Examkin

Soru

Zorluk: OrtaAna Etkiler ve Etkileşim Etkisi

Bir kamu kurumunda personelin mesleki gelişim puanlarını ölçmek amacıyla iki faktörlü bir deney tasarlanmıştır. "Eğitim Türü" (AA) ve "Kariyer Aşaması" (BB) faktörlerinin kullanıldığı bu araştırmada elde edilen hücre ortalamaları aşağıdaki tabloda gösterilmiştir:

Kariyer Aşaması: Yeni (B1B_1)Kariyer Aşaması: Uzman (B2B_2)
**Eğitim 1: Teorik (A1A_1)**65658585
**Eğitim 2: Pratik (A2A_2)**85856565

Buna göre, faktörlerin marjinal ortalamaları ve etkileşim durumu dikkate alındığında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

  1. Faktörler arasında güçlü bir etkileşim etkisi bulunmaktadır ancak faktörlerin ana etkileri gözlenmemektedir.Cevap
  2. B
    Eğitim türünün mesleki gelişim puanları üzerinde anlamlı bir ana etkisi vardır.
  3. C
    Kariyer aşamasının mesleki gelişim puanları üzerinde anlamlı bir ana etkisi vardır.
  4. D
    Etkileşim etkisi anlamlı olduğu için her iki kariyer aşaması için de en verimli eğitim türü aynıdır.
  5. E
    Tablodaki verilerde eğitim türü ile kariyer aşaması arasında herhangi bir etkileşim bulunmamaktadır.

Cevap

Faktörler arasında güçlü bir etkileşim etkisi bulunmaktadır ancak faktörlerin ana etkileri gözlenmemektedir.
Verilen tabloda Eğitim 1 ve Eğitim 2'nin marjinal ortalamaları 7575 olarak hesaplanmaktadır. Aynı şekilde Yeni ve Uzman kariyer aşamalarının marjinal ortalamaları da 7575'dir. Marjinal ortalamalar arasında fark olmadığı için her iki faktörün de ana etkisi yoktur. Ancak, eğitim türünün mesleki gelişim üzerindeki etkisi kariyer aşamasına göre tam zıt yönde değişmektedir (birinde artırırken diğerinde azaltmaktadır). Bu durum, literatürde 'tam çapraz etkileşim' (crossover interaction) olarak adlandırılan güçlü bir etkileşim etkisinin varlığını kanıtlar.

Adım Adım Çözüm

1
Eğitim Türü (AA) faktörü için marjinal ortalamaları hesaplayın.
Eğitim 1 için: (65+85)/2=75(65+85)/2 = 75; Eğitim 2 için: (85+65)/2=75(85+65)/2 = 75.
Ana etkileri belirlemek için her faktörün düzeyleri arasındaki ortalama farkına bakılmalıdır.
2
Kariyer Aşaması (BB) faktörü için marjinal ortalamaları hesaplayın.
Yeni için: (65+85)/2=75(65+85)/2 = 75; Uzman için: (85+65)/2=75(85+65)/2 = 75.
İkinci faktörün ana etkisini kontrol etmek için genel düzey ortalamaları karşılaştırılmalıdır.
3
Etkileşim etkisini (hücre ortalamaları arasındaki farkı) analiz edin.
Yeni aşamasında Eğitim 2 daha iyiyken (+20+20 puan), Uzman aşamasında Eğitim 1 daha iyidir (+20+20 puan).
Bir faktörün etkisinin diğer faktörün düzeyine göre değişmesi etkileşim olduğunu gösterir.

Anahtar Kavram

İki yönlü ANOVA'da etkileşim (interaction) etkisi, bir bağımsız değişkenin bağımlı değişken üzerindeki etkisinin diğer bağımsız değişkenin seviyelerine bağlı olarak değişmesi durumudur. Tam çapraz (crossover) etkileşimlerde ana etkiler sıfır çıkabilir.

Daha Fazla Pratik

Etkileşim grafiğinde çizgilerin paralel olması durumunda ne gibi sonuçlar doğacağını inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Etkileşimi hızlıca kontrol etmek için satır veya sütun farklarına bakılabilir. İlk sütundaki fark (85−65=2085-65=20), ikinci sütundaki farkın (65−85=−2065-85=-20) negatifi ise ana etkiler sıfır, etkileşim ise maksimumdur.
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla

Konular

Ana Etkiler ve Etkileşim Etkisi

Bu konudan daha fazla soru