Bir kamu araştırma hastanesinde, üç farklı fizik tedavi programının (muamele) hastaların eklem hareket açıklığı üzerindeki etkisi incelenmektedir. Hastaların yaş gruplarının (genç, orta yaşlı, yaşlı) iyileşme süreci üzerinde önemli bir varyasyon kaynağı olduğu bilindiğinden; araştırmacı, benzer yaşlardaki hastaları bir araya getirerek homojen gruplar oluşturmuş ve her grup içindeki hastalara tedavi programlarını şansa bağlı olarak atamıştır. Bu deney kurgusunda uygulanan Rastgele Blok Tasarımının temel istatistiksel amacı aşağıdakilerden hangisidir?
- AYaş grupları ile tedavi yöntemleri arasındaki etkileşim (interaksiyon) etkisinin anlamlılığını test etmek
- Yaş değişkeninden kaynaklanan varyasyonu hata teriminden ayırarak hata kareler ortalamasını küçültmek ve testin hassasiyetini artırmakCevap
- CDeney birimi sayısını artırarak hata serbestlik derecesini yükseltmek ve daha güvenilir sonuçlar elde etmek
- DBloklar içindeki deneme birimlerini olabildiğince heterojen tutarak varyansı tüm deney alanına yaymak
- EFaktör ve düzey sayılarını eşitleyerek Latin Karesi tasarımı için gerekli olan kare matris yapısını oluşturmak
Cevap
Bloklama yapılmasının temel amacı, yaş değişkeninden kaynaklanan varyasyonu hata teriminden ayırarak hata kareler ortalamasını () küçültmek ve böylece muameleler arası farkları belirleyen F testinin gücünü (hassasiyetini) artırmaktır.
Rastgele Blok Tasarımı (RBT), deneme birimleri arasındaki homojenliği sağlamak için 'Yerel Kontrol' ilkesini kullanır. Yaş gibi bilinen bir değişkenlik kaynağı bloklara ayrılarak modelden çıkarıldığında, paydadaki hata terimi () küçülür. Bu durum, muameleler (tedavi yöntemleri) arasındaki farkların daha hassas bir şekilde test edilmesine olanak tanır.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Yerel Kontrol (Bloklama) İlkesi
Daha Fazla Pratik
Rastgele Blok Tasarımında hata serbestlik derecesinin hesaplanması ve Göreli Etkinlik (Relative Efficiency) kavramlarını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s