Anayasa hukuku doktrininde iktidarın sınırlandırılması mekanizmaları incelenirken, sınırlandırmanın hukuki kaynağı temel bir kıstas olarak kabul edilir. Bu bağlamda, İngiltere'de Kral Yurtsuz John ile baronlar arasında 1215'te imzalanan Magna Carta Libertatum ile Osmanlı Devleti'nde 1808 tarihinde akdedilen Sened-i İttifak arasında hukuki mantık açısından önemli benzerlikler kurulmaktadır. Her iki metin de anayasacılık hareketleri bağlamında otoritenin tek taraflı bir lütfundan ziyade, karşılıklı güç odaklarının uzlaşısını yansıtır. Ancak bu kuramsal benzerlik, belgenin Osmanlı devlet yapısında yarattığı dönüşümün sınırları konusunda çeşitli kavram yanılgılarına da yol açabilmektedir.
Buna göre, Sened-i İttifak'ın Türk anayasa tarihindeki yeri, hukuki niteliği ve devlet yapısına etkileri dikkate alındığında aşağıdaki hukuki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?
- AAsli kurucu iktidarın bir tezahürü olarak ortaya çıkmış ve Osmanlı Devleti'nin klasik monarşik yapısına son vererek ilk defa yazılı bir anayasal düzen kurmuştur.
- BPadişahın yetkilerini sınırlandırdığı için Türk tarihinin ilk şekli anayasası olarak kabul edilir ve devleti modern anlamda bir anayasal devlete dönüştürmüştür.
- Padişah II. Mahmud, Sadrazam Alemdar Mustafa Paşa ve Ayanlar arasında imzalanan iki taraflı bir sözleşme (misak) olup, anayasa vasfı taşımasa da iktidarı sınırlandıran ilk anayasal belgedir.Cevap
- DAyanlara kendi bölgelerinde vergi toplama ve asker yetiştirme gibi özerk idari yetkiler tanımasıyla, devletin siyasi yapısını üniter devletten federatif bir modele taşımıştır.
- Eİçerik olarak (maddi anlamda) devletin temel organlarını düzenlememesine rağmen, yapılış usulü bakımından kanunlardan hiyerarşik olarak üstün bir şekli anayasa metnidir.