1808 yılında Sadrazam Alemdar Mustafa Paşa'nın öncülüğünde Padişah II. Mahmud ile taşradaki güçlü yerel otoriteler (Ayanlar) arasında imzalanan Sened-i İttifak, Osmanlı siyasi ve hukuki tarihinde iktidarın sınırlandırılması adına atılan ilk somut adımdır. Sened-i İttifak'ın hukuki niteliği ve hazırlanış usulü göz önüne alındığında; Tanzimat ve Islahat Fermanlarından ayrıldığı temel nokta aşağıdakilerden hangisidir?
- AOsmanlı Devleti'nin ilk yazılı anayasası (şekli anlamda) kabul edilmesi
- BBatılı devletlerin reform talepleri ve doğrudan diplomatik baskıları sonucu ortaya çıkması
- CHükümdarın mutlak yetkilerini tek taraflı bir lütuf (ihsan) olarak daraltması
- Karşılıklı taahhütler içeren, iki taraflı bir sözleşme (misak) karakteri taşımasıCevap
- EAsli kurucu iktidar tarafından hazırlanan bir temel teşkilat yasası olması
Cevap
Sened-i İttifak'ın en belirgin özelliği, tek taraflı bir irade beyanı (ferman) değil, tarafların karşılıklı taahhütlerine dayanan iki taraflı bir sözleşme (misak) olmasıdır.
Sened-i İttifak (1808), Türk anayasa tarihindeki diğer belgelerin aksine bir 'sözleşme' (misak) niteliğindedir. Padişah ile taşra gücü olan Ayanlar karşılıklı olarak birbirlerine söz vermişlerdir. Bu durum, İngiliz hukuk tarihindeki Magna Carta Libertatum (1215) ile büyük benzerlik gösterir; her iki belge de hükümdarın mutlak otoritesinin başka güçlerle yapılan bir anlaşma yoluyla sınırlandırılmasını ifade eder.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Sened-i İttifak'ın Sözleşme (Misak) Niteliği
Tahmini Süre:1m 30s