Stratejik Yönetim Temel Kavramları

Bir tıbbi cihaz üreticisi, uzun süren kurum içi eğitimler ve Ar-Ge yatırımları sonucunda, yalnızca kendi mühendislerinin uzmanlığına dayanan, rakiplerin kolayca taklit edemediği özgün bir "mikroçip tasarım becerisi" geliştirmiştir. Şirket yönetimi yayımladığı strateji belgesinde; kurumun ana varlık sebebini "Sağlık profesyonellerine en hassas teşhis imkânlarını sunarak insan hayatının kalitesini yükseltmek" olarak tanımlamış, ardından da "2030 yılı sonuna kadar Avrupa tanı cihazları pazarındaki payımızı %20 seviyesine çıkarmak" şeklinde ölçülebilir bir rota belirlemiştir.

Buna göre vakada bahsedilen;
I. Rakiplerin taklit edemediği özgün tasarım becerisi,
II. "Sağlık profesyonellerine... insan hayatının kalitesini yükseltmek" ifadesi,
III. "2030 yılı sonuna kadar... pazar payımızı %20 seviyesine çıkarmak" kararı,
stratejik yönetimin kavramları açısından sırasıyla aşağıdakilerden hangisini ifade etmektedir?

Ulusal çapta faaliyet gösteren bir lojistik firmasının yönetim kurulu başkanı, yıllık değerlendirme toplantısında şirket çalışanlarına hitaben şu ifadeleri kullanmıştır:

"Değerli çalışma arkadaşlarım, bizim bu sektördeki temel varlık nedenimiz; müşterilerimizin gönderilerini en güvenli, hızlı ve şeffaf şekilde, modern teknolojilerden faydalanarak alıcılarına ulaştırmaktır. Önümüzdeki on yıllık süreçte ise ulaşmak istediğimiz nihai nokta, yalnızca Türkiye'nin değil, tüm Avrupa kıtasının en çok tercih edilen ve sektöre yön veren lojistik markası olmaktır."

Buna göre, yönetim kurulu başkanının konuşmasında sırasıyla aşağıdaki stratejik yönetim kavramlarından hangilerine vurgu yapılmıştır?

Küresel ölçekte yazılım hizmetleri sunan bir bilişim şirketi, yeniden yapılanma sürecinde temel yönelimini ifade eden aşağıdaki bildirgelere kurumsal web sitesinde yer vermiştir:

I. Gelecekte, yapay zeka teknolojilerinde küresel standartları belirleyen öncü şirket konumuna erişmek.
II. Bireylerin yaşam kalitesini artırmak amacıyla, yenilikçi ve güvenilir dijital çözümler tasarlayıp kullanıma sunmak.
III. Tüm faaliyetlerimizde ve kararlarımızda; yenilikçiliği, şeffaflığı ve toplumsal faydayı daima rehber edinmek.

Bu şirketin yayınladığı I, II ve III numaralı ifadelerin stratejik yönetim kavramları açısından doğru adlandırılması aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla verilmiştir?

Birden fazla sektörde faaliyet gösteren bir şirketler grubunun üst yönetimi, stratejik değerlendirme toplantısında düşük büyüme potansiyeline sahip tekstil pazarından çekilme ve buradan elde edilecek sermayeyi yapay zekâ alanında faaliyet gösteren yeni bir şirketi satın almak için kullanma kararı almıştır.

Bu kapsamda şirketler grubunun "Hangi iş alanlarında veya pazarlarda faaliyet göstermeliyiz?" sorusuna odaklanarak örgütün bütününe yön veren portföy kararları alması, stratejik yönetim hiyerarşisindeki aşağıdaki strateji düzeylerinden hangisi ile ifade edilir?

Pazar payı giderek daralan kurumsal bir işletme, rekabet gücünü yeniden kazanmak amacıyla stratejik yönetim sürecini işletmeye karar vermiştir. Üst yönetim, ilk adım olarak sektördeki makro çevresel faktörleri ve işletmenin sahip olduğu temel yetenekleri analiz etmiştir. Bu analizler sonucunda, işletmenin gelecekteki rotasını çizecek alternatifler arasından 'dijital kanallar aracılığıyla yeni pazarlara girme' stratejisi onaylanmıştır.

Alınan bu kararın kağıt üzerinde kalmaması ve başarıya ulaşabilmesi için mevcut organizasyon şeması değiştirilerek 'E-Ticaret Direktörlüğü' kurulmuş, yıllık finansal kaynakların önemli bir kısmı bu departmana tahsis edilmiş ve yeni iş süreçlerine uygun personelin ataması yapılmıştır.

Stratejik yönetim sürecinin standart evreleri göz önüne alındığında, işletmenin organizasyon şemasını değiştirmesi ve kaynak tahsisi (bütçeleme) yapması aşağıdaki aşamalardan hangisini ifade etmektedir?

Bir devlet üniversitesi, "ulusal ve uluslararası düzeyde yenilikçi araştırmalarla topluma yön veren önde gelen bir bilim merkezi olma" arzusu doğrultusunda stratejik planlama yapmaktadır. Bu genel yönelimini somutlaştırmak isteyen üniversite senatosu, "2028 yılı sonuna kadar mühendislik fakültesindeki uluslararası patent başvuru sayısını mevcut duruma göre %40 oranında artırmak" şeklinde net bir karar almıştır.

Buna göre, stratejik yönetim terminolojisi dikkate alındığında üniversite yönetiminin aldığı bu karar aşağıdaki kavramlardan hangisiyle ifade edilir?

Bölgesel çapta faaliyet gösteren bir organik tarım kooperatifi, yıllık değerlendirme toplantısında geleceğe yönelik niyetlerini şu ifadeyle yazılı hale getirmiştir: "Önümüzdeki üç faaliyet dönemi sonunda, doğrudan tüketiciye ulaştırdığımız paketli ürün satışlarımızın toplam ciro içindeki payını yüzde yirmiden yüzde kırka yükseltmek."

Stratejik yönetim temel kavramları dikkate alındığında, kooperatifin vurguladığı bu ifade aşağıdakilerden hangisine örnektir?

Sağlık teknolojileri alanında faaliyet gösteren yenilikçi bir girişim, stratejik planlama sürecini tamamlarken kamuoyuyla iki temel bildirge paylaşmıştır:

I. 'Yapay zeka destekli teşhis sistemleri aracılığıyla sağlık profesyonellerine güvenilir çözümler sunarak hasta bakım kalitesini artırmak.'
II. 'Gelecekte medikal teknoloji alanında küresel standartları belirleyen ve tüm dünyada sektöre yön veren öncü marka konumuna ulaşmak.'

Bu senaryoda yer alan numaralandırılmış ifadelerin stratejik yönetim kavramları açısından karşılıkları, aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla doğru olarak verilmiştir?

Biyoteknoloji alanında araştırma-geliştirme faaliyetleri yürüten bir laboratuvar, kuruluş tüzüğünde temel varlık nedenini 'toplumun yaşam kalitesini artıracak yenilikçi genetik çözümler üretmek' olarak tanımlamıştır. Bununla birlikte yönetim kurulu, işletmenin uzun vadeli rotasını çizerken 'nadir hastalıkların tedavisinde dünya çapında referans alınan yegâne merkez konumuna erişmek' ifadesini de stratejik planlarına eklemiştir.

Buna göre, işletmenin gelecekte ulaşmayı arzuladığı bu ideal durumu ve yönelimi ifade eden stratejik yönetim kavramı aşağıdakilerden hangisidir?

Bir otomotiv yan sanayi işletmesinin genel müdürü, yıl sonu değerlendirme toplantısında şu açıklamayı yapmıştır:

"Geçtiğimiz altı ay boyunca küresel tedarik zincirindeki fırsat ve tehditleri, fabrikamızın mevcut teknolojik altyapısındaki güçlü ve zayıf yönleri detaylıca inceledik. Bu veriler ışığında, önümüzdeki üç yıl içinde elektrikli araç parçaları üretimine odaklanacak alternatif yolları tartışarak işletmemiz için en uygun stratejiyi seçtik. Şimdi sıra; alınan bu kararlar doğrultusunda organizasyon yapımızın güncellenmesinde, gerekli yatırım bütçesinin birimlere tahsis edilmesinde ve personelimizin yeni teknolojiler konusunda eğitilmesindedir. Bütün bu çalışmalar bittikten sonra ise elde ettiğimiz fiili sonuçları, baştaki hedeflerimizle karşılaştıracağız."

Buna göre genel müdürün açıklamasında "organizasyon yapısının güncellenmesi, bütçenin tahsis edilmesi ve personelin eğitilmesi" ifadeleriyle vurguladığı stratejik yönetim süreci aşaması aşağıdakilerden hangisidir?

Geleneksel enerji sektöründe faaliyet gösteren köklü bir holdingin stratejik yönetim uygulamaları kapsamında aşağıdaki tespit ve kararlar kayıt altına alınmıştır:

I. Sektördeki yenilenebilir enerji teşviklerinin artması ve karbon vergisi uygulamalarının yasalaşması, kurumun stratejik yönelimini değiştirmesi için temel bir baskı unsuru olarak raporlanmıştır.
II. Kurumun gelecekteki 15 yıl içinde ulaşmayı arzuladığı nihai durum; 'Küresel yeşil enerji dönüşümünde oyun kurucu ve sektör standartlarını belirleyen lider ekosistem olmak' şeklinde deklare edilmiştir.
III. Holding yönetimi, fosil yakıt tesislerini elden çıkarıp (tasfiye edip) tamamen yeni bir alan olan yüksek teknolojili batarya üretimi sektörüne giriş yapma kararı almıştır.
IV. Kurumun varoluş nedeni; 'topluma kesintisiz, güvenilir ve doğayla uyumlu enerji çözümleri sunarak sürdürülebilir kalkınmaya hizmet etmek' olarak tanımlanmıştır.

Bu ifadelerin temsil ettiği stratejik yönetim kavramları aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla doğru olarak verilmiştir?

Küresel düzeyde faaliyet gösteren çok uluslu bir işletmeler grubunun (holding) yönetim kurulu başkanı, yıllık strateji toplantısında aşağıdaki ifadeleri kullanmıştır:

'Bulunduğumuz pazarlardaki dalgalanmalara karşı finansal direncimizi artırmak için ana iş kolumuz olan tekstil dışına çıkarak, lojistik ve finans sektörlerinde de şirket satın almalarıyla büyüyeceğiz (I). Tekstil sektöründeki mevcut şirketimiz ise rakiplerinin fiyata dayalı rekabetine karşılık vermek adına, yüksek teknolojili ve çevre dostu akıllı kumaş üretimine odaklanarak pazar konumunu güçlendirecektir (II). Bu dönüşümü sahada gerçekleştirebilmek amacıyla insan kaynakları departmanımız, ileri malzeme mühendisliği yetkinliğine sahip personel sayısını gelecek yılın sonuna kadar %30 oranında artıracaktır (III). Tüm bu adımları atarken şirketimizin temel kuruluş gayesi ve varlık nedeni olan "doğaya saygılı yenilikçi üretimle toplumsal refahı artırma" ilkemizden (IV) asla taviz verilmeyecektir.'

Bu senaryoda numaralanmış ifadelerin stratejik yönetim kavramları ve süreçleri açısından analizine ilişkin aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?

Ulusal Siber Güvenlik Ajansı'nın kuruluş manifestosunda ve stratejik eylem planında şu ifadelere yer verilmiştir:

I. "Temel gayemiz; ülkemizin dijital sınırlarını her türlü siber tehdide karşı korumak ve vatandaşlarımıza güvenilir, kesintisiz bir siber alan sunmaktır."
II. "Gelecek on yıl içinde, geliştirdiğimiz yerli ve milli güvenlik yazılımlarıyla küresel siber güvenlik ekosistemine yön veren lider otorite konumuna erişmek."
III. "Bu ideallere ulaşmak için izlenecek yol haritası; öncelikle iç ve dış çevre koşullarının taranması, elde edilen bulgularla uygun stratejilerin formüle edilmesi, örgütsel yapının bu stratejilere uygun hale getirilerek eyleme geçilmesi ve son aşamada gerçekleşen sonuçların hedeflerle karşılaştırılarak değerlendirilmesi adımlarını kapsayacaktır."

Stratejik yönetim temel kavramları dikkate alındığında, bu metindeki I, II ve III numaralı ifadelerin kavramsal karşılıkları aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla doğru olarak verilmiştir?

Bir kamu kurumu, stratejik planında "Gelecek 10 yıl içinde e-devlet entegrasyonunda Avrupa'nın en yenilikçi ilk üç kurumundan biri olmak" ifadesine yer vermiştir. Kurum başkanı ise bir iç toplantıda, "Bu bildirgemiz kurumumuza nihai bir yön veriyor; ancak alt birimlerimizin performanslarını değerlendirebilmemiz ve bütçe tahsislerini doğru yapabilmemiz için, bu bildirgenin '2027 yılı sonuna kadar sunulan hizmetlerin en az %85'ini uçtan uca dijitalleştirmek' gibi ifadelere dönüştürülmesi şarttır." açıklamasını yapmıştır.

Bu parçada kurum başkanının vurguladığı durum, stratejik yönetim hiyerarşisindeki kavramlar bağlamında aşağıdakilerin hangisiyle en doğru şekilde açıklanabilir?

Ulusal pazarda faaliyet gösteren köklü bir mobilya üretim işletmesi, değişen müşteri beklentilerini karşılamak için modüler mobilya pazarına girme kararı almıştır. İşletme yöneticileri; öncelikle içsel kapasitelerini ve pazar dinamiklerini incelemiş, ardından bu yeni pazara giriş için uygun rekabet alternatiflerini değerlendirerek bir yol haritası belirlemiştir. Yönetim kurulu tarafından onaylanan bu yol haritası doğrultusunda fabrikaya yeni teknolojik üretim bantları kurulmuş, departmanlar arasındaki koordinasyonu artırmak için matris örgüt yapısına geçilmiş ve tüm operasyonel personele yeni sistemin işleyişine dair uygulamalı eğitimler verilmiştir.

Buna göre, işletmenin yeni teknolojik üretim bantları kurması, örgüt yapısını değiştirmesi ve personele eğitimler vermesi faaliyetleri, stratejik yönetim sürecinin aşağıdaki aşamalarından hangisi kapsamında değerlendirilir?

Türkiye çapında faaliyet gösteren bir endüstriyel ambalaj üreticisi, pazar araştırmaları sonucunda çevre dostu ve biyobozunur ambalajlara yönelik talebin hızla artacağını tespit etmiştir. Üst yönetim, işletmenin stratejik rotasını bu yöne çevirerek önümüzdeki üç yıl içinde üretim kapasitesinin %60'ını biyobozunur ürünlere ayırma kararı almış ve bu doğrultuda gerekli yeni yatırım bütçesini onaylamıştır.

Ancak aradan bir yıl geçmesine rağmen, üretim departmanındaki mevcut makine parkurunun yeni ham maddelere uygun hale getirilmesi için yapılması gereken teknik revizyonlar başlatılmamış; ayrıca satış personelinin performans ve prim sistemi hâlâ eski, geleneksel plastik ambalajların satış tonajı üzerinden hesaplanmaya devam etmiştir. Sonuç olarak hedeflenen stratejik dönüşüm fiiliyata dökülememiş ve başarısız olunmuştur.

Buna göre, işletmenin yaşadığı bu başarısızlığın temel nedeni stratejik yönetim sürecinin hangi aşamasındaki eksiklikten kaynaklanmaktadır?

Bir kamu kurumu, hazırladığı beş yıllık stratejik plan belgesinde kurumsal kimliğini ve yönünü tanımlamak için iki temel ifadeye yer vermiştir:

I. "Toplumun bilgi ve iletişim ihtiyaçlarını, yenilikçi teknolojiler kullanarak kesintisiz, güvenilir ve evrensel standartlarda karşılamak."
II. "Gelecek on yıl içinde, bölgesinde dijital dönüşüme yön veren ve küresel ölçekte referans alınan lider bir teknoloji kurumu olmak."

Stratejik yönetimin temel kavramları dikkate alındığında, numaralanmış bu ifadeler sırasıyla aşağıdakilerden hangisini temsil etmektedir?

Dayanıklı tüketim malları üreten bir işletmenin yönetim kurulu, paydaşlarıyla paylaştığı temel bir belgede şu ifadeye yer vermiştir: 'İnsanların günlük yaşamlarını kolaylaştıran, çevreye duyarlı ve enerji verimliliği yüksek ev aletlerini en erişilebilir fiyatlarla toplumun kullanımına sunmak.' Yönetim kurulunun vurguladığı bu ifade, işletmenin stratejik planlama sürecindeki hangi temel unsura karşılık gelmektedir?

Hızlı tüketim malları sektöründe faaliyet gösteren çok uluslu bir şirket, yeni dönem stratejik planlama çalışmaları kapsamında aşağıdaki yönetsel ifadeleri kamuoyuyla paylaşmıştır:

I. Sürdürülebilir tarım uygulamalarıyla üretilmiş, sağlıklı ve güvenilir ürünler sunarak toplumun yaşam kalitesine katkıda bulunmak.
II. Organik gıda endüstrisinde küresel ölçekte standartları belirleyen, yenilikçi ve en çok güvenilen lider marka konumuna erişmek.
III. Şirket bünyesine yeni katılan yerel bir içecek markasının mevcut dağıtım ağını, şirketin temel gıda ürünlerinin dağıtımı için de ortaklaşa kullanarak tekil işleyişe kıyasla çok daha yüksek bir maliyet avantajı yaratmak.
IV. Hangi ölçekte olursa olsun tüm hammadde alımlarında, potansiyel tedarikçilerin çevre dostu üretim sertifikasına sahip olmasını tartışmasız bir ön koşul olarak kabul etmek.

Bu senaryoda, stratejik yönetimin aşağıdaki temel kavramlarından hangisine ait bir örneğe yer verilmemiştir?

Bir kamu iktisadi teşebbüsünün (KİT) yönetim kurulu tarafından onaylanan 'Stratejik Yönelim Belgesi'nde yer alan bazı ifadeler aşağıda listelenmiştir:

I. Ülkemizin enerji bağımsızlığına katkı sağlamak amacıyla, yenilenebilir ve temiz enerji kaynaklarını en yenilikçi teknolojilerle işleyerek, sanayinin ve toplumun kesintisiz güç ihtiyacını çevreye duyarlı bir şekilde karşılamak.
II. Cumhuriyetimizin ikinci yüzyılında, sürdürülebilir enerji ihracatı alanında Doğu Avrupa ve Orta Doğu coğrafyasının en büyük ve tartışmasız lider kurumu konumuna erişmek.
III. Önümüzdeki $5$ yıllık planlama döneminin sonuna kadar, işletmedeki rüzgâr enerjisi santrallerinin (RES) toplam kurulu gücünü $\%40$ oranında artırarak yıllık $5.000$ megavat (MW) net üretim kapasitesine ulaşmak.

Stratejik yönetim literatürü dikkate alındığında, numaralanmış bu ifadelerin temsil ettiği temel kavramlar aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla ve doğru olarak verilmiştir?