Bir kamu politikası araştırmasında, farklı coğrafi bölge ile bu bölgelerde desteklenen farklı proje türü (Altyapı, Ar-Ge, Eğitim, İstihdam) arasındaki ilişki incelenmektedir. Toplam projenin dâhil edildiği analizde, iki nominal değişken arasındaki bağımsızlık testi sonucunda hesaplanan Ki-kare () test istatistiği olarak bulunmuştur.
Araştırmacı, değişkenler arasındaki ilişki derecesini belirlemek için Fi () katsayısını hesaplamış ve sonucu olarak bulmuştur. Katsayının 'den büyük çıkması üzerine hesaplama sürecinde kavramsal bir hata yaptığını fark etmiştir.
Buna göre, araştırmacının karşılaştığı bu kavramsal hatanın temel nedeni ve veri yapısına uygun olan katsayının doğru değeri aşağıdakilerden hangisinde birlikte verilmiştir?
- ABeklenen frekansların tüm hücrelerde eşit dağılmaması nedeniyle Ki-kare değerinin şişmesi; doğru ölçü Cramer's V olup değeri yaklaşık 'tür.
- BÇapraz tablonun kare matris () formunda olmaması nedeniyle simetrik ilişkinin bozulması; doğru ölçü Somers' d istatistiği olup değeri 'tır.
- Fi () katsayısının 'den büyük boyutlu tablolarda 'den büyük değerler alabilmesi nedeniyle ölçüme uygun olmaması; doğru ölçü Cramer's V olup değeri 'tır.Cevap
- DGözlem sayısının (), değişkenlerin kategori sayılarına göre orantısız büyüklükte olması; doğru ölçü Kontenjans (C) katsayısı olup değeri yaklaşık 'dir.
- Eİki nominal değişken arasındaki ilişkinin yönünün negatif olması nedeniyle kök dışına çıkılamaması; doğru ölçü Cramer's V olup hesaplanan değeri 'dır.
Cevap
Araştırmacının karşılaştığı sorunun nedeni Fi katsayısının boyutları 2x2'den büyük tablolarda 1'i aşabilmesidir. Bu durumda kullanılması gereken doğru ölçü Cramer's V katsayısıdır ve hesaplanan değeri 0.60 olmalıdır.
Fi (Phi) katsayısı, yalnızca 2x2 boyutundaki kontenjans tablolarında 0 ile 1 arasında sınırlandırılmıştır. Boyutları 2x2'den büyük olan (bu soruda 7x4) tablolarda Fi katsayısının hesaplanan değeri 1'i aşabilir, bu nedenle ilişki derecesini yorumlamada kullanılamaz. Bu tür nominal tablolarda en uygun standart ölçü Cramer's V katsayısıdır. Cramer's V hesaplamasında paydadaki düzeltme faktörü olarak satır ve sütun sayılarının 1 eksiğinden küçük olanı, yani kullanılır. Sorudaki değerler yerine konulduğunda bulunur.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Cramer's V Katsayısı hesaplaması ve Fi katsayısı ile kullanım farkları