Bir kamu bankası, ülke geneline yayılmış şubesinde sunulan yeni bir hizmet modelinin müşteri bekleme süreleri üzerindeki etkisini incelemek üzere tek yönlü bir varyans analizi (ANOVA) planlamaktadır. Banka yönetimi, zaman ve bütçe kısıtlarını göz önüne alarak bu şube içerisinden kura yöntemiyle tesadüfi olarak şube seçmiş ve çalışmayı sadece bu şubelerden elde edilen verilerle yürütmüştür. Araştırmacının temel amacı, yalnızca analize dâhil edilen şubedeki durumu karşılaştırmak değil; elde edilecek bulguları çalışmaya katılmayan diğer şubeye de genelleyerek tüm banka ağının bekleme süresi varyansına ilişkin bir çıkarım yapmaktır.
Varyans analizinin temel ilkelerine göre, araştırmacının kurması gereken istatistiksel modelin türü ve bu seçimin temel gerekçesi aşağıdakilerden hangisinde doğru ifade edilmiştir?
- Rastgele Etkiler Modeli (Model II); çünkü faktörün düzeyleri daha büyük bir popülasyondan tesadüfi olarak seçilmiş olup, çıkarımlar faktörün tüm popülasyonuna genellenecektir.Cevap
- BSabit Etkiler Modeli (Model I); çünkü analize dâhil edilen şubenin her biri kendi içinde belirli ve sabit operasyonel süreçlere sahip olduğundan, şubeler arası farklar sabit kabul edilmelidir.
- CKarışık Etkiler Modeli (Model III); çünkü bankanın genel hizmet politikaları tüm şubeler için sabit bir etki yaratırken, müşterilerin bekleme süreleri rastgele dalgalanmalar göstermektedir.
- DSabit Etkiler Modeli (Model I); çünkü deneyde kullanılan şube sayısı araştırmacı tarafından bilinçli olarak sınırlandırılmış olup, F testi yalnızca bu sınırlı sayıdaki grupların ortalamalarını karşılaştırmaktadır.
- ERastgele Bloklar Modeli; çünkü her bir şubenin fiziksel kapasitesi farklı olduğundan şubeler blok olarak değerlendirilmeli ve şube içi varyans hata teriminden ayrıştırılmalıdır.