Examkin

Soru

Zorluk: ZorModernleşme Yaklaşımları

Birleşmiş Milletler kalkınma programı çerçevesinde bir ülkenin sosyo-ekonomik durumu üzerine iki farklı rapor hazırlanmıştır.

Birinci raporda; ülkenin iktisadi büyümede 'kalkış (take-off)' aşamasına geçememesi, kırsal nüfusun zihinsel hareketlilikten ve empati yeteneğinden yoksun olmasına, ayrıca geleneksel yapıdaki çok işlevli kurumların yeterli yapısal farklılaşmayı sağlayamamasına bağlanmıştır.

İkinci raporda ise bu tespitler eleştirilerek; ülkenin azgelişmişliğinin içsel, psikolojik veya kültürel engellerden değil, küresel kapitalist işbölümü içinde merkeze bağımlı bir 'çevre' ülkesi olarak konumlandırılmasından kaynaklandığı ileri sürülmüştür.

Bu parçada özetlenen sosyolojik tartışma bağlamında aşağıdaki çıkarımlardan hangisi kesinlikle doğrudur?

  1. Birinci rapor Lerner ve Rostow'un kavramlarını içeren içselci bir modernleşme perspektifi sunarken, ikinci rapor dışsal dinamiklere odaklanan bağımlılık okulu eleştirisi getirmektedir.Cevap
  2. B
    Birinci rapor azgelişmişliği maddi ve manevi kültür arasındaki uyumsuzluktan doğan kültürel gecikme ile açıklarken, ikinci rapor değişimin yapısal dengesini savunmaktadır.
  3. C
    Her iki rapor da toplumsal değişimin kaçınılmaz bir uyum süreci olduğunu savunan yapısal-işlevselci kuramın temel varsayımlarına dayanmaktadır.
  4. D
    Birinci rapor dikey hareketliliğin yokluğunu sınıf çatışmasının temeli sayarken, ikinci rapor tabakalaşma sistemlerinin tarihsel olarak aynı hiyerarşiyi koruduğunu öne sürmektedir.
  5. E
    Birinci rapor değişimin aşamalı evrimini reddederek döngüsel bir tarih anlayışı sunarken, ikinci rapor merkez ülkelerin empatik gelişimini incelemektedir.

Cevap

Birinci rapor Lerner ve Rostow'un kavramlarını içeren içselci bir modernleşme perspektifi sunarken, ikinci rapor dışsal dinamiklere odaklanan bağımlılık okulu eleştirisi getirmektedir.
Modernleşme yaklaşımları, azgelişmişliğin nedenini gelişmekte olan toplumların kendi iç dinamiklerinde (geleneksel değerlere bağlılık, empati eksikliği, sermaye birikimi yetersizliği) arar. Parçada geçen 'kalkış' kavramı W.W. Rostow'a, 'zihinsel hareketlilik ve empati' Daniel Lerner'e, 'yapısal farklılaşma' ise yapısal-işlevselcilere aittir ve hepsi içselci modernleşme vizyonunu yansıtır. Buna karşılık Bağımlılık Okulu (Andre Gunder Frank, Immanuel Wallerstein), azgelişmişliğin nedenini toplumun kültürel bariyerlerinde değil, küresel kapitalist sistemin eşitsiz yapısında ve çevre ülkelerin merkez ülkelerce sömürülmesinde (dışsal dinamikler) arar. Doğru seçenek bu iki zıt paradigmayı kavramsal sahipleriyle birlikte hatasız biçimde yansıtmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci rapordaki 'kalkış (take-off)', 'zihinsel hareketlilik', 'empati' ve 'yapısal farklılaşma' kavramlarını analiz etmek.
Bu kavramların sırasıyla W.W. Rostow, Daniel Lerner ve Talcott Parsons gibi kuramcılara ait içselci modernleşme parametreleri olduğu tespit edilir.
Toplumsal değişme literatüründe hangi kavramın hangi kuramcıya ve ekole ait olduğunu doğru sınıflandırmak için.
2
İkinci rapordaki 'küresel kapitalist işbölümü', 'çevre ülkesi' ve 'merkeze bağımlılık' ifadelerini değerlendirmek.
Bu ifadelerin, azgelişmişliğin nedenini toplumun kendi iç dinamiklerinde (gelenek) değil, uluslararası sömürü ilişkilerinde (dışsal) arayan Bağımlılık (Dependency) Kuramına ait olduğu belirlenir.
Eleştirel raporun teorik arka planını ve Modernleşme Okulu'na yönelttiği temel itiraz noktasını saptamak için.
3
Seçenekler arasında bu iki zıt paradigmayı doğru kavramsal çerçevelerle eşleştiren ifadeyi bulmak.
İlk raporun içselci modernleşmeyi, ikinci raporun dışsal dinamikleri ele alan bağımlılık okulunu yansıttığını belirten seçeneğin doğru eşleştirme olduğu doğrulanır.
Sorunun kökünde istenen sosyolojik analiz sentezine ulaşmak için.

Anahtar Kavram

İçselci ve Dışsalcı Toplumsal Değişme Paradigmalarının Karşılaştırması
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla

Konular

Modernleşme Yaklaşımları

Bu konudan daha fazla soru