Soru

Zorluk: Zorİdarenin Bütünlüğü İlkesi (Hiyerarşi ve İdari Vesayet)

Türk idari teşkilat yapısında merkezi idare ile kamu tüzel kişiliğine sahip yerinden yönetim kuruluşları arasındaki hukuki bağı ve bütünlüğü ifade eden 'idari vesayet' denetimine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

  1. A
    İdari vesayet yetkisi, hiyerarşi yetkisinin aksine genel bir yetki olmayıp ancak kanunun açıkça izin verdiği durumlarda ve kanunda belirtilen sınırlar içinde kullanılabilir.
  2. B
    İdari vesayet makamı, denetlediği yerinden yönetim kuruluşunun işlemlerini kural olarak hukuka aykırılık gerekçesiyle iptal edebilir veya onamayarak iade edebilir.
  3. C
    İdari vesayet denetimi, sadece merkezi idare ile yerinden yönetim kuruluşları arasında değil; hiyerarşik bir bağ bulunmayan iki farklı kamu tüzel kişisi arasında da gerçekleşebilir.
  4. İdari vesayet makamı, hiyerarşik üstün ast üzerindeki yetkisine benzer şekilde, yerinden yönetim kuruluşunun işlemlerini kanuni bir dayanak olmaksızın geniş bir yerindelik denetimine tabi tutabilir.Cevap
  5. E
    İdari vesayet makamı, denetlediği yerinden yönetim kuruluşunun kararlarını kural olarak değiştirerek onama (tadil) veya onun yerine geçerek işlem yapma (ikame) yetkisine sahip değildir.

Cevap

İdari vesayet makamının, yerinden yönetim kuruluşunun işlemlerini kanuni bir dayanak olmaksızın geniş bir yerindelik denetimine tabi tutabileceğini belirten ifade yanlıştır.
Doğru cevap olan seçenekte belirtilen 'geniş yerindelik denetimi' yetkisi, hiyerarşi denetimine özgü bir özelliktir. İdari vesayet makamı, yerinden yönetim kuruluşu üzerinde sadece kanunun açıkça yetki verdiği ölçüde denetim yapabilir ve bu denetim kural olarak hukukilik denetimi (işlemin mevzuata uygunluğu) ile sınırlıdır. Kanunda açık hüküm bulunmadıkça yerindelik denetimi yapılamaz.

Adım Adım Çözüm

1
İdari vesayet ve hiyerarşi kavramlarını tarafları bakımından analiz etme
Hiyerarşi aynı tüzel kişilik içinde, idari vesayet ise farklı kamu tüzel kişileri arasında gerçekleşir.
Denetimin türünü belirleyen temel unsur, denetleyen ve denetlenen makamların aynı veya farklı tüzel kişiliklere sahip olmasıdır.
2
Vesayet yetkisinin kaynağını (kanunilik ilkesini) değerlendirme
İdari vesayet istisnai ve kanuni bir yetkidir; hiyerarşi ise genel ve süreklidir.
Anayasal sistemimizde yerinden yönetimin özerkliğini korumak için vesayet yetkisinin mutlaka kanuna dayanması şarttır.
3
Denetimin kapsamını (hukukilik vs. yerindelik) karşılaştırma
Vesayet denetimi esasen hukukilik denetimidir; yerindelik denetimi ancak istisnai kanuni izinle mümkündür.
Hiyerarşide üst, astın işlemini her zaman yerindelik (kamu yararı, verimlilik vb.) açısından denetleyebilirken vesayette bu durum özerklik ilkesine aykırılık teşkil eder.

Anahtar Kavram

İdari Vesayetin Kanuniliği ve Sınırlılığı İlkesi

Daha Fazla Pratik

İdari vesayet makamının istisnai olarak 'tadil' (değiştirme) yetkisine sahip olduğu nadir örnekleri (örneğin Büyükşehir Belediyesinin ilçe belediye bütçesi üzerindeki yetkisi) incelemek konuyu pekiştirecektir.
Tahmini Süre:1m 40s
Bu soruyu puanla