Examkin

Soru

Zorluk: OrtaOrta Malları

Maliye Hazinesine ait ve tapu kütüğünde Hazine adına tescilli boş bir arazinin, bulunduğu yöre halkı tarafından 60 yılı aşkın süredir "panayır, toplanma ve pazar yeri" olarak ortaklaşa kullanıldığı tespit edilmiştir. Hazine, taşınmazın idarenin özel malı statüsünde olduğunu ileri sürerek parselasyon ve satış işlemlerini başlatmak istemekte; yöre halkı ise alanın kamu malı niteliği taşıdığını iddia etmektedir.

Bu uyuşmazlığın çözümünde idare hukukunun "orta malları" rejimine ilişkin aşağıdaki kurallardan hangisi uygulanmalıdır?

  1. A
    Taşınmazın orta malı niteliği kazanabilmesi için yetkili idari makamlarca tesis edilmiş yazılı bir tahsis işlemi şart olduğundan, alan Hazine'nin özel malı statüsündedir ve satılabilir.
  2. B
    İlgili alan doğrudan kamu hizmetinin sunumuna özgülendiğinden "hizmet malı" kabul edilir ve idare ancak bu hizmete olan ihtiyacın kalktığını ispatlarsa satışı gerçekleştirebilir.
  3. C
    Yöre halkının alan üzerindeki fiili ortak kullanımı taşınmazı "sahipsiz mal" statüsüne dönüştürdüğünden, Hazine mülkiyet iddiasında bulunamaz ve alan sahipsiz mallar rejimine tabi olur.
  4. Taşınmazın tapuda Hazine adına kayıtlı olması, kadim kullanımdan doğan "orta malı" vasfını ortadan kaldırmaz ve alanın bu haliyle özel mülkiyete konu edilerek satılması hukuken mümkün değildir.Cevap
  5. E
    Taşınmaz yöre halkı tarafından uzun yıllar boyunca davasız ve aralıksız kullanıldığı için idare hukuku kuralları gereği olağanüstü zamanaşımı işler ve taşınmaz idarenin özel malı olmaktan çıkar.

Cevap

Taşınmazın tapuda Hazine adına kayıtlı olması, kadim kullanımdan doğan "orta malı" vasfını ortadan kaldırmaz ve alanın bu haliyle özel mülkiyete konu edilerek satılması hukuken mümkün değildir.
Doğru seçenek, orta mallarına ilişkin idare hukuku ilkelerini tam olarak yansıtmaktadır. Bir taşınmazın belirli bir yöre halkı (belde, köy vb.) tarafından öteden beri pazar, panayır, meydan veya mera olarak ortaklaşa kullanılması, ona 'orta malı' vasfı kazandırır. İdare hukukunda buna 'kadimden beri kullanım' (tahsis-i kadim) denir ve bu durum taşınmazı kamu malı haline getirir. Kamu malları, tapuda idare (Hazine) adına tescil edilmiş olsalar bile satılamaz (ferağ edilemez) ve özel mülkiyete konu olamazlar.

Adım Adım Çözüm

1
Taşınmazın idare hukuku bakımından niteliğini tespit et
Halkın toplanma, panayır ve pazar yeri olarak ortaklaşa yararlandığı taşınmazlar "orta malı" statüsündedir.
Mera, yaylak, kışlak, harman yeri, pazar yeri ve meydanlar belirli bir topluluğun ortak ve doğrudan kullanımına sunulduğu için idarenin malları tasnifinde orta malı olarak kabul edilir.
2
Orta malı statüsünün kazanılma usulünü (tahsis yöntemini) değerlendir
Statü kazanımı yetkili organın kararıyla (tahsis işlemi) olabileceği gibi, alanın çok eski zamanlardan beri bu amaçla kullanılıyor olmasıyla (tahsis-i kadim) da gerçekleşebilir.
Somut olaydaki 60 yılı aşkın süreli geleneksel kullanım, hukuken "kadimden beri kullanım" şartını sağlar ve resmi tahsis işlemine gerek bırakmadan kamu malı vasfını kurar.
3
Tapu kaydının kamu malı statüsüne etkisini ve satış yasağını uygula
Taşınmazın tapuda Hazine adına tescilli olması onun kamu malı (orta malı) niteliğini ortadan kaldırmaz. Kamu malları satılamaz, devredilemez ve haczedilemez.
Danıştay içtihatları ve idare hukuku kuralları uyarınca, bir alanın orta malı (örneğin pazar yeri veya mera) olduğu tespit edildiğinde tapu kaydı yolsuz tescil hükmüne düşer ve alanın özel hukuk hükümlerine göre satışı yapılamaz.

Anahtar Kavram

Orta mallarının hukuki rejimi ve tahsis-i kadim (kadimden beri kullanım) ilkesi
Bu soruyu puanla

Konular

Orta Malları

Bu konudan daha fazla soru