sonrası Türkiye'de kentsel mekanın üretimi ve bölüşümü süreçlerinde yaşanan neoliberal dönüşüm; kenti bir 'sosyal hizmet' alanı olmaktan çıkarıp, sermaye birikiminin ve 'kentsel rantın' maksimize edildiği bir meta haline getirmiştir. Bu süreçte devletin rolü, doğrudan sosyal konut üretmekten ziyade, piyasa mekanizmalarını destekleyen yasal ve kurumsal altyapıyı oluşturmaya evrilmiştir.
Buna göre, Türkiye'de kentsel mekanın yeniden yapılandırıldığı bu yeni dönemdeki dinamikler dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi neoliberal kentleşme stratejileriyle doğrudan ilişkilendirilemez?
- AMerkezi bölgelerdeki çöküntü alanlarının soylulaştırma (gentrification) yoluyla yüksek gelir gruplarına yönelik prestij mekanlarına dönüştürülmesi
- Bİmar aflarının, gecekonduların 'apartkonduya' dönüşümünü yasallaştırarak bu alanları kentsel rant piyasasına dahil eden bir araç olarak kullanılması
- Konut üretiminin, kentsel ranttan ve kar amacından bağımsız olarak sadece barınma hakkını koruyan bir 'sosyal devlet' ödevi niteliğini sürdürmesiCevap
- DToplu Konut İdaresi'nin (TOKİ), konut piyasasında kar odaklı projeler üreten ve hazine arazilerini sermaye birikimi için kullanan bir girişimci aktöre dönüşmesi
- EKentsel projelerin ve büyük ölçekli yatırımların, istisnai imar hakları ve plan tadilatları aracılığıyla genel planlama disiplininin dışına çıkarılması
Cevap
Konut üretiminin, kentsel ranttan ve kar amacından bağımsız olarak sadece barınma hakkını koruyan bir 'sosyal devlet' ödevi niteliğini sürdürmesi seçeneği neoliberal kentleşme dinamikleriyle ilişkilendirilemez.
Neoliberal kentleşme süreci, kentsel alanı ve konutu toplumsal bir ihtiyaç (kullanım değeri) olmaktan çıkarıp sermaye birikim aracı (değişim değeri) haline getirmiştir. Bu bağlamda, konut üretiminin kar amacı gütmeden sadece barınma hakkı kapsamında bir sosyal hizmet olarak sunulması, neoliberalizmin 'piyasalaştırma' ve 'ticarileştirme' hedefleriyle taban tabana zıttır. Dolayısıyla bu anlayış, neoliberal dönemin değil, müdahaleci/sosyal devlet döneminin bir özelliğidir.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Kentsel Mekanın Metalaşması ve Değişim Değeri
Tahmini Süre:1m 15s