Examkin

Soru

Zorluk: Çok zorİstatistiksel Kalite Kontrol Temel Kavramları

Bir havacılık firmasında üretilen titanyum bağlantı elemanlarının çap ölçümleri için oluşturulan Xˉ\bar{X} ve RR kontrol grafikleri incelendiğinde, hesaplanan tüm örneklem istatistiklerinin alt ve üst kontrol sınırları (LCLLCL ve UCLUCL) içerisinde yer aldığı ve grafiklerde herhangi bir sistematik örüntü, yığılma veya trend sergilenmediği görülmüştür. Ancak aynı döneme ait son kalite raporunda, üretilen parçaların %8'inin müşteri tarafından talep edilen alt ve üst spesifikasyon sınırlarının (LSLLSL ve USLUSL) dışında kaldığı ve hurdaya ayrıldığı belirtilmiştir. Bu durumu inceleyen kalite mühendisi, sürecin kusurlu üretim yapmasından dolayı 'kontrolden çıktığını' iddia etmiş ve spesifikasyon sınırlarına yaklaşan her bir üretimden sonra makine kalibrasyonuna anlık müdahale ederek ayarları sıfırlama kararı almıştır.

İstatistiksel kalite kontrol temel prensipleri dikkate alındığında, sürecin mevcut durumu ve mühendisin aldığı kararın istatistiksel sonucu hakkında aşağıdakilerden hangisi en doğru değerlendirmedir?

  1. Süreç istatistiksel olarak kontrol altındadır ancak spesifikasyonları karşılama konusunda yeterli (capable) değildir; mühendisin şansa bağlı (genel) dalgalanmalara anlık müdahalelerde bulunması sürecin toplam varyansını daha da artıracaktır.Cevap
  2. B
    Süreç istatistiksel olarak kontrolden çıkmıştır çünkü spesifikasyon sınırlarının aşılması, sürece atanabilir (özel) nedenlerin etki ettiğinin kesin kanıtıdır; mühendisin müdahalesi hata oranını hızla düşürecektir.
  3. C
    Süreçte sadece şansa bağlı (genel) nedenler aktiftir; mühendisin her ölçüm sonrası makineyi ayarlaması, doğal tolerans genişliğini daraltarak spesifikasyon sınırlarına uyumu artıracaktır.
  4. D
    Süreç kontrol altında görünmesine rağmen %8'lik spesifikasyon dışı üretim, kontrol grafiklerindeki Tip 1 (Alfa) hatasının çok yüksek olduğunu gösterir; anlık müdahaleler bu istatistiksel hatayı minimize etmek için zorunludur.
  5. E
    Sürecin kontrol sınırları, müşteri spesifikasyon sınırlarından daha dardır ve bu durum sürecin istikrarsızlığını yansıtır; mühendisin kalibrasyon ayarları kontrol sınırlarını spesifikasyon sınırlarına eşitleyecektir.

Cevap

Süreç istatistiksel olarak kontrol altındadır ancak yeterli değildir; mühendisin süreci sürekli kurcalaması (aşırı müdahale) genel varyansı artırmakla sonuçlanacaktır.
Kontrol grafiklerinde noktaların sınırlar içinde kalması ve örüntü olmaması, sürecin istatistiksel olarak kararlı (kontrol altında) olduğunu, yani sadece genel nedenlerin devrede olduğunu gösterir. Ancak müşteri spesifikasyonlarını sağlamaması, sürecin 'yeterlilik' (capability) sorunu yaşadığı anlamına gelir. İstatistiksel kalite kontrol teorisinde, sadece genel nedenlere sahip kararlı bir sisteme anlık müdahalelerde bulunmak (tampering) bir hatadır ve sürecin toplam varyansını (değişkenliğini) artırmaktan başka bir işe yaramaz. Süreci iyileştirmek için anlık ayarlamalar değil, sistemin bütününde (teknoloji, malzeme) köklü değişiklikler gereklidir.

Adım Adım Çözüm

1
Kontrol grafiklerindeki mevcut durumu analiz etme.
Tüm noktalar LCL ve UCL arasındadır ve örüntü yoktur.
Sürecin istatistiksel olarak 'kontrol altında' olup olmadığını belirlemek için grafikler incelenir. Bu durum, süreçte yalnızca şansa bağlı (genel) nedenlerin var olduğunu kanıtlar.
2
Spesifikasyon sınırları ile olan durumu değerlendirme.
%8 oranında hatalı parça üretildiği görülmektedir.
Sürecin doğal toleransının (genişliğinin), müşterinin istediği LSL ve USL aralığından daha geniş olduğunu (sürecin yeterli / capable olmadığını) tespit etmek için spesifikasyon sınırları analiz edilir.
3
Mühendisin müdahalesinin (aşırı ayarlama) etkisini değerlendirme.
Kontrol altındaki bir sürece yapılan bu tür anlık müdahalelerin genel varyansı artıracağı istatistiksel bir gerçektir.
Sadece şansa bağlı nedenler içeren bir süreçte her dalgalanmaya özel bir nedenmiş gibi müdahale etmek (Deming'in kurcalama / tampering kuralı), sistemin denge durumunu bozar ve dağılımın yayılımını artırır.

Anahtar Kavram

Kontrol Sınırları ve Spesifikasyon Sınırları Farkı, Aşırı Müdahale (Tampering)
Bu soruyu puanla

Konular

İstatistiksel Kalite Kontrol Temel Kavramları

Bu konudan daha fazla soru