Bir farmakoloji laboratuvarında, yeni bir ilacın etken maddesinin çözünme hızını optimize etmek amacıyla üç farklı faktörün ( ve ) ikişer düzeyde incelendiği faktöriyel bir deney planlanmaktadır. Deneyin yapılacağı spektrofotometre cihazı bir günde en fazla dört ölçüm yapabilmektedir. Cihaz kalibrasyonundan kaynaklanabilecek günden güne değişimi kontrol altına almak için araştırmacı, sekiz denemeyi iki farklı güne (iki bloğa) bölerek tasarımı uygulamaya karar vermiştir. Araştırmacının temel amacı, ana etkileri ve iki yönlü etkileşimleri blok etkisinden bağımsız olarak net bir şekilde tahmin etmektir.
Buna göre, bu deney tasarımında hangi etkinin bloklarla karıştırılması (confound edilmesi) istatistiksel olarak en doğru yaklaşımdır ve bu karıştırma işleminin ilgili etki üzerindeki pratik sonucu aşağıdakilerden hangisidir?
- üç yönlü etkileşimi karıştırılmalıdır; bunun sonucunda etkileşimi blok etkisi ile bütünleşir ve tek başına istatistiksel olarak test edilemez.Cevap
- Büç yönlü etkileşimi karıştırılmalıdır; bu işlem sonucunda etkileşimine ait varyans modelden tamamen dışlanarak deneysel hataya (error) dönüştürülür.
- CBağımlı değişken üzerinde en büyük etkiye sahip olması beklenen ana etki karıştırılmalıdır; böylece bu etkinin varyansı blok varyansı içinde tutularak deneyin genel duyarlılığı artırılır.
- DAna etkilerin önemini vurgulamak için iki yönlü etkileşimlerden biri (örneğin ) karıştırılmalıdır; böylece üç yönlü etkileşim ve diğer etkiler daha hassas bir şekilde test edilebilir.
- EKarışma işlemi yapılmadan tüm deneme kombinasyonları iki bloğa tamamen şansa bağlı dağıtılmalıdır; bu sayede rastgelelik ilkesi gereği hiçbir etki bloklarla karışmaz.