Soru

Zorluk: ZorSosyal ve Ekonomik Haklar: Eğitim, Aile ve Sosyal Güvenlik

1982 Anayasası’nın 65. maddesinde yer alan; "Devlet, sosyal ve ekonomik alanlarda Anayasa ile belirlenen görevlerini, bu görevlerin amaçlarına uygun öncelikle seçilen ekonomik istikrarın korunmasını gözeterek, malî kaynaklarının yeterliliği ölçüsünde yerine getirir." hükmü, pozitif statülü haklar için anayasal bir sınır çizmektedir. Buna göre, aşağıdaki haklardan hangisi, niteliği gereği bu maddede belirtilen "malî kaynakların yeterliliği" veya "ekonomik istikrar" gibi kriterlere dayanılarak sınırlandırılamayacak bir "negatif statü hakkı" (koruyucu hak) niteliğindedir?

  1. A
    Sosyal güvenlik hakkı
  2. Konut dokunulmazlığıCevap
  3. C
    Eğitim ve öğrenim hakkı
  4. D
    Ailenin korunması ve çocuk hakları
  5. E
    Konut hakkı

Cevap

Konut dokunulmazlığı, bir kişi hakkı (negatif statü hakkı) olduğu için Anayasa'nın 65. maddesindeki mali kaynak sınırlamasına tabi değildir.
Anayasa'nın 65. maddesi, devletin malî kaynaklarının yeterliliğini sadece 'sosyal ve ekonomik haklar' (pozitif statü hakları) için bir sınırlama ölçütü olarak belirlemiştir. Konut dokunulmazlığı ise bir 'kişi hakkı' (negatif statü hakkı) olup devletin bu alana müdahale etmemesini gerektirir. Devletin bir şeye müdahale etmemesi malî bir yük oluşturmadığı için, bu haklar devletin malî durumuna veya ekonomik istikrara bakılmaksızın korunmak zorundadır.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasa'nın 65. maddesinin kapsamını analiz etmek.
Bu madde sadece 'sosyal ve ekonomik haklar' (pozitif statülü haklar) için bir malî sınır öngörür.
Devletin bu hakları gerçekleştirmek için harcama yapması gerektiğinden, anayasa koyucu malî kaynakların yeterliliğini bir şart olarak sunmuştur.
2
Seçeneklerdeki hakları Jellinek'in haklar tasnifine (negatif, pozitif, aktif) göre sınıflandırmak.
Sosyal güvenlik, eğitim, ailenin korunması ve konut hakkı 'pozitif statü' haklarıdır; konut dokunulmazlığı ise 'negatif statü' (kişi) hakkıdır.
Negatif statü hakları devletten bir hizmet değil, sadece müdahale edilmemesini (gölge etme başka ihsan istemem) talep eder.
3
İsim benzerliği olan hakları ayırt etmek.
Konut hakkı (sosyal hak) ile konut dokunulmazlığı (kişi hakkı) farklı hukuki rejimlere tabidir.
Konut dokunulmazlığı mülkiyetin ve özel hayatın korunmasıyla ilgiliyken, konut hakkı devletin vatandaşlara barınma imkanı sağlamasına yöneliktir.

Anahtar Kavram

Sosyal ve ekonomik hakların sınırı (Anayasa m. 65) ve hakların statü ayrımı.

Daha Fazla Pratik

Jellinek'in statü kuramına göre hakların tasnifini (negatif, pozitif, aktif) ve her bir grubun anayasal sınırlama rejimlerini tekrar gözden geçiriniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Bu soruyu puanla