Soru

Zorluk: ZorDöngüsel Değişme Kuramları

Toplumsal değişmeyi açıklayan bazı düşünürler, değişimin temel nedenini savaşlar, doğal afetler veya teknolojik icatlar gibi dışsal faktörlerde aramak yerine sosyo-kültürel sistemin kendi doğasında bulurlar. Bu yaklaşıma göre, hiçbir sistem sonsuza dek aynı yönde gelişemez. Bir sistem, kendi temel değerlerini ve varsayımlarını nihai sınırına kadar zorladığında yaratıcılığını yitirir ve kaçınılmaz olarak kendisine zıt olan diğer kültürel sisteme doğru bir salınım başlatır. Toplumların tarihi, tek bir yöne doğru sürekli ilerleyen doğrusal bir süreç değil; inanç merkezli bir yapıdan madde ve duyu merkezli bir yapıya doğru gerçekleşen, sistemin kendi kendini tüketmesiyle tetiklenen bu ritmik gidiş gelişlerden ibarettir.

Bu parçada ifade edilen toplumsal değişme dinamiği, aşağıdaki düşünür ve kavram eşleştirmelerinden hangisiyle en doğru şekilde açıklanır?

  1. Pitirim Sorokin – İçkin DeğişmeCevap
  2. B
    Arnold Toynbee – Meydan Okuma ve Tepki
  3. C
    Vilfredo Pareto – Seçkinlerin Dolaşımı
  4. D
    Auguste Comte – Üç Hal Kanunu
  5. E
    Herbert Spencer – Toplumsal Farklılaşma

Cevap

Pitirim Sorokin'in 'İçkin Değişme' kavramı, toplumların değişimi kendi iç dinamikleriyle yaşadığını ve farklı kültürel zihniyetler (idesel ve duyusal) arasında sürekli bir salınım olduğunu ifade eder.
Doğru cevap olan seçenek, Pitirim Sorokin'in kuramını yansıtmaktadır. Sorokin'e göre sosyokültürel sistemler, İdesel (inanç/din merkezli) ve Duyusal (madde/duyu merkezli) olmak üzere ana zihniyetler etrafında şekillenir. Bir kültür bu zihniyetlerden birini uç noktaya kadar yaşadığında 'sınırlar ilkesi' gereği tıkanır ve 'içkin değişme' (immanent change) prensibiyle dışarıdan bir müdahale olmaksızın kendi iç dinamiğiyle karşıt zihniyete doğru evrilir. Parçadaki tanım bu süreci birebir anlatmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Parçadaki temel argümanı ve reddedilen görüşü tespit et.
Değişimin doğrusal bir ilerleme olmadığı, aksine 'ritmik bir gidiş geliş' (döngüsel) olduğu vurgulanmıştır. Bu durum Comte ve Spencer gibi evrimci düşünürleri eler.
Evrimci ve döngüsel kuramların temel ayrım noktasını belirlemek, seçenekleri daraltmak için gereklidir.
2
Döngüsel kuramcılar (Sorokin, Toynbee, Pareto) arasındaki kavramsal farkları incele.
Parçada değişimin dışsal faktörlerden değil 'sistemin kendi doğasından' kaynaklandığı ve 'inanç merkezli' ile 'madde merkezli' yapılar arasında salındığı belirtilmiştir.
Döngüsel değişme kuramcılarının kendi içindeki özgül mekanizmalarını ayırt etmek.
3
Anahtar kavramları düşünürlerle eşleştir.
İnanç (idesel) ve madde (duyusal) kültürleri arasında dış baskı olmadan, sistemin kendini tüketmesiyle (sınırlar ilkesi) gerçekleşen bu değişime 'İçkin Değişme' diyen düşünür Pitirim Sorokin'dir.
Kavramsal bilginin doğru kuramcıyla ilişkilendirilerek sonuca ulaşılması.

Anahtar Kavram

Pitirim Sorokin'in Döngüsel Değişme ve İçkin Değişme Kuramı
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla