Examkin

Soru

Zorluk: ZorYasama Sorumsuzluğu ve Dokunulmazlığı

Yasama dokunulmazlığı, milletvekillerinin görevlerini yerine getirirken cezai bir tehdit altında kalmalarını önlemeyi amaçlayan nispi ve geçici bir güvencedir. Bu güvencenin kapsamı, Anayasa Mahkemesi kararlarında da vurgulandığı üzere, sadece cezai takibat işlemleriyle (tutulma, sorgulanma, tutuklanma ve yargılanma) sınırlandırılmıştır.

Buna göre, 19821982 Anayasası'nın 83.83. maddesi çerçevesinde, aşağıdaki yargısal süreçlerin hangisinin yürütülebilmesi için ilgili milletvekilinin dokunulmazlığının TBMM Genel Kurulu tarafından kaldırılması zorunluluk arz eder?

  1. A
    Bir milletvekilinin satın aldığı bir taşınmazın bedelini ödememesi gerekçesiyle satıcı tarafından aleyhine açılan 'alacak davası'nın esastan görüşülmesi.
  2. Milletvekilinin, seçimlerden önce işlediği iddia edilen 'rüşvet' suçu ile ilgili olarak savcılık makamı tarafından ifadesinin alınması veya sorgulanması.Cevap
  3. C
    Milletvekilinin, TBMM Genel Kurulu'ndaki bütçe görüşmeleri sırasında açıkladığı görüşlerinden dolayı bir iş insanı tarafından açılan 'manevi tazminat davası'nın karara bağlanması.
  4. D
    Bir milletvekilinin, eşinin açtığı çekişmeli boşanma davasında taraf olması ve bu kapsamdaki yargılama işlemlerinin aile mahkemesinde sürdürülmesi.
  5. E
    Milletvekilinin, seçimden önce soruşturmasına başlanmış olması kaydıyla, Anayasa'nın 14.14. maddesinde yer alan 'devletin bölünmez bütünlüğüne karşı suç' kapsamında yargılanması.

Cevap

Milletvekilinin seçimden önce işlediği iddia edilen rüşvet suçu nedeniyle sorgulanması işlemi, dokunulmazlığın kaldırılmasına bağlıdır.
Yasama dokunulmazlığı, milletvekillerinin seçimden önce veya sonra işledikleri iddia edilen suçlar nedeniyle Meclis kararı olmaksızın sorgulanmalarını, tutuklanmalarını ve yargılanmalarını engelleyen cezai bir güvencedir. Rüşvet suçu, Anayasa'nın 14.14. maddesindeki 'devletin bütünlüğüne karşı suçlar' gibi özel istisnalar arasında yer almadığından, bu suçtan dolayı bir milletvekilinin sorgulanabilmesi için TBMM tarafından dokunulmazlığının kaldırılması yasal bir zorunluluktur.

Adım Adım Çözüm

1
Davanın niteliğini ve hukuki türünü belirle.
Alacak, boşanma ve tazminat davaları özel hukuk (hukuk) davalarıdır; rüşvet ve devletin bütünlüğüne karşı suçlar ise ceza hukuku kapsamındaki davalardır.
Yasama dokunulmazlığı güvencesi sadece cezai takibat işlemlerini (tutma, sorgu, tutuklama, yargılama) kapsar; hukuk davalarını engellemez.
2
Yasama sorumsuzluğu ile dokunulmazlığı arasındaki ayrımı kontrol et.
Meclis çalışmalarındaki görüşlerden dolayı açılan tazminat davası 'yasama sorumsuzluğu' kapsamındadır ve bu koruma mutlak olup kaldırılamaz.
Söz ve düşünce hürriyetini koruyan yasama sorumsuzluğunun dokunulmazlıktan daha geniş bir hukuki koruma (tazminat dahil) sağladığını tespit etmek gerekir.
3
Anayasal istisnaları değerlendir.
Ağır cezayı gerektiren suçüstü hali ve soruşturmasına seçimden önce başlanmış olması kaydıyla 14.14. maddedeki suçlar dokunulmazlık dışındadır.
Anayasa'nın 83/2.83/2. maddesindeki istisna hükümlerinin hangi durumlarda Meclis kararını devre dışı bıraktığını belirlemek için.
4
Dokunulmazlığın kaldırılmasının zorunlu olduğu durumu saptayın.
Rüşvet suçu bir istisna kapsamında değildir ve cezai bir işlem gerektirdiğinden, bu süreç ancak TBMM kararıyla dokunulmazlığın kaldırılması durumunda yürütülebilir.
Milletvekilinin yargısal tacizden korunması amacıyla getirilen genel kuralın uygulanmasıdır.

Anahtar Kavram

Yasama Dokunulmazlığının Cezai Sınırı ve İstisnaları
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla

Konular

Yasama Sorumsuzluğu ve Dokunulmazlığı

Bu konudan daha fazla soru