Examkin

Yasama Sorumsuzluğu ve Dokunulmazlığı

19 soru

Soru 1Soru →

1982 Anayasası'na göre milletvekillerinin; Meclis çalışmalarındaki oy ve sözlerinden, Meclis'te ileri sürdükleri düşüncelerden ve bunları Meclis dışında tekrarlamaktan dolayı hukuki ve cezai takibata uğramamalarını sağlayan, Meclis kararıyla dahi kaldırılamayan mutlak ve sürekli güvence aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yasama sorumsuzluğu

Cevap

Yasama sorumsuzluğu
Yasama sorumsuzluğu, milletvekillerinin Meclis'teki söz, oy ve düşünceleri nedeniyle ömür boyu koruma altında olmalarını sağlar. Bu koruma mutlaktır; yani TBMM Genel Kurulu kararıyla dahi kaldırılamaz. Amacı, milletvekillerinin her türlü baskıdan uzak bir şekilde temsil görevlerini yerine getirmeleridir.

Adım Adım Çözüm

1
Milletvekilinin Meclis çalışmalarındaki oy ve sözleri üzerindeki korumanın niteliğini belirle.
Milletvekillerinin fikir özgürlüğünü koruyan bu güvence 'yasama sorumsuzluğu' olarak adlandırılır.
Anayasa, yasama organı üyelerinin görüşlerini hiçbir baskı altında kalmadan ifade edebilmelerini bu yolla sağlar.
2
Güvencenin süresini ve kaldırılıp kaldırılamayacağını kontrol et.
Bu koruma mutlaktır (TBMM kararıyla bile kaldırılamaz) ve süreklidir (milletvekilliği bitse de sürer).
Yasama sorumsuzluğu, yasama dokunulmazlığından farklı olarak 'mutlak' ve 'sürekli' olma özelliklerine sahiptir.

Anahtar Kavram

Yasama sorumsuzluğunun tanımı ve nitelikleri (mutlaklık ve süreklilik).

Daha Fazla Pratik

Yasama dokunulmazlığının TBMM tarafından kaldırılmasına karşı Anayasa Mahkemesine başvuru sürecini inceleyiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 2Soru →

1982 Anayasası'na göre yasama dokunulmazlığı ve yasama sorumsuzluğunun hukuki rejimi ile bu güvencelerin kaldırılmasına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Milletvekili hakkında seçimden önce veya sonra verilmiş bir ceza hükmünün infazı, üyelik sıfatının sona ermesine bırakılır ve üyelik süresince dava ve ceza zamanaşımı işlemez.

Cevap

Milletvekili hakkında verilen ceza hükmünün infazının üyelik sıfatının sona ermesine bırakılması ve bu sürede zamanaşımının işlememesi yönündeki ifade doğrudur.
1982 Anayasası'nın 83. maddesinin 3. fıkrasına göre, bir milletvekili hakkında seçimden önce veya sonra verilmiş bir ceza hükmünün infazı, üyelik sıfatının sona ermesine bırakılır. Bu süre zarfında zamanaşımı işlemez. Bu düzenleme, milletvekilinin seçmen iradesini parlamentoda temsil etme hakkını hapis cezası infazı nedeniyle kaybetmesini önlemeyi amaçlayan teknik bir güvencedir.

Adım Adım Çözüm

1
Yasama dokunulmazlığının ceza infazı üzerindeki etkisini incele.
Anayasa Madde 83/3 uyarınca, milletvekili seçilmeden önce veya sonra verilmiş bir ceza hükmünün infazı, üyelik sıfatının sona ermesine bırakılır.
Milletvekilinin yasama faaliyetlerini kesintisiz sürdürebilmesini sağlamak.
2
Zamanaşımı kuralını kontrol et.
Milletvekilliği süresince hem dava hem de ceza zamanaşımı süreleri durur.
İnfazın ertelenmesi nedeniyle devletin cezalandırma hakkının kaybolmasını engellemek.
3
İstisnaları değerlendir (Madde 14 ve Suçüstü).
Bu istisnalar yargılamanın başlamasını sağlar ancak hükmün infazını öne çekmez.
İstisnalar sadece dokunulmazlık zırhını yargılama için deler, infaz için değil.

Anahtar Kavram

Yasama Dokunulmazlığının İnfaz Üzerindeki Etkisi ve Zamanaşımı

Daha Fazla Pratik

Milletvekilliğinin kesin hüküm giyme nedeniyle düşmesi ile dokunulmazlığın kaldırılması arasındaki farkları inceleyiniz.
Tahmini Süre:3m 0s
Soru 3Soru →

1982 Anayasası'nda düzenlenen "yasama dokunulmazlığı" ve bu dokunulmazlığın kaldırılmasına ilişkin hukuki süreçler göz önüne alındığında, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yasama dokunulmazlığının kaldırılmasına ilişkin Meclis kararına karşı, ilgili milletvekili veya bir diğer milletvekili 77 gün içinde Anayasa Mahkemesine başvurabilir; Mahkeme bu başvuruyu 1515 gün içinde kesin karara bağlar.

Cevap

Yasama dokunulmazlığının kaldırılmasına ilişkin Meclis kararına karşı, ilgili milletvekili veya bir diğer milletvekili 77 gün içinde Anayasa Mahkemesine başvurabilir; Mahkeme bu başvuruyu 1515 gün içinde kesin karara bağlar.
1982 Anayasası'nın 8383. ve 8585. maddeleri uyarınca, yasama dokunulmazlığı kaldırılan bir milletvekili veya bir başka milletvekili, bu kararın Anayasa'ya, kanuna veya İçtüzük hükümlerine aykırılığı iddiasıyla 77 gün içinde Anayasa Mahkemesine başvurabilir. Mahkeme, bu itirazı 1515 gün içinde karara bağlamak zorundadır. Bu düzenleme, yasama organının çoğunluk tahakkümüne karşı azınlıkta kalan veya hedef alınan milletvekillerini korumayı amaçlayan bir güvencedir.

Adım Adım Çözüm

1
Yasama dokunulmazlığının niteliğini belirle
Nispi ve geçici bir güvencedir; Meclis kararıyla kaldırılabilir.
Dokunulmazlık, milletvekilini ceza yargılamasına karşı koruyan ancak kaldırılabilen bir kalkandır.
2
Kaldırma kararına karşı yargısal denetim yolunu incele
Anayasa Mahkemesine itiraz yolu açıktır (8585. Madde).
Meclis kararlarının hukuka uygunluğunu denetlemek için özel bir itiraz süreci öngörülmüştür.
3
Anayasal süreleri teyit et
77 gün içinde başvuru, 1515 gün içinde karar.
Yasama faaliyetlerinin aksamaması için bu süreler hak düşürücü ve kısa tutulmuştur.

Anahtar Kavram

Yasama Dokunulmazlığının Kaldırılması ve Yargısal Denetimi
Soru 4Soru →

1982 Anayasası'na göre, yasama dokunulmazlığı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Seçimden önce veya sonra bir suç işlediği ileri sürülen milletvekili, Meclis kararı olmadıkça tutulamaz, sorgulanamaz, tutuklanamaz ve yargılanamaz.

Cevap

Seçimden önce veya sonra bir suç işlediği ileri sürülen milletvekilinin, Meclis kararı olmadıkça tutulamayacağını, sorgulanamayacağını, tutuklanamayacağını ve yargılanamayacağını belirten seçenek doğrudur.
Yasama dokunulmazlığı, 1982 Anayasası'nın 83. maddesinde düzenlenmiş olup; milletvekilinin seçimden önce veya sonra işlediği iddia edilen bir suç nedeniyle Meclis kararı olmaksızın cezai işlemlere (tutma, sorgulama, tutuklama, yargılama) tabi tutulmamasını sağlayan geçici ve nispi bir güvencedir.

Adım Adım Çözüm

1
Yasama dokunulmazlığının tanımını hatırla.
Milletvekilinin suç işlediği iddiasıyla Meclis kararı olmaksızın tutuklanamaması ve yargılanamamasıdır.
Sorunun kökünde istenen doğru tanıma ulaşmak için temel kavramın bilinmesi gerekir.
2
Yasama sorumsuzluğu ile dokunulmazlığı arasındaki farkı ayırt et.
Sorumsuzluk mutlak ve süreklidir; dokunulmazlık ise nispi (kaldırılabilir) ve geçicidir.
Seçeneklerdeki kavram kargaşasını (çeldiricileri) elemek için bu ayrım kritiktir.
3
Dokunulmazlığın kaldırılmasının hukuki sonuçlarını analiz et.
Dokunulmazlığın kaldırılması milletvekilliğini düşürmez, yargı yolu (Anayasa Mahkemesi) ise açıktır.
Usul ve sonuçlara ilişkin yanlış bilgileri tespit etmek için gereklidir.

Anahtar Kavram

Yasama dokunulmazlığının tanımı, kapsamı ve usulü.
Tahmini Süre:45s
Soru 5Soru →

TBMM Genel Kurulu tarafından bir milletvekilinin yasama dokunulmazlığının kaldırılmasına karar verilmesi durumunda, bu kararın yargısal denetim süreciyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İlgili milletvekili veya bir başka milletvekili, kararın alındığı tarihten itibaren yedi gün içinde Anayasa Mahkemesine başvurabilir; Mahkeme bu istemi on beş gün içinde kesin karara bağlar.

Cevap

İlgili milletvekili veya bir başka milletvekilinin, kararın alındığı tarihten itibaren yedi gün içinde Anayasa Mahkemesine başvurması ve Mahkemenin bu istemi on beş gün içinde kesin karara bağlaması şeklindeki ifade doğrudur.
Anayasa'nın 85. maddesi uyarınca, yasama dokunulmazlığının kaldırılmasına veya milletvekilliğinin düşmesine (belirli sebeplerle) karar verilmiş olması hallerinde, Meclis Genel Kurulu kararının alındığı tarihten başlayarak yedi gün içerisinde, ilgili milletvekili veya bir diğer milletvekili tarafından Anayasa Mahkemesine başvurulabilir. Anayasa Mahkemesi de bu iptal istemini on beş gün içerisinde kesin karara bağlamakla yükümlüdür.

Adım Adım Çözüm

1
Kararın niteliğini belirlemek
Milletvekilinin yasama dokunulmazlığının kaldırılması bir TBMM Genel Kurul kararıdır.
Yargı yolunun kapsamını belirlemek için işlemin türünü bilmek gerekir.
2
Yargı yolunu kontrol etmek
1982 Anayasası Madde 85 uyarınca bu karara karşı Anayasa Mahkemesine (AYM) iptal davası açılabilir.
Kaldırma kararlarının hukuk devleti gereği denetlenmesi anayasal bir güvencedir.
3
Başvuru şartlarını ve sürelerini uygulamak
Karar tarihinden itibaren 7 gün içinde başvuru yapılmalı ve AYM 15 gün içinde karar vermelidir.
Anayasa tarafından belirlenen kesin hak düşürücü ve karar verme sürelerini tespit etmek gerekir.

Anahtar Kavram

Yasama Dokunulmazlığının Kaldırılması Kararına Karşı İtiraz (Yargı Yolu)
Soru 6Soru →

Yasama dokunulmazlığı, milletvekillerinin görevlerini yerine getirirken cezai bir tehdit altında kalmalarını önlemeyi amaçlayan nispi ve geçici bir güvencedir. Bu güvencenin kapsamı, Anayasa Mahkemesi kararlarında da vurgulandığı üzere, sadece cezai takibat işlemleriyle (tutulma, sorgulanma, tutuklanma ve yargılanma) sınırlandırılmıştır.

Buna göre, 19821982 Anayasası'nın 83.83. maddesi çerçevesinde, aşağıdaki yargısal süreçlerin hangisinin yürütülebilmesi için ilgili milletvekilinin dokunulmazlığının TBMM Genel Kurulu tarafından kaldırılması zorunluluk arz eder?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Milletvekilinin, seçimlerden önce işlediği iddia edilen 'rüşvet' suçu ile ilgili olarak savcılık makamı tarafından ifadesinin alınması veya sorgulanması.

Cevap

Milletvekilinin seçimden önce işlediği iddia edilen rüşvet suçu nedeniyle sorgulanması işlemi, dokunulmazlığın kaldırılmasına bağlıdır.
Yasama dokunulmazlığı, milletvekillerinin seçimden önce veya sonra işledikleri iddia edilen suçlar nedeniyle Meclis kararı olmaksızın sorgulanmalarını, tutuklanmalarını ve yargılanmalarını engelleyen cezai bir güvencedir. Rüşvet suçu, Anayasa'nın 14.14. maddesindeki 'devletin bütünlüğüne karşı suçlar' gibi özel istisnalar arasında yer almadığından, bu suçtan dolayı bir milletvekilinin sorgulanabilmesi için TBMM tarafından dokunulmazlığının kaldırılması yasal bir zorunluluktur.

Adım Adım Çözüm

1
Davanın niteliğini ve hukuki türünü belirle.
Alacak, boşanma ve tazminat davaları özel hukuk (hukuk) davalarıdır; rüşvet ve devletin bütünlüğüne karşı suçlar ise ceza hukuku kapsamındaki davalardır.
Yasama dokunulmazlığı güvencesi sadece cezai takibat işlemlerini (tutma, sorgu, tutuklama, yargılama) kapsar; hukuk davalarını engellemez.
2
Yasama sorumsuzluğu ile dokunulmazlığı arasındaki ayrımı kontrol et.
Meclis çalışmalarındaki görüşlerden dolayı açılan tazminat davası 'yasama sorumsuzluğu' kapsamındadır ve bu koruma mutlak olup kaldırılamaz.
Söz ve düşünce hürriyetini koruyan yasama sorumsuzluğunun dokunulmazlıktan daha geniş bir hukuki koruma (tazminat dahil) sağladığını tespit etmek gerekir.
3
Anayasal istisnaları değerlendir.
Ağır cezayı gerektiren suçüstü hali ve soruşturmasına seçimden önce başlanmış olması kaydıyla 14.14. maddedeki suçlar dokunulmazlık dışındadır.
Anayasa'nın 83/2.83/2. maddesindeki istisna hükümlerinin hangi durumlarda Meclis kararını devre dışı bıraktığını belirlemek için.
4
Dokunulmazlığın kaldırılmasının zorunlu olduğu durumu saptayın.
Rüşvet suçu bir istisna kapsamında değildir ve cezai bir işlem gerektirdiğinden, bu süreç ancak TBMM kararıyla dokunulmazlığın kaldırılması durumunda yürütülebilir.
Milletvekilinin yargısal tacizden korunması amacıyla getirilen genel kuralın uygulanmasıdır.

Anahtar Kavram

Yasama Dokunulmazlığının Cezai Sınırı ve İstisnaları
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 7Soru →

1982 Anayasası’nda düzenlenen "yasama sorumsuzluğu" ve "yasama dokunulmazlığı" güvenceleri arasındaki temel farklar göz önüne alındığında, bu kurumların hukuki niteliğine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yasama sorumsuzluğu mutlak nitelikte olup milletvekilliği sona erse dahi devam ederken; yasama dokunulmazlığı nispi niteliktedir ve Meclis kararıyla kaldırılabilir.

Cevap

Yasama sorumsuzluğunun mutlak ve kalıcı olduğunu, yasama dokunulmazlığının ise nispi ve geçici olduğunu belirten ifade doğrudur.
Doğru cevap yasama sorumsuzluğunun mutlak ve ömür boyu devam eden niteliği ile yasama dokunulmazlığının nispi (kaldırılabilir) ve geçici niteliğini doğru şekilde karşılaştıran ifadedir. Anayasa'nın 83. maddesine göre sorumsuzluk, vekillik sıfatı kalksa dahi o dönemdeki sözler için koruma sağlarken; dokunulmazlık vekillik bittiğinde (veya Meclis kararıyla) sona erer.

Adım Adım Çözüm

1
Yasama sorumsuzluğunun kapsamını belirle.
Meclis çalışmalarındaki oy, söz ve düşünce açıklamalarını kapsar, mutlaktır (kaldırılamaz) ve süreklidir (vekillik bitse de sürer).
Anayasa m. 83/1 gereği milletvekillerinin meclis çalışmalarındaki iradelerini tam özgürlükle yansıtabilmeleri gerekir.
2
Yasama dokunulmazlığının kapsamını belirle.
Meclis dışındaki suç iddialarını kapsar, nispidir (Meclisçe kaldırılabilir) ve geçicidir (sadece vekillik süresince geçerlidir).
Vekilin haksız cezai baskılardan korunarak yasama faaliyetine katılımının sürekliliğini sağlamak amaçlanır.
3
İki kavramın hukuki sonuçlarını karşılaştır.
Sorumsuzluk kaldırılmaz ve hukuk davalarını da içerebilirken; dokunulmazlık kaldırılabilir ve sadece ceza davalarını kapsar.
Doğru seçeneği belirlemek için bu temel ayrımların analiz edilmesi gerekir.

Anahtar Kavram

Yasama Sorumsuzluğu (Mutlak/Sürekli) vs Yasama Dokunulmazlığı (Nispi/Geçici)

Daha Fazla Pratik

Yasama dokunulmazlığının kaldırılmasına itiraz sürecindeki süreleri (7 gün itiraz, 15 gün karar) tekrar edebilirsiniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 8Soru →

1982 Anayasası’nda düzenlenen yasama bağışıklıkları (yasama sorumsuzluğu ve yasama dokunulmazlığı) arasındaki temel farklar ve hukuki sonuçlar göz önüne alındığında, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yasama sorumsuzluğu, milletvekilinin Meclis çalışmalarındaki oy ve sözlerinden dolayı cezai ve hukuki olarak hiçbir şekilde sorumlu tutulamamasını sağlayan, Meclis kararıyla dahi kaldırılamayan mutlak bir korumadır.

Cevap

Yasama sorumsuzluğu, meclis çalışmalarındaki oy ve sözlerden dolayı ömür boyu devam eden ve meclis kararıyla dahi kaldırılamayan mutlak bir hukuki koruma sağlar.
Yasama sorumsuzluğu, milletvekillerinin görevlerini hiçbir baskı altında kalmadan yerine getirebilmeleri için öngörülmüş 'mutlak' (Meclis kararıyla dahi kaldırılamayan) ve 'sürekli' (milletvekilliği bitse dahi koruyan) bir güvencedir. Bu güvence sadece cezai değil, aynı zamanda bu söz ve oylardan kaynaklanabilecek hukuki (tazminat) sorumluluğu da tamamen ortadan kaldırır.

Adım Adım Çözüm

1
Yasama sorumsuzluğu ve dokunulmazlığının niteliğini karşılaştır.
Sorumsuzluk mutlak ve sürekliyken; dokunulmazlık nispi (kaldırılabilir) ve geçicidir.
Bu iki kurumun temel ayrım noktası korumanın şiddeti ve süresidir.
2
Bağışıklıkların kapsamındaki dava türlerini analiz et.
Dokunulmazlık sadece ceza davalarını; sorumsuzluk ise hem ceza hem tazminat (hukuki) sorumluluğunu kapsar.
Milletvekilinin meclis dışındaki özel hukuk uyuşmazlıkları (boşanma, kira vb.) dokunulmazlık kapsamında değildir.
3
Dokunulmazlığın kaldırılması ve yargısal denetim sürecini incele.
Kaldırma kararı TBMM Genel Kurulu tarafından alınır; 7 gün içinde AYM'ye itiraz edilebilir; AYM 15 gün içinde karar verir.
Anayasanın 85. maddesi bu özel yargısal denetim yolunu öngörmüştür.

Anahtar Kavram

Yasama Sorumsuzluğu ve Dokunulmazlığı Ayrımı

Daha Fazla Pratik

Milletvekilliğinin düşmesi ve bu karara karşı Anayasa Mahkemesine başvuru sürecini inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 9Soru →

Milletvekili (A), TBMM Genel Kurulu çalışmaları sırasındaki bir konuşmasında kullandığı ifadeler nedeniyle bir tazminat davası ile karşı karşıya kalmıştır. Aynı zamanda bu milletvekili hakkında, seçilmeden önce işlediği iddia edilen bir yaralama suçu nedeniyle ceza davası açılmak istenmektedir.

1982 Anayasası hükümleri uyarınca Milletvekili (A)'nın hukuki durumu ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Meclis çalışmalarındaki sözlerinden dolayı mutlak olarak sorumluluğu bulunmaz; seçimden önce işlediği iddia edilen suç nedeniyle ise dokunulmazlığı kaldırılmadıkça yargılanamaz.

Cevap

Milletvekili, Meclis içindeki sözlerinden dolayı yasama sorumsuzluğu gereği mutlak koruma altındadır ve bu kaldırılamaz; seçim öncesi işlediği suç için ise yasama dokunulmazlığı gereği Meclis kararı olmaksızın yargılanamaz.
Doğru olan seçenek, 1982 Anayasası'nın 83. maddesindeki ikili ayrımı tam olarak yansıtmaktadır. Yasama sorumsuzluğu mutlak ve süreklidir, Meclis çalışmaları sırasındaki sözleri tazminat davalarına karşı da korur. Yasama dokunulmazlığı ise sadece ceza yargılamasını geçici olarak durdurur ve kaldırılması TBMM kararına bağlıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Olaydaki fiilleri hukuki niteliğine göre sınıflandırma
Meclis Genel Kurulu'ndaki konuşma 'Yasama Sorumsuzluğu' (Madde 83/1), seçim öncesi yaralama suçu ise 'Yasama Dokunulmazlığı' (Madde 83/2) kapsamına girer.
Anayasa, milletvekillerinin parlamento faaliyetlerini ve kişisel suç isnatlarını iki farklı koruma mekanizmasıyla düzenlemiştir.
2
Yasama sorumsuzluğunun kapsamını uygulama
Bu koruma mutlaktır, süreklidir (milletvekilliği bitse de sürer) ve hem hukuki (tazminat) hem cezai takibatı engeller.
Milletvekilinin Meclis'te hiçbir baskı altında kalmadan oy ve düşüncelerini açıklayabilmesi demokrasinin gereğidir.
3
Yasama dokunulmazlığının kapsamını uygulama
Dokunulmazlık nispidir, geçicidir ve sadece ceza davası süreçlerini (sorgulama, tutuklama, yargılama) TBMM kararına kadar durdurur.
Milletvekilinin asılsız ceza davalarıyla yasama görevinden alıkonulmasını önlemek amaçlanır.

Anahtar Kavram

Yasama Bağışıklıklarının Ayrımı

Daha Fazla Pratik

Dokunulmazlığı kaldırılan bir milletvekilinin bu karara karşı Anayasa Mahkemesi'ne yapacağı itirazın sürelerini (7 gün/15 gün) tekrar ediniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 10Soru →

Bir şahıs hakkında, milletvekili seçilmeden önce işlediği iddia edilen bir suç nedeniyle (Anayasa'nın 14. maddesindeki durumlar ve ağır cezalık suçüstü hali dışında) ceza davası açılmış ve yargılama devam ederken bu şahıs milletvekili seçilmiştir. 1982 Anayasası’na göre, bu durumda yargılama sürecinin akıbeti ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Seçimden önce açılmış olan dava, ilgili milletvekilinin dokunulmazlığı TBMM tarafından kaldırılmadıkça devam edemez; yargılama durur.

Cevap

Seçimden önce açılmış olan dava, ilgili milletvekilinin dokunulmazlığı TBMM tarafından kaldırılmadıkça devam edemez; yargılama durur.
1982 Anayasası’nın 83. maddesine göre yasama dokunulmazlığı, milletvekilinin seçimden önce veya sonra bir suç işlediği iddiasıyla yargılanmasını Meclis kararına bağlar. Eğer dava seçimden önce açılmışsa ve sanık yargılama sürerken seçilmişse, mahkeme davanın durmasına karar verir ve dosyayı dokunulmazlığın kaldırılması talebiyle TBMM'ye gönderir. Dokunulmazlık kaldırılmadığı sürece yargılama devam edemez.

Adım Adım Çözüm

1
Kişinin hukuki statüsünü belirleme.
Şahıs milletvekili seçildiği an, 1982 Anayasası'nın 83. maddesi uyarınca 'yasama dokunulmazlığı' zırhına bürünür.
Yasama dokunulmazlığı, milletvekilinin yasama görevini baskı altında kalmadan yerine getirmesini sağlar.
2
Suçun niteliğini ve istisna kapsamında olup olmadığını kontrol etme.
Soruda Anayasa madde 14 ve ağır cezalık suçüstü hali dışarıda bırakıldığı için genel kural geçerlidir.
Anayasada belirtilen istisnalar dışında, dokunulmazlık tüm suç iddiaları için geçerlidir.
3
Devam eden yargılamanın akıbetini tayin etme.
Yargılama makamı (mahkeme), sanığın milletvekili seçildiğini öğrendiği an dokunulmazlığın kaldırılması için TBMM'ye başvurmalı ve yargılamayı durdurmalıdır.
Meclis kararı olmadan yargılama yapılamayacağı kuralı emredici niteliktedir.

Anahtar Kavram

Yasama Dokunulmazlığının Sürekliliği ve Kapsamı
Tahmini Süre:50s
Soru 11Soru →

1982 Anayasası’na göre, Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulu tarafından bir milletvekilinin yasama dokunulmazlığının kaldırılmasına karar verilmesi durumunda, bu kararın iptali istemiyle yapılabilecek yargısal başvuru süreci hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kararın alındığı tarihten itibaren yedi gün içerisinde, ilgili milletvekili veya bir diğer milletvekili tarafından Anayasa Mahkemesine başvurulabilir; Mahkeme on beş gün içinde kesin kararını verir.

Cevap

Kararın alındığı tarihten itibaren yedi gün içerisinde, ilgili milletvekili veya bir diğer milletvekili tarafından Anayasa Mahkemesine başvurulabilir ve Mahkeme bu istemi on beş gün içinde kesin olarak karara bağlar.
1982 Anayasası'nın 85. maddesine göre, yasama dokunulmazlığının kaldırılmasına veya milletvekilliğinin düşmesine (istifa ve devamsızlık halleri hariç) karar verilmesi durumunda; kararın alındığı tarihten itibaren 7 gün içinde ilgili milletvekili veya bir diğer milletvekili, kararın Anayasa'ya, kanuna veya İçtüzüğe aykırılığı iddiasıyla iptali için Anayasa Mahkemesine başvurabilir. Anayasa Mahkemesi, bu iptal istemini 15 gün içinde kesin olarak karara bağlar.

Adım Adım Çözüm

1
Karar merciini belirle.
Dokunulmazlığın kaldırılmasına TBMM Genel Kurulu karar verir.
Yasal sürecin başlangıç noktası meclis kararıdır.
2
Yargısal denetim yolunu kontrol et.
Anayasa'nın 85. maddesine göre Anayasa Mahkemesi yetkilidir.
Yasama dokunulmazlığının kaldırılması, anayasal denetime tabi özel bir meclis kararıdır.
3
Başvuru ve karar sürelerini teyit et.
Başvuru süresi 7 gün, Mahkeme karar süresi 15 gündür.
Anayasa'da bu süreler hak düşürücü ve kesin süreler olarak belirlenmiştir.

Anahtar Kavram

Yasama Dokunulmazlığının Kaldırılmasına Karşı Yargı Yolu

Daha Fazla Pratik

Milletvekilliğinin düşmesi hallerinden hangilerinin Anayasa Mahkemesi denetimine tabi olduğunu (istifa ve devamsızlık farkı) inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 12Soru →

1982 Anayasası’nda düzenlenen yasama sorumsuzluğu ve yasama dokunulmazlığı kurumlarının hukuki nitelikleri ve sonuçları göz önüne alındığında, bu iki bağışıklık türü arasındaki farklara ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yasama sorumsuzluğu milletvekilliği sıfatı sona erdikten sonra da devam eden mutlak bir koruma sağlarken, yasama dokunulmazlığı kural olarak sadece üyelik süresince geçerli olan nispi bir korumadır.

Cevap

Doğru ifade; yasama sorumsuzluğunun süreklilik arz eden mutlak bir koruma sağladığı, yasama dokunulmazlığının ise kural olarak üyelik süresiyle sınırlı nispi bir koruma olduğudur.
Doğru olan seçenek, yasama sorumsuzluğunun 'mutlak' ve 'sürekli' (milletvekilliği bitince de devam eden) olduğunu, yasama dokunulmazlığının ise 'nispi' (kaldırılabilir) ve 'geçici' (üyelikle sınırlı) olduğunu doğru şekilde ayırt eden ifadedir.

Adım Adım Çözüm

1
Yasama sorumsuzluğunun (Anayasa m. 83/1) niteliğini belirle.
Meclis çalışmalarındaki oy, söz ve düşünceler için tanınan mutlak, kaldırılamaz ve üyelik sona erse de devam eden bir bağışıklıktır.
Milletvekilinin meclis içindeki iradesini tam bir özgürlükle açıklamasını sağlamak.
2
Yasama dokunulmazlığının (Anayasa m. 83/2) niteliğini belirle.
Suç işlediği ileri sürülen milletvekilinin meclis kararı olmadıkça tutulamaması, yargılanamamasıdır; nispidir (kaldırılabilir) ve süreklilik arz etmez (geçicidir).
Milletvekilini asılsız ceza davalarıyla yasama çalışmalarından alıkoymamak.
3
İki kurumu süre ve kapsam bakımından karşılaştır.
Sorumsuzluk mutlak ve ömür boyu sürerken, dokunulmazlık nispi ve kural olarak milletvekilliği süresince geçerlidir.
Anayasal düzenlemedeki farkı tespit etmek.

Anahtar Kavram

Yasama Sorumsuzluğu (Mutlak/Sürekli) vs Yasama Dokunulmazlığı (Nispi/Geçici)

Daha Fazla Pratik

Yasama dokunulmazlığı kaldırılan bir milletvekilinin, bu kararın iptali için Anayasa Mahkemesine başvuru süresini ve mahkemenin karar verme süresini inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 13Soru →

Milletvekillerinin görevlerini her türlü baskı ve tehditten uzak, tam bir serbestlik içinde yerine getirebilmelerini sağlamak amacıyla öngörülen yasama bağışıklıklarından 'yasama sorumsuzluğu' ve 'yasama dokunulmazlığı' arasındaki temel farklara ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yasama sorumsuzluğu milletvekiline hem cezai hem de hukuki (tazminat) koruma sağlayan mutlak bir güvenceyken; yasama dokunulmazlığı sadece cezai takibata karşı koruma sağlayan nispi bir güvencedir.

Cevap

Yasama sorumsuzluğu hem cezai hem de hukuki koruma sağlayan mutlak ve sürekli bir güvenceyken; yasama dokunulmazlığı sadece cezai takibata karşı geçici ve kaldırılabilir bir güvencedir.
Doğru ifade, her iki kurumun hem hukuki niteliğini (mutlak/nispi) hem de koruma kapsamını (cezai/hukuki) doğru bir şekilde ayırt etmektedir. Yasama sorumsuzluğu, ifade hürriyetini tam korumak için tazminat davalarını da kapsar ve kaldırılamaz; yasama dokunulmazlığı ise sadece cezai yargılamayı durdurur ve TBMM kararıyla kaldırılabilir.

Adım Adım Çözüm

1
Yasama sorumsuzluğunun niteliğini analiz etme.
Yasama sorumsuzluğu; milletvekillerinin meclis çalışmalarındaki oy, söz ve düşüncelerini kapsar. Bu koruma mutlaktır (kaldırılamaz) ve süreklidir (vekillik bitse de sürer). Ayrıca sadece hapis cezasına karşı değil, tazminat davalarına karşı da koruma sağlar.
Sorumsuzluğun kapsamını doğru belirlemek, dokunulmazlık ile olan farkını anlamanın ilk adımıdır.
2
Yasama dokunulmazlığının niteliğini analiz etme.
Yasama dokunulmazlığı; milletvekillerinin meclis dışı eylemleri (suç iddiaları) için öngörülmüştür. Sadece cezai işlemleri (tutuklama, sorgulama vb.) kapsar, tazminat davalarına engel değildir. Nispidir (TBMM tarafından kaldırılabilir) ve geçicidir (vekillik bitince sona erer).
Dokunulmazlığın istisnalarını ve kaldırılabilir yapısını belirlemek karşılaştırma yapmayı sağlar.
3
İki kurum arasındaki koruma alanlarını karşılaştırma.
Yasama sorumsuzluğu hem ceza hem tazminat (hukuki) koruması sağlarken, dokunulmazlık sadece ceza yargılamasına karşı koruma sağlar.
KPSS sorularında sıkça sorgulanan 'tazminat davası' ayrımı bu adımda netleşir.

Anahtar Kavram

Yasama Bağışıklıklarının Niteliği ve Kapsamı

Daha Fazla Pratik

Yasama dokunulmazlığının kaldırılması kararına karşı Anayasa Mahkemesine başvuru sürelerini (7 gün - 15 gün) tekrar ediniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 14Soru →

Milletvekillerinin görevlerini tam bir serbestlik içinde yerine getirebilmeleri adına tanınan yasama bağışıklıklarının (yasama sorumsuzluğu ve yasama dokunulmazlığı) hukuki nitelikleri göz önüne alındığında, 19821982 Anayasası hükümleri uyarınca aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yasama sorumsuzluğu, milletvekilinin Meclis çalışmaları sırasındaki oy ve sözlerinden dolayı üyeliği sona erdikten sonra da devam eden mutlak bir bağışıklıktır.

Cevap

Yasama sorumsuzluğu, milletvekilinin Meclis çalışmaları sırasındaki oy ve sözlerinden dolayı üyeliği sona erdikten sonra da devam eden mutlak bir bağışıklıktır.
Yasama sorumsuzluğu, milletvekilinin Meclis çalışmalarındaki oy, söz ve düşünce açıklamalarından dolayı hiçbir şekilde cezai veya hukuki sorumluluğa tabi tutulamamasıdır. Bu koruma mutlak bir nitelik taşır ve milletvekilinin görevi sona erdikten sonra da geçmişe dönük olarak devam eder.

Adım Adım Çözüm

1
Yasama bağışıklıklarının türlerini ve temel farklarını belirle.
Yasama sorumsuzluğu (mutlak/sürekli) ve yasama dokunulmazlığı (nispi/geçici) ayrımı tespit edildi.
Soruda bu iki kavramın niteliksel farkları sorgulanmaktadır.
2
Yasama sorumsuzluğunun kapsamını ve süresini analiz et.
Sorumsuzluğun ömür boyu sürdüğü ve meclis içi çalışmaları kapsadığı doğrulandı.
Yasama sorumsuzluğu, üyelerin görevlerini baskı altında kalmadan yapabilmeleri için üyelik bittikten sonra da devam eder.
3
Yasama dokunulmazlığının sınırlarını değerlendir.
Dokunulmazlığın sadece cezai davaları kapsadığı ve üyelik süresiyle sınırlı olduğu teyit edildi.
Dokunulmazlık, keyfi tutuklamaları önlemek için vardır ancak hukuk davalarını (tazminat) kapsamaz.

Anahtar Kavram

Yasama sorumsuzluğu ve dokunulmazlığının mutlaklık ve süreklilik bakımından ayrımı

Daha Fazla Pratik

Yasama dokunulmazlığının istisnaları olan ağır cezalık suçüstü hali ve Anayasa'nın 1414. maddesini inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 15Soru →

Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) üyesi (M) hakkında aşağıdaki hukuki süreçler gündeme gelmiştir:

I. TBMM Genel Kurulunda yaptığı bir konuşmadaki ifadelerini, partisinin il kongresinde aynen tekrarlaması.
II. Milletvekili seçilmeden önce soruşturmasına başlanılmış olan ve Anayasa'nın 14. maddesinde yer alan temel hak ve hürriyetlerin kötüye kullanılması yasağı kapsamına giren bir suç iddiası.
III. Milletvekilliği görevi devam ederken işlediği iddia edilen bir rüşvet suçu nedeniyle TBMM Genel Kurulu kararıyla yasama dokunulmazlığının kaldırılması.

1982 Anayasası hükümlerine göre, (M)'nin hukuki durumuyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: II. durumda (M) hakkındaki adli süreç, yasama dokunulmazlığının istisnası kapsamında Meclis kararı aranmaksızın sürdürülür; ancak yetkili makam, durumu hemen ve doğrudan doğruya TBMM'ye bildirmekle yükümlüdür.

Cevap

Doğru olan ifade, Anayasa'nın 14. maddesi kapsamındaki suçlarda yetkili makamın durumu Meclise bildirerek yargılamaya Meclis kararı olmaksızın devam edebileceğini belirten seçenektir.
1982 Anayasası'nın 83. maddesinin 2. fıkrasına göre, 'Seçimden önce soruşturmasına başlanılmış olmak kaydıyla Anayasanın 14 üncü maddesindeki durumlar bu hükmün (yasama dokunulmazlığının) dışındadır. Ancak, bu halde yetkili makam durumu hemen ve doğrudan doğruya Türkiye Büyük Millet Meclisine bildirmek zorundadır.' Doğru seçenek bu anayasa hükmünü eksiksiz ve tam olarak ifade etmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
I. durumdaki yasama sorumsuzluğunun hukuki niteliğini analiz etmek.
Yasama sorumsuzluğu mutlak ve süreklidir; milletvekilliği bitse dahi devam eder. Bu nedenle sorumsuzluğu geçici ve nispi (dokunulmazlık gibi) gösteren ifade yanlıştır.
Sorumsuzluk ile dokunulmazlık kavramlarının temel farklılıklarını ayırt etmek.
2
III. durumdaki dokunulmazlığın kaldırılması usulünü ve yargısal denetim sürelerini incelemek.
Nihai karar mercii Başkanlık Divanı değil Genel Kurul'dur. AYM'ye başvuru süresi 15 gün değil 7 gündür.
Dokunulmazlığın kaldırılmasındaki yetkili organları ve itiraz sürelerini (7 gün başvuru, 15 gün karar) netleştirmek.
3
II. durumdaki Anayasal istisna halinin (Md. 14) yargılama şartlarını tespit etmek.
Seçimden önce başlayan Md. 14 kapsamındaki suçlarda yargılama Meclis izni olmadan sürer, ancak durum derhal TBMM'ye bildirilir.
Dokunulmazlık istisnasının hukuki sonuçlarını 1982 Anayasası Madde 83 bağlamında doğrulamak.

Anahtar Kavram

Yasama Bağışıklıklarının Kapsamı, İstisnaları ve Kaldırılma Usulü
Soru 16Soru →

Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) üyesi bir milletvekili hakkında hukuki süreçlere konu olabilecek aşağıdaki iddia ve eylemler gündeme gelmiştir:

I. Seçilmeden önce işlediği iddia edilen "görevi kötüye kullanma" suçu
II. Soruşturmasına seçimden önce başlanmış olmak kaydıyla, Anayasa'nın 14. maddesinde belirtilen durumlardan olan "devletin güvenliğine karşı" bir suç
III. Meclis çalışmalarında ileri sürdüğü düşünceleri, Meclisçe aksine karar alınmadığı hâlde bir konferansta aynen tekrarlaması
IV. Yasama dönemi içinde işlediği iddia edilen "kasten yaralama" suçu

1982 Anayasası'nın yasama bağışıklıklarına (sorumsuzluk ve dokunulmazlık) ilişkin hükümleri dikkate alındığında, bu milletvekilinin durumuyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: II numaralı durum yasama dokunulmazlığının anayasal istisnasını oluşturduğundan yargılamaya TBMM kararı aranmaksızın devam olunur; ancak yetkili makamın durumu derhal ve doğrudan TBMM'ye bildirmesi şarttır.

Cevap

Anayasa'nın 14. maddesi kapsamındaki suçların (soruşturmasına seçimden önce başlanmışsa) yasama dokunulmazlığının anayasal istisnasını oluşturduğunu ve yargılamaya TBMM kararı aranmaksızın devam edileceğini belirten ifadedir.
1982 Anayasası'nın 83. maddesinin 2. fıkrasına göre; 'Ağır cezayı gerektiren suçüstü hali ve seçimden önce soruşturmasına başlanılmış olmak kaydıyla Anayasanın 14 üncü maddesindeki durumlar bu hükmün (dokunulmazlığın) dışındadır. Ancak, bu halde yetkili makam durumu hemen ve doğrudan doğruya Türkiye Büyük Millet Meclisine bildirmek zorundadır.' Doğru seçenek, bu anayasal kuralı eksiksiz ve tam bir şekilde ifade etmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
I ve IV numaralı durumların dokunulmazlık kapsamındaki yerini analiz etmek
Gerek seçimden önce işlenen olağan suçlar (görevi kötüye kullanma) gerekse seçimden sonra işlenen suçlar (kasten yaralama) yasama dokunulmazlığı kapsamındadır. Yargılama için meclisin dokunulmazlığı kaldırması şarttır.
Anayasa m.83'te belirtilen güvencenin genel kuralını tespit etmek.
2
III numaralı durumun hukuki niteliğini belirlemek
Meclis kürsüsündeki sözlerin aksine karar alınmadıkça dışarıda tekrarlanması yasama dokunulmazlığı değil, mutlak koruma sağlayan yasama sorumsuzluğu kapsamındadır ve TBMM kararıyla dahi kaldırılamaz.
Sorumsuzluk ve dokunulmazlık kurumlarının koruma alanlarını birbirinden ayırmak.
3
II numaralı durumdaki istisna kuralını Anayasa m.83/2 çerçevesinde değerlendirmek
Soruşturmasına seçimden önce başlanılan Anayasa m.14 suçları, ağır cezalık suçüstü hali ile birlikte dokunulmazlığın iki anayasal istisnasından biridir. Meclis kararına gerek yoktur, makam doğrudan TBMM'yi bilgilendirir.
Yasama dokunulmazlığının hangi şartlarda kendiliğinden işlemeyeceğini tespit etmek.

Anahtar Kavram

Yasama Bağışıklıklarının (Sorumsuzluk ve Dokunulmazlık) Kapsamı, İstisnaları ve Kaldırılma Usulü
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 17Soru →

Bir anayasa hukukçusu, parlamenterlerin anayasal güvencelerini açıklarken şu ifadeleri kullanmıştır:

"Parlamento üyeleri, yasama işlevini yerine getirirken düşüncelerini açıklamaktan dolayı mutlak bir korumaya sahiptir. Öte yandan, adi suç isnatlarına karşı sağlanan koruma ise geçici nitelikte olup meclis iradesiyle kaldırılabilir. Ancak meclisin bu korumayı kaldırma yetkisi sınırsız olmayıp anayasal yargı denetimine tabidir. Ayrıca, seçimden önce işlenen bazı ağır suçlar, bu geçici korumanın tamamen dışında bırakılmıştır."

Bu açıklamalar ve anayasal kurallar birlikte değerlendirildiğinde, yasama bağışıklıklarına ilişkin aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Mutlak koruma (yasama sorumsuzluğu) meclis kararıyla dahi kaldırılamazken; geçici korumanın (yasama dokunulmazlığının) kaldırılması süreci Karma Komisyonun raporu üzerine Genel Kurul kararıyla tamamlanır ve bu işleme karşı yedi gün içinde Anayasa Mahkemesine iptal davası açılabilir.

Cevap

Mutlak koruma olan yasama sorumsuzluğu hiçbir surette kaldırılamazken, geçici koruma olan yasama dokunulmazlığı Karma Komisyon raporu doğrultusunda Genel Kurul kararıyla kaldırılabilir ve bu karara karşı 7 gün içinde Anayasa Mahkemesine başvurulabilir.
Mutlak koruma niteliğindeki yasama sorumsuzluğu, meclisteki oy ve sözleri kapsar ve meclis kararıyla dahi kaldırılamaz. Geçici koruma olan yasama dokunulmazlığının kaldırılması sürecinde ise Hazırlık Komisyonu sonrası Karma Komisyon rapor hazırlar ve nihai kararı TBMM Genel Kurulu verir. Bu Genel Kurul kararına karşı, işlemi takip eden yedi gün içinde ilgili veya bir başka milletvekili tarafından Anayasa Mahkemesine iptal davası açılabilir.

Adım Adım Çözüm

1
Metinde geçen mutlak ve geçici koruma kavramlarının anayasal karşılıklarını tespit etmek.
Mutlak korumanın "yasama sorumsuzluğu", geçici korumanın ise "yasama dokunulmazlığı" olduğu belirlenmiştir.
Hukuki sürecin doğru değerlendirilebilmesi için kavramların anayasadaki tam isimleri ve statüleri ile eşleştirilmesi şarttır.
2
Yasama dokunulmazlığının istisnalarını ve kaldırılma sürecindeki meclis organlarını analiz etmek.
Dokunulmazlığın ancak TBMM Genel Kurulu tarafından kaldırılabileceği, bu süreçte Adalet ve Anayasa Karma Komisyonunun görev aldığı; ayrıca seçimden önce soruşturmasına başlanan Anayasa md. 14 kapsamındaki suçlarda meclis kararı aranmaksızın yargılamanın sürdüğü hatırlanmıştır.
Geçici korumanın sınırlarının ve kaldırılmasındaki usuli adımların, seçeneklerdeki senaryolara uygulanması.
3
Dokunulmazlığın kaldırılması kararına karşı anayasal yargı denetimi kurallarını uygulamak.
Karara karşı sadece ilgili milletvekilinin değil, herhangi bir milletvekilinin de 7 gün içinde Anayasa Mahkemesine başvurabileceği doğrulanmıştır.
Seçeneklerde yer alan iptal davası açma hakkı ve süreleriyle ilgili usul hatalarını ayıklamak.

Anahtar Kavram

Yasama Sorumsuzluğu ve Yasama Dokunulmazlığı Ayrımı, İstisnaları ve Kaldırılma Usulü
Soru 18Soru →

1982 Anayasası’na göre, seçimden önce veya sonra bir suç işlediği ileri sürülen bir milletvekilinin yasama dokunulmazlığı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Milletvekili hakkında seçimden önce veya sonra verilmiş bir ceza hükmünün yerine getirilmesi, üyelik sıfatının sona ermesine bırakılır ve üyelik süresince zamanaşımı işlemez.

Cevap

Milletvekili hakkında seçimden önce veya sonra verilmiş bir ceza hükmünün yerine getirilmesi, üyelik sıfatının sona ermesine bırakılır ve üyelik süresince zamanaşımı işlemez.
1982 Anayasası'nın 83. maddesinin 3. fıkrasına göre, bir milletvekili hakkında verilen ceza hükmünün infazı üyelik sıfatı sona erene kadar ertelenir ve bu süreçte zamanaşımı süresi işlemez. Bu düzenleme, milletvekilinin görev süresi boyunca hapis cezası tehdidiyle yasama faaliyetinden alıkonulmasını engellerken, cezanın tamamen ortadan kalkmasını değil sadece ertelenmesini sağlar.

Adım Adım Çözüm

1
Yasama dokunulmazlığının niteliğini belirle.
Dokunulmazlık, milletvekilini cezai süreçlere (tutuklanma, yargılanma vb.) karşı koruyan nispi bir bağışıklıktır.
Milletvekilinin yasama görevini baskı altında kalmadan yapabilmesi hedeflenir.
2
Seçimden önce veya sonra işlenen suçların hukuki sonucunu analiz et.
Milletvekili seçilmek, devam eden ceza yargılamalarını durdurur (istisnalar hariç).
Anayasa Madde 83 gereği Meclis kararı olmadan yargılama yapılamaz.
3
Zamanaşımı ve infaz kuralını hatırla.
Kesinleşmiş bir hüküm olsa dahi infaz milletvekilliği sonrasına ertelenir ve bu sürede dosya zamanaşımına uğramaz.
Adaletin tecellisinin sadece üyelik süresince ertelenmesi ve hak kaybının önlenmesi amaçlanır.

Anahtar Kavram

Yasama Dokunulmazlığının Cezai Koruması ve Zamanaşımı
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 19Soru →

1982 Anayasası’nda düzenlenen "Yasama Sorumsuzluğu" kurumu ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi hukuken doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Milletvekillerinin Meclis çalışmalarındaki oy, söz ve düşüncelerinden dolayı cezai veya hukuki bir takibata uğramamalarını ifade eder ve bu hak TBMM kararıyla dahi kaldırılamaz.

Cevap

Milletvekillerinin Meclis çalışmalarındaki oy, söz ve düşüncelerinden dolayı cezai veya hukuki bir takibata uğramamalarını ifade eden ve TBMM kararıyla dahi kaldırılamayan seçenek doğrudur.
Yasama sorumsuzluğu, milletvekillerinin parlamento içindeki faaliyetlerini (oy, söz, düşünce) tam bir serbestlikle yürütmelerini sağlar. Bu koruma mutlaktır (Meclis kararıyla bile kaldırılamaz), hukuk ve ceza davalarının her ikisini de kapsar ve milletvekilliği bittikten sonra da devam ederek süreklilik arz eder.

Adım Adım Çözüm

1
Yasama Sorumsuzluğunun tanımını analiz etme
Milletvekillerinin Meclis çalışmalarındaki (Genel Kurul, komisyonlar vb.) oy, söz ve düşünce açıklamalarından dolayı sorumlu tutulmamasıdır.
Sorumsuzluğun kapsamını belirlemek için ilk adımdır.
2
Sorumsuzluğun 'Mutlak' niteliğini değerlendirme
Yasama sorumsuzluğu hiçbir şekilde kaldırılamaz, feragat edilemez ve herhangi bir istisnası bulunmaz.
Bu özellik onu 'Nispi' olan yasama dokunulmazlığından ayırır.
3
Sorumsuzluğun 'Sürekli' niteliğini değerlendirme
Milletvekilliği sona erse bile, görev döneminde yapılan açıklamalar nedeniyle sonradan dava açılamaz.
Sorumsuzluğun zaman bakımından sınırını belirler.

Anahtar Kavram

Yasama Sorumsuzluğunun Mutlak ve Sürekli Niteliği

Daha Fazla Pratik

Yasama dokunulmazlığının kaldırılması sürecindeki Anayasa Mahkemesi denetim sürelerini (7 gün - 15 gün) tekrar ediniz.
Tahmini Süre:50s