Soru

Zorluk: Kolayİki Yönlü (Faktöriyel) MANOVA

Bir araştırmacı, iki farklı bağımsız değişkenin (faktörün) bir grup bağımlı değişken üzerindeki ortak etkilerini incelemek amacıyla iki yönlü (faktöriyel) MANOVA uygulamıştır. Analiz çıktılarının doğru bir şekilde yorumlanabilmesi için araştırmacının istatistiksel anlamlılık kontrollerinde öncelikle odaklanması gereken bileşen aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Faktörler arasındaki etkileşim etkisi (interaction effect)Cevap
  2. B
    Birinci faktörün (Faktör A) ana etkisi (main effect)
  3. C
    İkinci faktörün (Faktör B) ana etkisi (main effect)
  4. D
    Etkileşim etkisinin serbestlik derecesinin (a×b1)(a \times b - 1) olarak hesaplandığı hata terimi
  5. E
    Box's M testi ile bağımlı değişkenlerin kendi aralarındaki korelasyon katsayılarının eşitliği

Cevap

İki yönlü MANOVA analizinde yorumlama hiyerarşisi gereği öncelikle faktörler arasındaki etkileşim etkisine (interaction effect) bakılmalıdır.
İki yönlü (faktöriyel) tasarımlarda, bir bağımsız değişkenin bağımlı değişkenler üzerindeki etkisi diğer bağımsız değişkenin seviyelerine bağlı olabilir. Bu duruma etkileşim (interaction) denir. Eğer etkileşim anlamlıysa, ana etkiler 'genellenemez' ve yanıltıcı olabilir. Bu nedenle istatistiksel yorumlamaya her zaman en karmaşık terim olan etkileşim etkisinden başlanır.

Adım Adım Çözüm

1
Model bileşenlerinin hiyerarşik yapısını belirleme
İki yönlü modelde ana etkiler ve bu etkilerin birleşimi olan etkileşim terimi bulunur.
İstatistiksel modellerde karmaşık etkiler (etkileşim), temel etkilerin (ana etkiler) yorumunu maskeleyebilir.
2
Etkileşim etkisinin anlamlılığını kontrol etme
Eğer etkileşim etkisi anlamlıysa (p<0,05p < 0,05), ana etkilerin her biri diğer faktörün seviyelerine göre değişiklik gösteriyor demektir.
Anlamlı bir etkileşim varlığında ana etkileri tek başına yorumlamak, değişkenler arasındaki ilişkinin doğasını tam olarak yansıtmaz.
3
Yorumlama önceliğini saptama
Analiz raporlanırken ve yorumlanırken ilk adım her zaman etkileşim etkisinin test istatistiği (örneğin Wilks' Lambda) olmalıdır.
Bu adım, analizin geri kalanının nasıl yorumlanacağına (ana etkilere geçilip geçilmeyeceğine) karar verilmesini sağlar.

Anahtar Kavram

İki yönlü MANOVA'da yorumlama hiyerarşisi (Hierarchy of Interpretation)
Tahmini Süre:45s
Bu soruyu puanla