Soru

Zorluk: OrtaSosyal ve Ekonomik Haklar: Eğitim, Aile ve Sosyal Güvenlik

1982 Anayasası’nın 65. maddesinde yer alan; "Devlet, sosyal ve ekonomik alanlarda Anayasa ile belirlenen görevlerini, bu görevlerin amaçlarına uygun öncelikleri gözeterek malî kaynaklarının yeterliliği ölçüsünde yerine getirir." hükmü uyarınca, devletin ödevleri malî güçle sınırlandırılmıştır. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Anayasa'nın "Sosyal ve Ekonomik Haklar ve Ödevler" bölümünde düzenlenen; eğitim, aile veya sosyal güvenlik çerçevesinde değerlendirilen ve bu malî kaynak sınırlamasına tabi olan haklardan biri değildir?

  1. A
    Herkesin sosyal güvenlik hakkına sahip olması ve bu amaçla devletin gerekli teşkilatı kurması
  2. B
    İlköğretimin kız ve erkek bütün vatandaşlar için zorunlu olması ve devlet okullarında parasız sağlanması
  3. C
    Devletin, ailenin huzur ve refahı ile çocukların korunması için gerekli tedbirleri alıp teşkilatı kurması
  4. D
    Sosyal güvenlik bakımından özel olarak korunması gereken yaşlılar ve engelliler için devletin önlemler alması
  5. Herkesin yerleşme ve seyahat hürriyetine sahip olması ve bu hürriyetin özüne dokunulamamasıCevap

Cevap

Yerleşme ve seyahat hürriyeti, devletin mali kaynaklarının yeterliliği sınırlamasına tabi olan bir sosyal hak değil, devletin müdahale etmemesi gereken bir kişi hakkıdır.
Yerleşme ve seyahat hürriyeti, 1982 Anayasası'nın ikinci bölümünde 'Kişi Hak ve Ödevleri' (Negatif Statü Hakları) başlığı altında düzenlenmiştir. Bu tür haklar, devletin bireyin özel alanına müdahale etmemesini gerektirir ve gerçekleşmesi için devletin mali kaynak ayırmasına ihtiyaç duymaz. Bu sebeple, Anayasa'nın 65. maddesinde belirtilen 'mali kaynakların yeterliliği' sınırlaması bu hak için geçerli değildir.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasa'nın 65. maddesinin kapsamını belirle.
Mali kaynak sınırlaması sadece 'Sosyal ve Ekonomik Haklar' (Pozitif Statü Hakları) için geçerlidir.
Sosyal haklar devletten hizmet veya edim talep edilmesini gerektirir, bu da bütçe olanaklarıyla doğrudan ilişkilidir.
2
Seçeneklerdeki hakları tasnif et.
Sosyal güvenlik, parasız eğitim ve ailenin korunması 'isteme hakları' iken; yerleşme hürriyeti 'koruyucu/negatif hak'tır.
Jellinek tasnifine göre negatif statü hakları devletin karışmadığı alanı temsil eder ve mali sınıra tabi değildir.

Anahtar Kavram

Sosyal ve Ekonomik Hakların Sınırlandırılması (Madde 65)
Tahmini Süre:50s
Bu soruyu puanla