Examkin

Soru

Zorluk: OrtaRastgele Blok Tasarımının Amacı ve Temel İlkeleri

Bir lojistik firması, teslimat sürelerini kısaltmak amacıyla üç farklı rota optimizasyon yazılımının (X, Y ve Z) performansını karşılaştırmak istemektedir. Teslimat sürelerinin, kuryelerin mesleki tecrübelerine (yeni, orta, uzman vb.) göre de önemli ölçüde değiştiği bilinmektedir. Bu nedenle araştırmacı, kuryeleri tecrübe seviyelerine göre gruplandırarak her bir tecrübe grubunu kendi içinde homojen bloklar olarak tanımlamış ve her yazılımı her bloktaki deney birimlerine (kuryelere) rastgele atayarak bir rastgele blok tasarımı kurmuştur.

Buna göre, bu deney tasarımının temel amacı ve araştırmanın odaklandığı asıl sıfır hipotezi (H0H_0) aşağıdakilerden hangisinde doğru ifade edilmiştir?

  1. Temel amaç, kurye tecrübesinden kaynaklanan değişkenliği kontrol altına alarak hata varyansının azaltılmasıdır; asıl H0H_0 hipotezi "Yazılımların teslimat süreleri üzerindeki ortalama etkileri birbirine eşittir" şeklindedir.Cevap
  2. B
    Temel amaç, kurye tecrübesinin teslimat süreleri üzerindeki doğrudan etkisini test etmektir; asıl H0H_0 hipotezi "Farklı tecrübe düzeylerindeki blokların ortalamaları birbirine eşittir" şeklindedir.
  3. C
    Temel amaç, yazılım türleri ile kurye tecrübesi arasındaki ortaklaşa etkiyi ölçmektir; asıl H0H_0 hipotezi "Yazılım ve tecrübe düzeyi arasında etkileşim etkisi yoktur" şeklindedir.
  4. D
    Temel amaç, yazılımların oluşturduğu bloklar ile kuryelerin oluşturduğu muameleleri karşılaştırmaktır; asıl H0H_0 hipotezi "Tüm deney birimleri (kuryeler) benzer performansa sahiptir" şeklindedir.
  5. E
    Temel amaç, toplam varyansı yalnızca işlem ve blok varyanslarına ayırarak modele ait hata terimini tamamen sıfırlamaktır; asıl H0H_0 hipotezi "Genel kareler toplamı, muamele ve blok kareler toplamlarının toplamına eşittir" şeklindedir.

Cevap

Rastgele blok tasarımında temel amaç, kurye tecrübesinden kaynaklanan değişkenliği izole edip hata varyansının azaltılması ve asıl araştırma konusu olan yazılım türleri (H0H_0: Yazılım etkileri eşittir) arasındaki farkın daha hassas test edilmesidir.
Rastgele blok tasarımında yerel kontrol ilkesi gereği, deney birimleri homojen bloklara ayrılır. Buradaki temel amaç, bilinen bir dışsal değişkenin (kurye tecrübesi) yaratacağı dalgalanmayı deneysel hatadan ayıklayarak hata varyansının azaltılmasıdır. Bu tasarımda asıl ilgilenilen bağımsız değişken muamelelerdir (yazılımlar); dolayısıyla sıfır hipotezi (H0H_0), muamelelerin yanıt değişkeni (teslimat süresi) üzerindeki ortalama etkilerinin birbirine eşit olduğu yönündedir.

Adım Adım Çözüm

1
Rastgele blok tasarımında unsurların (muamele, blok, deney birimi) rollerini belirle.
Muamele: Yazılımlar (X, Y, Z). Blok: Kurye tecrübe seviyeleri. Deney birimi: Kuryeler.
Tasarımdaki değişkenlerin fonksiyonlarını doğru tanımlamak, hipotezlerin hedefini anlamak için şarttır.
2
Bloklama işleminin istatistiksel amacını değerlendir.
Bloklama, deney birimlerinin heterojenliğinden (farklı tecrübelerden) doğan varyansı hata varyansından çıkararak (SS_Error'u küçülterek) testin gücünü artırır.
Hata varyansının azaltılması, bloklamanın varlık sebebidir.
3
Araştırmanın asıl odaklandığı sıfır hipotezini (H0H_0) formüle et.
Araştırmacı kurye tecrübelerini test etmek değil, kontrol etmek istemektedir. Asıl test edilmek istenen, muamelelerin (yazılımların) etkisidir: H0:μX=μY=μZH_0: \mu_X = \mu_Y = \mu_Z.
Rastgele blok tasarımında blok etkisi analiz edilse de, odak noktası ve asıl hipotez her zaman muamele etkilerinin eşitliği üzerinedir.

Anahtar Kavram

Rastgele Blok Tasarımında Bloklamanın Amacı ve Hipotez Kurulumu
Bu soruyu puanla

Konular

Rastgele Blok Tasarımının Amacı ve Temel İlkeleri

Bu konudan daha fazla soru