Bir psikometri uzmanı, geliştirdiği çok maddelik bir ölçeğin yapı geçerliğini incelemek üzere boyut indirgeme tekniklerinden yararlanacaktır. Veri setinin çok değişkenli normal dağılıma sahip olduğu istatistiksel testlerle doğrulanmıştır. Uzmanın temel amacı, veri setindeki toplam varyansı basitçe özetlemekten ziyade, değişkenler arasındaki kovaryansı açıklayan gözlenemeyen (gizil) yapıları keşfetmek ve her bir maddeye özgü hata payını (spesifik varyansı) analizin dışında tutmaktır. Analiz sürecinde faktör sayısına karar vermek için Kaiser kriteri ve yamaç birikinti grafiği (Scree Plot) gibi yöntemler de değerlendirilmektedir.
Bu araştırma süreci ve boyut indirgeme yöntemlerinin temel özellikleri dikkate alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- Araştırmacının değişkenlere özgü varyansı ve ölçüm hatasını model dışında tutma amacı göz önüne alındığında Temel Bileşenler Analizi yerine Faktör Analizi uygulanmalı ve çok değişkenli normallik varsayımı sağlandığı için faktör çıkarma yöntemi olarak En Çok Olabilirlik (ML) tercih edilmelidir.Cevap
- BTemel Bileşenler Analizi (TBA), değişkenler arasındaki ortak varyansın yanı sıra her bir değişkene özgü hata varyansını da özel olarak modellediğinden, gizil yapıların keşfedilmesinde En Çok Olabilirlik yöntemine göre teorik olarak daha uygun bir yaklaşımdır.
- CKaiser kriteri uygulandığında, elde edilen her bir faktörün özdeğeri (eigenvalue) doğrudan o faktörün açıkladığı varyans yüzdesine eşit olduğundan, araştırmacı yalnızca özdeğeri 'in üzerinde olan faktörleri anlamlı kabul ederek analizine dahil etmelidir.
- DDeğişkenlerin varyansları ve ölçüm birimleri arasında büyük farklılıklar olması durumunda, standartlaştırma yapılmadan doğrudan kovaryans matrisi üzerinden faktör çıkarma işleminin uygulanması, büyük varyanslı değişkenlerin analiz sonuçlarını domine etmesini önler.
- EAraştırmacı analizde Temel Bileşenler Analizi'ni (TBA) tercih etseydi, gizil yapıların daha net ayrışabilmesi için analiz edilen korelasyon matrisinin köşegenine değerleri yerine, değişkenlerin ortak varyans tahminleri olan çoklu korelasyon karelerini (SMC) yerleştirmesi gerekirdi.