Türkiye’de sonrası dönemde kentsel mekanın üretim ve bölüşüm süreçlerinde yaşanan köklü dönüşüm, neoliberal politikaların mekansal bir yansıması olarak değerlendirilmektedir. Özellikle yılında hayata geçirilen yasal ve kurumsal reformların (Büyükşehir belediyelerinin kurulması, TOKİ'nin tesisi ve kapsamlı imar afları) kentsel rantın niteliği üzerindeki etkisi düşünüldüğünde, bu sürecin işleyişine dair aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- tarihli ve sayılı İmar Affı Kanunu, gecekonduları sadece mülkiyet açısından yasallaştırmakla kalmamış; kentsel toprağı "apartkondu" süreci aracılığıyla bir yatırım nesnesine dönüştürerek, enformel konut stokunun kentsel ranta eklemlenmesini ve kentsel yoğunluğun piyasa odaklı artışını meşrulaştırmıştır.Cevap
- Bsonrası kurulan Toplu Konut İdaresi (TOKİ), kuruluş döneminde (-) kentsel mekanın üretiminde doğrudan bir "müteahhit devlet" rolü üstlenmiş ve piyasadaki özel konut üretimini tamamen ikame eden merkeziyetçi bir planlama stratejisi izlemiştir.
- CNeoliberal kentleşme dinamikleri çerçevesinde "soylulaştırma" (gentrification) projeleri, kentsel çöküntü alanlarında sadece fiziksel yenilemeyi amaçlayarak mülkiyetin el değiştirmesini ve düşük gelirli grupların yerinden edilmesini engelleyen bir "sosyal konut" stratejisi olarak uygulanmıştır.
- Dyılında kabul edilen sayılı Kanun ile getirilen büyükşehir belediye modeli, kentsel hizmetlerin sunumunda piyasa disiplininden ziyade "sosyal devlet" ilkelerini güçlendirmiş ve kentsel toprağın meta haline gelmesini engelleyici bir denetim mekanizması oluşturmuştur.
- Esonrası uygulanan imar afları, Türkiye'deki hızlı kentleşmenin yarattığı konut açığını sosyal adalet ilkeleri çerçevesinde kalıcı olarak çözen ve yeni kaçak yapılaşmayı kesin olarak durduran bir üst planlama başarısıdır.
Cevap
tarihli ve sayılı Kanun'un enformel konut stokunu "apartkondu" süreciyle kentsel ranta dahil ederek metalaştırdığını belirten ifade doğrudur.
Doğru yanıt, tarihli düzenlemenin gecekonduları sadece hukuki statüye kavuşturmadığını, aynı zamanda onları piyasa mekanizmasına eklemlediğini ifade eden seçenektir. sayılı Kanun, ıslah imar planları aracılığıyla gecekonduların bulunduğu alanlara ek inşaat hakları tanıyarak kentsel rantın mülkiyet üzerinden ticarileşmesini sağlayan "apartkondulaşma" sürecini başlatmıştır.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Neoliberal Kentleşme ve Apartkondulaşma
Daha Fazla Pratik
1984 sonrası TOKİ ve Büyükşehir Belediyeleri arasındaki görev paylaşımının 2004 (5216 ve 5273 sayılı yasalar) sonrasındaki merkeziyetçi dönüşümle kıyaslanması önerilir.
Tahmini Süre:2m 30s