Examkin

Soru

Zorluk: Kolayİki Yönlü (Faktöriyel) MANOVA

İki bağımsız değişkenin (faktörün) ve birden fazla bağımlı değişkenin birlikte analiz edildiği iki yönlü (faktöriyel) MANOVA'da; temel etkilerin (main effects) yorumlanmasından önce etkileşim etkisinin (A×BA \times B) incelenmesinin temel gerekçesi aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Anlamlı bir etkileşim etkisinin bulunması durumunda, bir faktörün bağımlı değişkenler üzerindeki etkisinin diğer faktörün düzeylerine göre değişmesi ve temel etkilerin genel yorumunu kısıtlaması.Cevap
  2. B
    İki yönlü MANOVA analizinde Tip I hata payının (alfa) sadece etkileşim etkisi testi sırasında kontrol edilebilmesi.
  3. C
    Wilks' Lambda değerinin 1'e yaklaşmasının etkileşim etkisinin gücünü artırdığı varsayımıyla önce bu etkinin raporlanmasının zorunlu olması.
  4. D
    Varyans-kovaryans matrislerinin homojenliği (Box's M) varsayımı sağlanmadığında analizde sadece etkileşim etkisinin dikkate alınması kuralı.
  5. E
    Etkileşim etkisine ait serbestlik derecesinin daima temel etkilerin serbestlik derecesinden daha büyük olması nedeniyle hesaplama önceliğine sahip olması.

Cevap

İki yönlü MANOVA'da önce etkileşim etkisine bakılmasının nedeni, anlamlı bir etkileşimin varlığında temel etkilerin (faktörlerin tekil etkilerinin) genel bir şekilde yorumlanmasının yanıltıcı olabilmesidir.
Doğru cevapta belirtildiği üzere, iki yönlü MANOVA'da etkileşim etkisi anlamlı çıktığında, bir bağımsız değişkenin bağımlı değişkenler üzerindeki etkisi diğer bağımsız değişkenin düzeylerine göre farklılık gösterir. Bu durum, faktörlerin genel (temel) etkilerinin her düzey için aynı olmadığını gösterdiğinden, temel etkileri etkileşimden bağımsız olarak yorumlamak araştırmacıyı yanlış genellemelere sürükleyebilir.

Adım Adım Çözüm

1
Hipotez hiyerarşisinin belirlenmesi
Etkileşim etkisi (A×BA \times B) en üst önceliğe alınır.
Bağımsız değişkenlerin ortak etkisinin, tekil etkiler üzerinde düzenleyici bir rolü olup olmadığını anlamak gerekir.
2
Etkileşim etkisinin kontrol edilmesi
Eğer etkileşim anlamlıysa (p<0.05p < 0.05), faktörlerin etkilerinin birbirine bağımlı olduğu sonucuna varılır.
Bu durumda 'A faktörü her koşulda başarılıdır' gibi bir genelleme yapılamaz, çünkü A'nın etkisi B'nin hangi düzeyinde olduğunuza göre değişir.
3
Yorumlama stratejisinin seçilmesi
Etkileşim anlamlıysa 'basit temel etkiler' (simple main effects), anlamsızsa 'temel etkiler' (main effects) yorumlanır.
Bilimsel raporlamada hataya düşmemek için etkileşimin düzenleyici etkisi öncelenmelidir.

Anahtar Kavram

Hiyerarşik Yorumlama İlkesi

İpuçları

1
İstatistiksel analizlerde 'ortak etki' mi yoksa 'tekil etkiler' mi daha karmaşık ve kapsayıcıdır?
2
Eğer bir öğretim yönteminin etkisi öğrencinin zeka düzeyine göre değişiyorsa, yöntemin genel başarısından bahsetmek ne kadar doğrudur?

Daha Fazla Pratik

İki yönlü MANOVA'da anlamlı bir etkileşim çıktıktan sonra, her bir bağımlı değişken için ayrı ayrı yapılan 'Basit Temel Etkiler' (Simple Main Effects) analizini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Bu soruyu puanla

Konular

İki Yönlü (Faktöriyel) MANOVA

Bu konudan daha fazla soru