin aynı zaman ekseninde neleri eşzamanlı yaptığını gösteren analiz aracı Çoklu Faaliyet Şemasıdır (Adam-Makine Şeması da bu kategoridedir).
Zaman israfını ve atıl kapasiteyi önlemek için operatör ile makinenin birbiriyle ilişkili çalışma döngülerinin haritalanması gerekir.
2
İkinci durumu (malzemenin bir sonraki aşama için geçici olarak tutulması) ifade eden ASME standart sembolünü tespit et.
Malzemenin kalite kontrole girmek üzere işlem sırası beklemesi, depolama (üçgen) veya kontrol (kare) değil, bir gecikmedir (D harfi).
ASME standartlarında kalıcı ve kayıtlı muhafaza işlemi üçgen ile; bir işleme, taşımaya veya denetime geçmeden önceki olağan/geçici yığılmalar ise D (Delay - Gecikme) sembolü ile ifade edilir.

Anahtar Kavram

Metot Etüdü Şemaları ve ASME Süreç Sembolleri
Soru 123Soru →

Bir kamu lojistik işletmesinin bakım-onarım tesislerinde, operasyonel performansın iyileştirilmesi amacıyla uzman bir endüstri mühendisliği ekibi tarafından kapsamlı bir "iş etüdü" çalışması başlatılmıştır. Tesis yönetimi, bu projenin temel felsefesini, sınırlarını ve odaklanacağı performans boyutunu tüm personele doğru bir şekilde aktarmak istemektedir.

İş etüdünün kavramsal temelleri ve organizasyonel işlevleri dikkate alındığında, bu çalışmanın en temel ve doğrudan amacını ifade eden açıklama aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Mevcut çalışma yöntemlerini sistematik biçimde inceleyip gereksiz insan hareketlerini ve zaman israfını eleyerek, mevcut kaynaklarla sağlanan verimliliği artırmak.

Cevap

İş etüdünün en temel ve doğrudan amacı, mevcut çalışma yöntemlerini sistematik biçimde inceleyip gereksiz insan hareketlerini ve zaman israfını eleyerek, mevcut kaynaklarla sağlanan verimliliği artırmaktır.
İş etüdü, işgörenin çalışma koşullarını, hareketlerini ve süreçte harcadığı zamanı sistematik olarak inceleyen bir disiplindir. Temel hareket noktası, yeni ve büyük sermaye yatırımlarına gerek kalmadan, sadece mevcut çalışma yöntemini (metodu) iyileştirerek ve zaman israfını önleyerek eldeki kaynakların kullanım verimliliğini (çıktı/girdi oranını) maksimize etmektir.

Adım Adım Çözüm

1
İş etüdünün temel tanımını ve kapsamını analiz et.
İş etüdü; metot etüdü (işin daha iyi nasıl yapılacağı) ve iş ölçümünden (işin ne kadar süreceği) oluşur. Amacı mevcut iş sistemini iyileştirmektir.
Kavramın sınırlarını belirlemek, diğer üretim yönetimi fonksiyonlarıyla karışmasını engeller.
2
Verimlilik (efficiency) ve Etkinlik (effectiveness) farkını değerlendir.
Verimlilik 'işi doğru yapmak' (çıktı/girdi maksimizasyonu), etkinlik ise 'doğru işi yapmak' (hedeflere ulaşma derecesi) demektir. İş etüdü doğrudan verimliliği hedefler.
Çeldirici seçeneklerde yer alan stratejik hedeflere ulaşma kavramının (etkinlik) elenmesi gerekir.
3
Diğer üretim yönetimi disiplinlerini (Kapasite planlama, Kalite yönetimi, Stok yönetimi) iş etüdünden ayır.
Yeni makine yatırımı (Kapasite Planlama), dış başarısızlık maliyeti kontrolü (Kalite Yönetimi) ve stoksuz çalışma (JIT/Stok Yönetimi) iş etüdünün kavramsal sınırları dışındadır.
İş etüdünün mevcut sistem ve insan gücü kullanımına odaklandığını netleştirmek için.

Anahtar Kavram

İş Etüdü ve Verimlilik İlişkisi
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 124Soru →

Makina ve teçhizat üretimi yapan devlete ait entegre bir sanayi tesisinde, belirli bir montaj hattının aylık üretim kotalarını eksiksiz doldurduğu raporlanmıştır. Ancak yapılan mühendislik ön incelemelerinde; bu üretim sırasında planlanandan çok daha fazla malzeme firesi verildiği, operatörlerin istasyonlar arası gereksiz hareketlerinden dolayı aşırı fiziksel yorgunluk yaşadığı ve tezgahların işlem aralarında uzun süre boş beklediği tespit edilmiştir. Tesis yöneticisi bu durumu, "Üretim kotalarımıza ulaştığımıza göre hattımız başarılı bir şekilde çalışmaktadır. Artan talebi karşılamak ve sistemdeki bekleme sürelerini gidermek için hattımıza acilen yeni makine yatırımı yapmalıyız." şeklinde değerlendirmiştir. Endüstri mühendisliği departmanı ise yeni bir makine yatırımından önce, mevcut hatta kapsamlı bir "iş etüdü" çalışması yapılması gerektiğini üst yönetime raporlamıştır.

Endüstri mühendisliği departmanının iş etüdü önermesinin temel gerekçesi ve yöneticinin değerlendirmesindeki kavramsal yanılgı aşağıdakilerden hangisinde en doğru şekilde ifade edilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yönetici sadece önceden belirlenen üretim kotalarına ulaşılmasına (etkinlik) odaklanmıştır; oysa iş etüdü, mevcut süreçteki israfları ve beklemeleri yok ederek kaynak kullanım oranını (verimlilik) iyileştirmeyi ve ilave yatırım gereksinimini önlemeyi amaçlar.

Cevap

Doğru seçenek, yöneticinin sadece kotalara ulaşılmasına (etkinlik) odaklandığını, iş etüdünün ise gereksiz hareketleri ve beklemeleri önleyerek kaynak kullanım verimliliğini artırmayı ve ilave yatırım gereksinimini ortadan kaldırmayı amaçladığını belirten ifadedir.
İşletmelerde hedeflenen üretim miktarlarına ulaşılması (etkinlik), sürecin kusursuz işlediği anlamına gelmez. Senaryoda olduğu gibi israflar, uzun beklemeler ve ergonomik sorunlar mevcutken, yeni bir makine yatırımı yapmak yalnızca mevcut verimsizliğin boyutunu ve maliyetini büyütür. İş etüdü, mevcut insan ve makine kaynaklarının kullanım şeklini (metodunu) inceleyerek ve sürelerini standartlaştırarak (ölçüm) israfları ortadan kaldırır. Bu sayede girdi-çıktı oranı (verimlilik) iyileşir ve aslında ihtiyaç duyulmayan ilave donanım yatırımlarının önüne geçilir.

Adım Adım Çözüm

1
Yöneticinin bakış açısını analiz et
Yönetici, üretim kotalarının dolmasını yeterli bir başarı ölçütü olarak görmekte, ancak fireleri, yorgunluğu ve makine beklemelerini göz ardı ederek doğrudan yeni yatırıma yönelmektedir.
Sorunun kök nedenini (israf) çözmeden kapasiteyi artırmak, işletmecilikte 'verimsizliği büyütmek' anlamına gelir.
2
Verimlilik (Productivity) ve Etkinlik (Effectiveness) kavramlarını ayırt et
Kotayı doldurmak 'etkinlik'tir. Aynı kotayı daha az yorularak, daha az bekleme ve fire ile üretmek ise 'verimlilik'tir.
KPSS formatında bu iki kavram sıklıkla birbirine karıştırılmak üzere sorulur. Yönetici etkinliğe odaklanıp verimliliği kaçırmaktadır.
3
İş etüdünün tanımını ve temel amacını uygula
İş etüdü (metot ve zaman etüdü); işin daha kolay, standart ve ekonomik yapılmasını sağlayarak mevcut kaynaklardan (insan, makine) en yüksek verimi almayı amaçlar.
Mevcut sistemde israflar varken yeni makine almak yerine, iş etüdü ile mevcudu iyileştirmek kaynak kullanım oranını artırır ve gereksiz yatırımları önler.

Anahtar Kavram

İş Etüdünün Temel Amacı ve Verimlilik vs. Etkinlik Ayrımı
Soru 125Soru →

Makine ve Kimya Endüstrisi (MKE) kurumuna ait bir mühimmat üretim tesisinde, standart bir top mermisinin kovan montaj işlemi için zaman etüdü çalışması yapılmaktadır.

Yapılan kronometraj ölçümleri sonucunda elde edilen veriler şu şekildedir:
- Ortalama gözlenen (temel) zaman: 1212 dakika
- İşçinin tempo (performans) değerlendirme faktörü: %120\%120

İşletme yönetimi; çalışanlar için %4\%4 kişisel ihtiyaç payı, %7\%7 yorulma payı ve %9\%9 kaçınılmaz gecikme payı öngörmüştür. Kurumun iş etüdü prosedürlerine göre tüm paylar toplam mesai süresi (vardiya) üzerinden hesaplanmaktadır.

Buna göre, kovan montaj işlemi için belirlenmesi gereken standart zaman kaç dakikadır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 18,0

Cevap

İşlem için belirlenmesi gereken standart zaman 18,0 dakikadır.
Standart zaman bulunurken öncelikle gözlenen zaman tempo faktörüyle çarpılarak Normal Zaman (NZ) elde edilir (12×1,20=14,412 \times 1,20 = 14,4 dk). İşetme yönetiminin belirlediği toleranslar (paylar) toplam mesai süresi üzerinden ifade edildiği için ilgili formül ST=NZ1−pST = \frac{NZ}{1 - p} olarak kullanılmalıdır. Toplam pay (p) =%4+%7+%9=%20= \%4 + \%7 + \%9 = \%20 (0,20) olduğuna göre Standart Zaman =14,41−0,20=14,40,80=18,0= \frac{14,4}{1 - 0,20} = \frac{14,4}{0,80} = 18,0 dakika olarak bulunur.

Adım Adım Çözüm

1
Toplam tolerans (pay) oranının hesaplanması.
Toplam Pay = Kişisel + Yorulma + Gecikme = %4+%7+%9=%20\%4 + \%7 + \%9 = \%20 (0,200,20).
Standart zaman formülünde kullanılacak olan toplam pay oranını bulmak.
2
Normal Zamanın (NZ) hesaplanması.
NZ=Go¨zlenen Zaman×Tempo Fakto¨ru¨=12×1,20=14,4NZ = \text{Gözlenen Zaman} \times \text{Tempo Faktörü} = 12 \times 1,20 = 14,4 dakika.
İşçinin çalışma temposu, standart kabul edilen %100\%100 temposuna dönüştürülerek temel süre elde edilir.
3
Standart Zamanın (ST) hesaplanması.
ST=NZ1−Toplam Pay Oranı=14,41−0,20=14,40,80=18,0ST = \frac{NZ}{1 - \text{Toplam Pay Oranı}} = \frac{14,4}{1 - 0,20} = \frac{14,4}{0,80} = 18,0 dakika.
Paylar 'toplam mesai süresi (vardiya)' üzerinden verildiğinde standart zaman bu formülle bulunur. Eğer paylar doğrudan normal zaman üzerinden verilseydi formül NZ×(1+Pay)NZ \times (1 + \text{Pay}) şeklinde olurdu.

Anahtar Kavram

Standart Zaman Hesaplama ve Tolerans Türleri
Soru 126Soru →

Devlet Su İşleri (DSİ) Su Kalite Kontrol Laboratuvarı'nda, standart bir su numunesinin kimyasal analiz işlemi için yapılan zaman etüdü çalışmasında, bir analistin ortalama işlem süresi (gözlenen zaman) 15 dakika olarak ölçülmüş ve analistin çalışma temposu %120 olarak değerlendirilmiştir.

Laboratuvar yönetimi, bu işlem için tolerans (pay) oranlarını şu şekilde belirlemiştir:
- Kişisel ihtiyaç payı: %5
- Yorgunluk payı: %8
- Kaçınılmaz gecikme payı: %7

Kurumun standart iş ölçümü prosedürlerine göre toplam tolerans payı, toplam mesai (vardiya) süresinin bir yüzdesi olarak kabul edilerek hesaplamalara dâhil edilmektedir.

Buna göre, su numunesi analiz işlemi için belirlenmesi gereken standart zaman kaç dakikadır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 22,5

Cevap

Su numunesi analiz işlemi için belirlenmesi gereken standart zaman 22,5 dakikadır.
Standart zaman hesaplanırken ilk olarak normal zaman bulunur. Bu işlemde 1515 dakikalık gözlenen süre %120\%120 (1,201,20) tempo ile çarpıldığında normal zaman 1818 dakika olarak elde edilir. Soruda kritik olan detay, toplam %20\%20 (0,200,20) olan tolerans payının 'toplam mesai süresinin bir yüzdesi' olarak tanımlanmasıdır. Bu durumda standart zaman hesaplanırken normal zaman, 11 eksi tolerans oranına bölünmelidir. 18/(1−0,20)=18/0,80=22,518 / (1 - 0,20) = 18 / 0,80 = 22,5 dakika sonucuna ulaşılır.

Adım Adım Çözüm

1
Gözlenen zaman ve tempo faktörünü kullanarak Normal Zamanı (NZ) hesapla.
NZ=15×1,20=18NZ = 15 \times 1,20 = 18 dakika.
Zaman etüdünde standart zaman bulunmadan önce, analistin performansını standart performansa eşitlemek için gözlenen zaman ile tempo faktörü çarpılmalıdır.
2
Tüm tolerans oranlarını toplayarak Toplam Tolerans Payını (a) hesapla.
a=%5+%8+%7=%20a = \%5 + \%8 + \%7 = \%20 (veya 0,200,20).
İşlemin gerçekleştirilmesi sırasında ortaya çıkan tüm meşru gecikmelerin ve ihtiyaçların standart zamana yansıtılması gerekir.
3
Tolerans payının toplam mesai süresinin bir yüzdesi olduğu duruma ait Standart Zaman (SZ) formülünü uygula.
SZ=NZ1−a=181−0,20=180,80=22,5SZ = \frac{NZ}{1 - a} = \frac{18}{1 - 0,20} = \frac{18}{0,80} = 22,5 dakika.
Tolerans payı toplam mesainin bir yüzdesi olarak kabul edildiğinde, doğrudan normal zamanla çarpılmaz (NZ×(1+a)NZ \times (1+a) formülü kullanılmaz); bunun yerine SZ=NZ1−aSZ = \frac{NZ}{1-a} matematiksel ilişkisi kullanılır.

Anahtar Kavram

İş Ölçümünde Standart Zaman ve Mesai İçi Tolerans Hesaplaması
Soru 127Soru →

Bir Tarım ve Orman İlçe Müdürlüğünde, Çiftçi Kayıt Sistemi (ÇKS) başvuru dosyalarının onaylanması işlemi için zaman etüdü yapılmaktadır. İşlem üç alt elemandan oluşmaktadır:

* 1. Eleman (Evrak Kontrolü): Ortalama gözlem süresi 4,04,0 dakika, tempo (performans) değerlendirme oranı %110\%110.
* 2. Eleman (Sisteme Veri Girişi): Ortalama gözlem süresi 2,02,0 dakika, tempo (performans) değerlendirme oranı %120\%120.
* 3. Eleman (Fiziki Arşivleme): Sadece her 55 başvuruda bir defa toplu olarak yapılmaktadır (Sıklık = 1/51/5). Bu işlemin yapıldığı durumlardaki ortalama gözlem süresi 6,06,0 dakika, tempo değerlendirme oranı %100\%100'dür.

Müdürlük yönetimi; personelin çalışma koşullarını dikkate alarak kişisel ihtiyaç payını %5\%5, yorgunluk (dinlenme) payını %10\%10 ve kaçınılmaz gecikme payını %5\%5 olarak belirlemiştir.

Buna göre, bir ÇKS başvuru dosyasının onaylanması işlemi için hesaplanan standart zaman kaç dakikadır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 9,69,6

Cevap

Hesaplanan standart zaman 9,69,6 dakikadır.
İş ölçümü hesaplamalarında standart zamanı bulmak için öncelikle her elemanın 'Normal Zamanı' bulunur. Normal zaman hesaplanırken, ortalama gözlem süresi, tempo oranı ve eğer işlem her döngüde yapılmıyorsa sıklık oranı çarpılır. Soruya göre sırasıyla normal zamanlar: 4,44,4 dk, 2,42,4 dk ve 1,21,2 dk olarak hesaplanır. Toplam normal zaman 8,08,0 dakikadır. Standart zaman ise normal zamanın üzerine yasal veya kurumsal olarak belirlenmiş payların (toleransların) eklenmesiyle bulunur. Toplam tolerans %20\%20 (Kişisel %5\%5 + Yorgunluk %10\%10 + Gecikme %5\%5) olduğundan, standart zaman 8,0×1,20=9,68,0 \times 1,20 = 9,6 dakika olur.

Adım Adım Çözüm

1
Her bir alt eleman için 'Normal Zaman' değerlerini sıklık oranlarını da dikkate alarak hesapla.
1. Eleman: 4,0×1,10×1=4,44,0 \times 1,10 \times 1 = 4,4 dakika. 2. Eleman: 2,0×1,20×1=2,42,0 \times 1,20 \times 1 = 2,4 dakika. 3. Eleman: 6,0×1,00×(1/5)=1,26,0 \times 1,00 \times (1/5) = 1,2 dakika.
Normal zaman, ortalama gözlem süresinin tempo (performans) oranı ve işlemin gerçekleşme sıklığı ile çarpılmasıyla bulunur.
2
Toplam Normal Zamanı hesapla.
Toplam Normal Zaman = 4,4+2,4+1,2=8,04,4 + 2,4 + 1,2 = 8,0 dakika.
Bir işlemin tam normal süresi, o işlemi oluşturan tüm alt elemanların normal zamanlarının toplamına eşittir.
3
Toplam tolerans (pay) oranını belirle.
Toplam Tolerans Oranı = Kişisel İhtiyaç (\%5) + Yorgunluk (\%10) + Gecikme (\%5) = \%20 (0,200,20).
Çalışanlara standart süre boyunca verilecek tüm hak edilmiş aralar kümülatif olarak toplanır.
4
Standart Zamanı (SZ) hesapla.
SZ=8,0×(1+0,20)=8,0×1,20=9,6SZ = 8,0 \times (1 + 0,20) = 8,0 \times 1,20 = 9,6 dakika.
Standart zaman, hesaplanan toplam normal zamanın üzerine toplam tolerans payının eklenmesiyle elde edilir.

Anahtar Kavram

İş Ölçümünde Standart Zaman ve Normal Zaman Hesaplaması

Alternatif Yöntem

Normal zamanları ayrı ayrı bulduktan sonra, tolerans payını her bir elemana ayrı ayrı uygulayıp daha sonra toplamak da aynı sonucu verecektir: (4,4×1,20)+(2,4×1,20)+(1,2×1,20)=5,28+2,88+1,44=9,6(4,4 \times 1,20) + (2,4 \times 1,20) + (1,2 \times 1,20) = 5,28 + 2,88 + 1,44 = 9,6 dakika.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 128Soru →

İl Afet ve Acil Durum Müdürlüğüne (AFAD) ait bir lojistik merkezinde, dışarıdan gelen çadırların kabul süreci metot etüdü kapsamında incelenmekte ve bir iş akış şeması (süreç şeması) çıkarılmaktadır. Süreç adımları sırasıyla şöyledir:

I. Gelen çadırların irsaliye belgesindeki miktarlar ile fiziksel sayımının karşılaştırılarak doğrulanması
II. Doğrulaması yapılan çadırların üzerine depo otomasyonu için karekod etiketlerinin yapıştırılması
III. Etiketlenen çadırların transpalet yardımıyla C bloktaki ilgili stok holüne aktarılması
IV. Stok holüne getirilen çadırların, raflara yerleştirilmeden önce istifleme makinesinin başka bir işlemde olması nedeniyle koridorda geçici bir süre bekletilmesi
V. Çadırların olası bir afet durumunda sevk edilene kadar belirlenen raflarda kilit altında tutulması

Bu sürecin iş akış şemasında gösteriminde kullanılacak ASME (Amerikan Makine Mühendisleri Odası) sembollerinin sırası aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kare – Daire – Ok – D Harfi – Ters Üçgen

Cevap

Sürecin doğru sembol sıralaması; Kare (Muayene), Daire (İşlem), Ok (Taşıma), D Harfi (Gecikme) ve Ters Üçgen (Depolama) şeklindedir.
Verilen süreçte sırasıyla; miktar kontrolü yapılması bir 'Muayene' (Kare), etiket yapıştırılması bir 'İşlem' (Daire), çadırların aktarılması 'Taşıma' (Ok), koridorda sıranın gelmesinin beklenmesi 'Gecikme' (D Harfi) ve kilit altındaki raflarda muhafaza edilmesi ise resmi bir 'Depolama'dır (Ters Üçgen). Doğru sembol sırası Kare – Daire – Ok – D Harfi – Ters Üçgen şeklindedir.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci adımın niteliğinin belirlenmesi
Miktar doğrulama ve sayım işlemi bir nitelik/nicelik kontrolü olduğundan 'Muayene/Kontrol' olarak sınıflandırılır ve 'Kare' sembolü ile gösterilir.
Ürünün fiziksel veya kimyasal yapısını değiştirmeyen, sadece standartlara veya belgelere uygunluğunu test eden adımlar kontroldür.
2
İkinci adımın niteliğinin belirlenmesi
Karekod etiketi yapıştırmak ürüne yönelik fiziksel bir eklenti/katkı olduğundan 'İşlem (Operasyon)' olarak sınıflandırılır ve 'Daire' sembolü ile gösterilir.
Malzemenin özelliklerini değiştiren veya sürece doğrudan değer katan montaj, üretim, etiketleme vb. faaliyetler işlemdir.
3
Üçüncü adımın niteliğinin belirlenmesi
Ürünlerin transpalet ile başka bir lokasyona götürülmesi 'Taşıma' faaliyetidir ve 'Ok' sembolü ile gösterilir.
Malzeme veya işçinin fiziksel olarak yer değiştirmesi taşıma sembolü ile ifade edilir.
4
Dördüncü adımın niteliğinin belirlenmesi
Makine sırası beklemek gibi plan dışı veya geçici duraksamalar 'Gecikme/Bekleme' olarak sınıflandırılır ve 'D Harfi (Yarım Daire)' ile gösterilir.
Sürecin akışında bir sonraki adıma geçilmesini engelleyen geçici durmalar gecikmedir.
5
Beşinci adımın niteliğinin belirlenmesi
Ürünlerin yetkili onayı olmadan alınamayacak şekilde uzun süreli kilit altında tutulması 'Depolama' faaliyetidir ve 'Ters Üçgen' sembolü ile gösterilir.
Geçici beklemenin aksine, depolama resmi bir kayıt ve koruma altındaki muhafaza işlemidir.

Anahtar Kavram

İş Akış Şeması (Süreç Şeması) ASME Sembolleri
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 129Soru →

Bir Gümrük ve Dış Ticaret Bölge Müdürlüğünde, 'İthalat Beyannamesi Tescil ve Onay' süreci için bir zaman etüdü çalışması yürütülmektedir. Etüt uzmanı, süreci dört temel iş elemanına ayırmış ve aşağıdaki verileri elde etmiştir:

İş ElemanıGözlem Süresi (dk)Tempo (Performans) NotuSıklık (Frekans)
1. Belge ve GTİP Kontrolü2,5%1201/1
2. Sisteme Veri Girişi4,0%1101/1
3. Risk Analizi ve Heyet Onayı6,0%1001/5
4. Evrak Arşivleme2,0%901/1

İşletmede yorgunluk, kişisel ihtiyaçlar ve gecikmeler için belirlenen toplam tolerans (pay) oranı, normal zaman üzerinden %25 olarak kabul edilmektedir.

Buna göre, ithalat beyannamesi tescil ve onay işleminin standart zamanı kaç dakikadır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 13,0

Cevap

Standart zaman 13,0 dakikadır.
Doğru sonuca ulaşmak için üç aşamalı hesaplama yapılmalıdır. Öncelikle her iş elemanının gözlem süresi, tempo notu ve sıklık oranı çarpılarak normal zamanlar bulunur (Belge: 2,5×1,20×1=3,02,5 \times 1,20 \times 1 = 3,0, Veri Girişi: 4,0×1,10×1=4,44,0 \times 1,10 \times 1 = 4,4, Onay: 6,0×1,00×0,20=1,26,0 \times 1,00 \times 0,20 = 1,2, Arşiv: 2,0×0,90×1=1,82,0 \times 0,90 \times 1 = 1,8). Bu değerler toplandığında Toplam Normal Zaman 10,4 dakika olarak bulunur. Tolerans payı normal zaman üzerinden %25 olduğu için, standart zaman 10,4×1,25=13,010,4 \times 1,25 = 13,0 dakika olarak hesaplanır.

Adım Adım Çözüm

1
Her bir iş elemanı için Normal Zamanı (NZ) hesapla.
Belge: 3,0 dk, Veri Girişi: 4,4 dk, Onay: 1,2 dk, Arşiv: 1,8 dk.
Normal zaman, gözlem süresinin tempo notu ve sıklık ile çarpılmasıyla bulunur (NZ=Go¨zlemSu¨resi×Tempo×SıklıkNZ = Gözlem Süresi \times Tempo \times Sıklık). Risk analizi için: 6,0×1,00×(1/5)=1,26,0 \times 1,00 \times (1/5) = 1,2 dk.
2
Toplam Normal Zamanı bul.
Toplam NZ = 3,0+4,4+1,2+1,8=10,43,0 + 4,4 + 1,2 + 1,8 = 10,4 dakika.
Tüm iş elemanlarının normal zamanları toplanarak bir tam döngünün temel süresi elde edilir.
3
Standart Zamanı (SZ) hesapla.
SZ=10,4×(1+0,25)=13,0SZ = 10,4 \times (1 + 0,25) = 13,0 dakika.
Standart zamanı bulmak için toplam normal zamana tolerans (pay) oranı eklenir.

Anahtar Kavram

Zaman Etüdünde Sıklık (Frekans) ve Standart Zaman Hesaplama
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 130Soru →

Devlet Su İşleri (DSİ) su kalite kontrol laboratuvarında, sahadan gelen su numunelerinin analiz sürecinde bir metot etüdü çalışması yürütülmektedir. Etüt uzmanı, aşağıdaki iki farklı durum için en uygun kayıt tekniklerini ve standart sembolleri belirleyecektir:

I. Numunenin laboratuvara kabulü, tasnif masasına taşınması, reaktif eklenmesi, analiz cihazının meşgul olması nedeniyle tezgahta sıra beklemesi ve sonucun çıkmasının ardından numunenin soğuk hava deposuna kaldırılmasına kadar olan sürecin aşama aşama haritalanması.
II. Reaktif ekleme işlemi sırasında, teknisyenin bir eliyle test tüpünü tutarken diğer eliyle damlalığı nasıl kullandığı, bu esnada oluşan mikro düzeydeki eşitsiz hareketlerin ve boş beklemelerin incelenmesi.

Buna göre uzman; I. durumdaki genel süreci kaydetmek için hangi şema türünü, numunenin 'analiz cihazında sıra beklemesi' adımını ifade etmek için hangi ASME sembolünü ve II. durumdaki analizi gerçekleştirmek için hangi şema tekniğini kullanmalıdır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İş Akış Şeması / D harfi / İki El Süreç Şeması

Cevap

Uzman, genel süreci haritalamak için İş Akış Şeması'nı, cihaz sırası beklemeyi göstermek için Gecikme anlamına gelen D harfini, operatörün el hareketlerini incelemek için ise İki El Süreç Şeması'nı kullanmalıdır.
I. durumda anlatılan sürecin baştan sona adım adım kaydedilmesi İş Akış Şeması (Süreç Şeması) ile gerçekleştirilir. Analiz cihazında sıra beklemek, akış esnasında oluşan geçici bir duraklama olduğu için ASME standartlarına göre Gecikme/Bekleme kategorisine girer ve D harfi ile sembolize edilir (Senaryonun sonundaki soğuk hava deposu ise Ters Üçgen ile sembolize edilir). II. durumda ise, tek bir teknisyenin sağ ve sol elinin eşzamanlı hareketlerini ve boşta kalma sürelerini detaylı incelemek maksadıyla İki El Süreç Şeması kullanılır.

Adım Adım Çözüm

1
I. durumda istenen genel haritalama tekniğini belirle.
Bir malzemenin (numunenin) veya işçinin geçirdiği tüm aşamaların (işlem, taşıma, bekleme vb.) sırasıyla kaydedilmesi İş Akış Şeması (Süreç Şeması) ile yapılır.
Sürecin baştan sona mantıksal akışının incelenmesi metot etüdünün temel kaydetme adımıdır.
2
Numunenin cihazda sıra beklemesi eyleminin ASME standartlarındaki karşılığını bul.
Sıra beklemek, yetkili bir depolama değil, sürecin akışındaki geçici bir duraklamadır. Bu durum 'Gecikme/Bekleme' olarak adlandırılır ve ASME standartlarında D harfi (Yarım Daire) ile sembolize edilir.
Depolama (Ters Üçgen) yetki gerektiren kalıcı bir işlemi ifade ederken, gecikme (D harfi) iş akışı sırasındaki mecburi beklemeleri ifade eder.
3
II. durumdaki mikro hareket analizi tekniğini belirle.
Tek bir teknisyenin sağ ve sol elinin aynı anda ne yaptığını, koordinasyonunu ve boş beklemelerini incelemek için İki El Süreç Şeması kullanılır.
Çoklu faaliyet şeması insan-makine veya birden fazla insanın ilişkisini incelerken, iki el süreç şeması tek bir operatörün uzuvlarının ilişkisine odaklanır.

Anahtar Kavram

Metot Etüdü Kaydetme Teknikleri ve ASME Standart Sembolleri
Soru 131Soru →

Sağlık Bakanlığına bağlı bir şehir hastanesinin Merkezi Sterilizasyon Ünitesinde görevli teknisyenlerin cerrahi setleri hazırlama süreçleri ile bu setlerin otoklav cihazlarında sterilize edilme süreleri arasında senkronizasyon sorunları yaşanmaktadır. Yapılan ön gözlemde, teknisyenlerin cihazların işlem döngüsünü bitirmesini beklediği, cihazların ise yeni set hazırlıkları tamamlanmadığı için zaman zaman atıl kaldığı tespit edilmiştir.

Bu ünitedeki verimsizliği gidermek amacıyla başlatılan metot etüdü çalışmasının 'kaydetme' aşamasında, teknisyen-cihaz etkileşimini eşzamanlı olarak analiz etmek için kullanılması gereken en uygun şema türü ile problem kaynağı olan 'atıl bekleme' durumunu ifade eden standart ASME sembolü aşağıdakilerin hangisinde birlikte verilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Çoklu Faaliyet Şeması – D harfi

Cevap

En uygun analiz aracı Çoklu Faaliyet Şeması ve bekleme durumunu ifade eden sembol D harfidir.
Vakada teknisyen (insan) ve otoklav (makine) olmak üzere birden fazla unsurun aynı anda gerçekleştirdiği faaliyetlerin zaman içindeki ilişkisi vurgulanmaktadır. Bir veya birkaç operatör ile bir veya birkaç makinenin faaliyetlerini ortak bir zaman ölçeğinde kaydeden şema 'Çoklu Faaliyet Şeması'dır (Adam-Makine Şeması olarak da bilinir). Süreç içinde hazırlık veya işlem bitimi sebebiyle yaşanan atıl bekleme süreleri (gecikmeler) ise uluslararası ASME standartlarına göre 'D harfi' (Delay) ile sembolize edilir.

Adım Adım Çözüm

1
Vakadaki temel problemi analiz etme.
Problem, teknisyen (insan) ve otoklav cihazı (makine) arasındaki senkronizasyon eksikliği ve karşılıklı atıl bekleme süreleridir.
Doğru metot etüdü aracını seçebilmek için incelenecek sürecin doğasının (insan-makine etkileşimi) netleştirilmesi gerekir.
2
Kaydetme aşamasında kullanılacak şemayı belirleme.
İnsan ve makinenin ortak bir zaman ölçeği üzerinde eşzamanlı faaliyetlerini (çalışma ve boş kalma sürelerini) gösteren şema Çoklu Faaliyet Şemasıdır.
Diğer şemalar (örneğin süreç şeması veya iki el iş akış şeması) makine ile insanın eşzamanlı zaman analizini ortak bir eksende göstermek için tasarlanmamıştır.
3
Atıl bekleme durumuna karşılık gelen ASME sembolünü tanımlama.
İşlem sırasında akışın durması, makinenin veya personelin sırasını beklemesi 'gecikme' (delay) olarak sınıflandırılır ve 'D harfi' ile gösterilir.
Standart ASME süreç şeması sembollerinde D harfi gecikme/bekleme durumlarını temsil eder.

Anahtar Kavram

Metot Etüdü Kaydetme Şemaları ve ASME Sembolleri
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 132Soru →

Bir Darphane ve Damga Matbaası Genel Müdürlüğü tesisinde, özel anı paralarının kalite kontrol ve şeffaf kapsüllere yerleştirilmesi operasyonu için zaman etüdü yapılmaktadır. Operasyon üç alt elemandan oluşmaktadır:

Elemanİşlem AçıklamasıOrtalama Gözlem SüresiTempoFrekans
1Paranın kalite kontrolünün yapılması3,03,0 dakika%120\%1201/11/1
2Paranın kapsüle yerleştirilip kapatılması2,02,0 dakika%110\%1101/11/1
3Dolu tepsinin aktarılıp boş tepsi alınması10,010,0 dakika%100\%1001/501/50

İşletme yönetimi bu operasyon için %8\%8 kişisel ihtiyaç, %12\%12 yorgunluk ve %5\%5 gecikme payı (tolerans) belirlemiştir. Tolerans payları normal zaman üzerinden hesaplanmaktadır.

Buna göre, bir adet anı parasının kalite kontrol ve kapsülleme işlemi için belirlenen standart zaman kaç dakikadır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 7,507,50

Cevap

7,507,50 dakikadır.
Zaman etüdünde standart zaman hesabı belli adımlara dayanır. Önce elemanların normal zamanı (Ortalama Gözlem Süresi ×\times Tempo ×\times Frekans) bulunur. Elemanların normal zamanları sırasıyla 3,603,60, 2,202,20 ve 0,200,20 dakikadır. Bunların toplamı operasyonun Toplam Normal Zamanını (6,006,00 dk) verir. Daha sonra tolerans oranları toplanır (%,8+%,12+%,5=%,25\%,8 + \%,12 + \%,5 = \%,25). Son aşamada ise toplam tolerans oranı normal zamana eklenir: 6,00×1,25=7,506,00 \times 1,25 = 7,50 dakika standart zaman olarak hesaplanır.

Adım Adım Çözüm

1
Her bir alt eleman için birim ürün başına düşen Normal Zamanı (NZ) hesapla.
1. Eleman NZ: 3,0×1,20=3,603,0 \times 1,20 = 3,60 dk
2. Eleman NZ: 2,0×1,10=2,202,0 \times 1,10 = 2,20 dk
3. Eleman NZ: (10,0×1,00)×(1/50)=0,20(10,0 \times 1,00) \times (1/50) = 0,20 dk
Normal zaman hesaplanırken ortalama gözlem süresi ile işçinin tempo değeri çarpılır ve işlemin her bir ürün için ne sıklıkla (frekans) yapıldığıyla oranlanır.
2
Toplam Normal Zamanı hesapla.
Toplam Normal Zaman =3,60+2,20+0,20=6,00= 3,60 + 2,20 + 0,20 = 6,00 dakika.
Bir adet ürünün üretimindeki tüm temel işlemlerin normal süreleri toplanarak toplam temel işlem süresi bulunur.
3
Toplam Tolerans (Pay) Oranını belirle.
Kişisel ihtiyaç (%,8\%,8) + Yorgunluk (%,12\%,12) + Gecikme (%,5\%,5) =%,25= \%,25 (0,250,25)
İşçinin mesai içindeki kişisel, bedensel ve öngörülemeyen kesintilerini karşılayacak toplam pay yüzdesi bulunmalıdır.
4
Standart Zamanı (SZ) hesapla.
SZ =NormalZaman×(1+ToleransOranı)⇒SZ=6,00×(1+0,25)=6,00×1,25=7,50= Normal Zaman \times (1 + Tolerans Oranı) \Rightarrow SZ = 6,00 \times (1 + 0,25) = 6,00 \times 1,25 = 7,50 dakika.
Standart zaman, ürünün operasyonu için hesaplanan net normal süreye tolerans yüzdesinin ilave edilmesiyle tespit edilir.

Anahtar Kavram

İş etüdünde ortalama gözlem süresi, tempo performansı, frekans katsayısı ve tolerans payları birleştirilerek Standart Zaman hesaplamasının gerçekleştirilmesi.
ÖncekiSayfa 7 / 7
İş Etüdü Alıştırma Soruları — KPSS İşletme — Sayfa 7 | Examkin